۱. چرخش استراتژیک اوتاوا؛ تنوع‌بخشی به بازارها در سایه تهدیدهای واشنگتن
برای درک اهمیت سفر مارک کارنی به ترکیه، ابتدا باید بستر ژئوپلیتیک فعلی کانادا را تحلیل کرد. اقتصاد کانادا به طور سنتی وابستگی شدیدی به بازار ایالات متحده دارد؛ وابستگی شدیدی که با بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید و تهدیدهای مکرر او مبنی بر اعمال تعرفه‌های سنگین بر کالاهای وارداتی، به یک ریسک بزرگ ملی تبدیل شده است. مارک کارنی با درک این موضوع، استراتژی «تنوع‌بخشی تهاجمی به بازارهای صادراتی» را کلید زده است و ترکیه به عنوان پل ارتباطی آسیا و اروپا، به عنوان یکی از مهم‌ترین مقاصد این استراتژی انتخاب شد.
این سفر که اولین سفر رسمی دوجانبه یک نخست‌وزیر کانادایی به ترکیه محسوب می‌شود، سیگنال آشکاری به بازارهای جهانی فرستاد: اوتاوا دیگر تمام تخم‌مرغ‌های خود را در سبد واشنگتن نخواهد گذاشت. کارنی در آنکارا تاکید کرد که قوی‌ترین شراکت‌ها در طول زمان و با تکیه بر احترام متقابل ریشه می‌گیرند و اکنون زمان آن است که کانادا و ترکیه پتانسیل‌های پنهان روابط خود را فعال کنند.
۲. میلیاردها دلار قرارداد و نقشه راه ۱۰ میلیارد دلاری
بزرگ‌ترین دستاورد ملموس این سفر، توافق بر سر ارقام کلان تجاری بود. رجب طیب اردوغان و مارک کارنی در نشست خبری مشترک خود اعلام کردند که حجم فعلی مبادلات تجاری دو کشور—که در حال حاضر در حدود ۴.۳ میلیارد دلار کانادا (معادل ۳.۱ میلیارد دلار آمریکا) برآورد می‌شود—به هیچ عنوان منعکس‌کننده پتانسیل واقعی دو قدرت عضو ناتو نیست.
در همین راستا، دو رهبر توافق‌نامه شراکت استراتژیکی را امضا کردند که هدف‌گذاری مشخصی را دنبال می‌کند: جهش فوری حجم تجارت دوجانبه به ۵ میلیارد دلار در گام اول و رسیدن به سقف ۱۰ میلیارد دلار در میان‌مدت. برای تحقق این هدف، بخش‌های کلیدی اقتصاد از جمله صنایع دفاعی، هوانوردی، کشاورزی و فناوری‌های پیشرفته در اولویت قرار گرفته‌اند. این جهش چند میلیارد دلاری می‌تواند صدها فرصت شغلی جدید در بخش‌های تولیدی و صنعتی کانادا ایجاد کند و به نوعی یک سپر دفاعی اقتصادی در برابر نوسانات بازار آمریکا بسازد.
۳. مگاپروژه هسته‌ای؛ کانادا برای ترکیه نیروگاه اتمی می‌سازد
اما بدون شک، جنجالی‌ترین و جذاب‌ترین بخش توافقات، ورود کانادا به حوزه انرژی هسته‌ای ترکیه است. آنکارا در حال برنامه‌ریزی برای ساخت دومین نیروگاه هسته‌ای بزرگ خود در سواحل دریای سیاه (منطقه سینوپ) است. مارک کارنی در این سفر رسماً تمایل عمیق فناوری هسته‌ای کانادا را برای مشارکت در این مگاپروژه چند میلیارد دلاری اعلام کرد.
بر اساس تفاهمات اولیه، کانادا قصد دارد از فناوری بومی و پیشرفته راکتورهای هسته‌ای خود موسوم به CANDU در این پروژه استفاده کند. راکتورهای کندو به دلیل امنیت بالا و توانایی استفاده از اورانیوم طبیعی، شهرت جهانی دارند و ورود کانادا به این مگاپروژه، نه تنها اعتبار تکنولوژیک کشور را افزایش می‌دهد، بلکه میلیاردها دلار درآمد پایدار در قالب خدمات مهندسی، تأمین تجهیزات و پشتیبانی فنی طولانی‌مدت برای صنعت هسته‌ای کانادا به همراه خواهد داشت. کارگروه مشترکی میان وزارتخانه‌های انرژی دو کشور تشکیل شده است تا جزئیات فنی و نحوه تأمین مالی این ابرپروژه هسته‌ای را بررسی کند.
۴. توافق مالی بزرگ؛ هم‌پیمانی اگزیم‌بانک ترکیه و EDC کانادا
برای اینکه توافقات ده میلیارد دلاری روی کاغذ باقی نماند، بخش مهمی از این دیپلماسی به زیرساخت‌های مالی اختصاص یافت. آژانس توسعه صادرات کانادا (Export Development Canada - EDC) و اگزیم‌بانک ترکیه توافق‌نامه همکاری مشترکی را امضا کردند.
وظیفه این تفاهم‌نامه مالی، تسهیل صدور ضمانت‌نامه‌های بانکی، کاهش ریسک سرمایه‌گذاری برای شرکت‌های کانادایی در ترکیه و از همه مهم‌تر، تأمین مالی پروژه‌های مشترک در کشورهای ثالث است. بر اساس این ایده، شرکت‌های مهندسی کانادایی و پیمانکاران بزرگ ترکیه‌ای قرار است در پروژه‌های زیرساختی کلان در مناطق توسعه‌یافته مانند آفریقا و آمریکای لاتین به صورت مشترک سرمایه‌گذاری و فعالیت کنند. این مدل از همکاری، گستره نفوذ اقتصادی اوتاوا را به فراتر از مرزهای ترکیه توسعه خواهد داد.
۵. تأسیس بانک تاب‌آوری ناتو؛ رهبری مشترک در حوزه دفاعی
بخش دیگری از موفقیت کارنی در آنکارا به حوزه‌های ژئوپلیتیک و دفاعی مربوط می‌شد. ترکیه به عنوان یکی از قدرتمندترین ارتش‌های ناتو، حمایت قاطع خود را از طرح پیشنهادی کانادا برای تأسیس «بانک دفاع، امنیت و تاب‌آوری ناتو» (DSRB) اعلام کرد.
هدف این بانک که ایده اولیه آن توسط دولت کارنی مطرح شده، تأمین مالی پایدار، ارزان و بدون بروکراسی برای صنایع دفاعی کشورهای عضو ناتو است تا بتوانند زنجیره تأمین تسلیحات خود را در برابر تهدیدات نوظهور تقویت کنند. همراهی ترکیه با این طرح، وزن سیاسی کانادا را در بروکسل به شدت افزایش می‌دهد و نشان می‌دهد که دیپلماسی کارنی توانسته است پیوندی محکم میان امنیت ملی و منافع تجاری برقرار کند.
خلاصه کلام
سفر مارک کارنی به ترکیه را نمی‌توان یک سفر تشریفاتی ساده دانست. این سفر یک مانور قدرت اقتصادی و گامی کلیدی در راستای تنوع‌بخشی به شرکای تجاری کانادا بود. اگر توافق اتمی سینوپ به مرحله قرارداد نهایی برسد و هدف تجاری ۱۰ میلیارد دلاری محقق شود، دولت کارنی موفق شده است یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای اقتصادی تاریخ معاصر کانادا را به نام خود ثبت کند. با این حال، معامله‌گران بازار انرژی و منتقدان سیاسی در داخل کشور با دقت این تفاهم‌نامه‌ها را رصد می‌کنند؛ چرا که اجرای مگاپروژه‌های هسته‌ای در مناطق پرتنش، همواره با چالش‌های فنی و ژئوپلیتیک فراوانی همراه است. حال باید دید آیا صنایع کانادایی می‌توانند از این فرصت طلایی چند میلیارد دلاری برای تثبیت جایگاه خود در بازارهای جهانی استفاده کنند یا خیر.
منابع:
ارسال نظرات