نویسنده: خسرو شمیرانی
رویای دلارهای نفتی و چرخش بزرگ کارنی
مارک کارنی، که روزگاری در مجامع بین‌المللی به عنوان یکی از پرچمداران بانکداری سبز و مبارزه با تغییرات اقلیمی شناخته می‌شد، امروز در قامت نخست‌وزیر کانادا مسیر کاملاً متفاوتی را برگزیده است. او با عقب‌نشینی از سیاست‌های سخت‌گیرانه کربنی گذشته، دست دوستی به سوی دانیل اسمیت، نخست‌وزیر محافظه‌کار آلبرتا، دراز کرده تا فرآیند تصویب و ساخت خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری پاسیفیک لینک با ظرفیت انتقال روزانه یک میلیون بشکه نفت خام را تسریع کند.
کارنی ادعا می‌کند که این فناوری‌ها و گسترش صادرات نفت غیرمتعارف، میلیاردها دلار به خزانه فدرال سرازیر کرده و بیش از ۱۴۰ هزار شغل ایجاد می‌کند. از دیدگاه صرفاً اکونومیستی او، این تکنولوژی شانس بزرگی است تا وابستگی ۹۰ درصدی نفت کانادا به بازار ایالات متحده کاهش یافته و بازارهای نوظهور آسیا هدف قرار گیرند. اما این نگاه تک‌بعدی، بزرگ‌ترین فاکتور حیاتی یعنی «پایداری سیاره زمین» را فدای رشد ناخالص داخلی (GDP) می‌کند
صحبت‌های مارک کارنی را در اینجا تماشا کنید!
زنگ خطر مجله ساینس: نابودی میلیون‌ها هکتار اکوسیستم
پشت پرده واژه‌های شیکی مانند «ابرکدخدای انرژی» و «نوآوری‌های تکنولوژیک در استخراج»، واقعیتی تلخ و ویرانگر نهفته است. تکنولوژی استخراج نفت ماسه‌ای و نفت شیل به روش‌های غیرمتعارف، از مخرب‌ترین فعالیت‌های صنعتی روی زمین به شمار می‌روند.
تحقیق جامعی که در مجله علمی معتبر Science منتشر شد، تصویر دقیقی از این فاجعه ترسیم کرد. این مطالعه نشان داد که استخراج سوخت‌های فسیلی غیرمتعارف در آمریکای شمالی، به تنهایی باعث تخریب و نابودی بیش از ۷.۴ میلیون هکتار از پوشش گیاهی، جنگل‌ها و اکوسیستم‌های محلی شده است. جنگل‌های بوریال کانادا که به عنوان ریه‌های زمین و یکی از بزرگ‌ترین چاه‌های جذب کربن جهان عمل می‌کنند، در فرآیند استخراج این نفت‌های سنگین به کلی تراشیده و به بیابان‌های آلوده و حوضچه‌های باطله سمی تبدیل می‌شوند. حجم تخریب زیستگاهی که ساینس از آن پرده برداشت، ثابت می‌کند آنچه مارک کارنی آن را شانس نسلی می‌نامد، در اصل یک پاکسازی بیولوژیکی گسترده در خاک کاناداست.
پایش ماهواره‌ای ناسا: سمومی که از مقیاس خارج شده‌اند
دولت اوتاوا ممکن است مدعی شود که با تکیه بر فناوری‌های نوین، آلایندگی استخراج را مدیریت می‌کند؛ اما چشمان بینای علم در فضا، حقیقت دیگری را ثبت کرده‌اند. دانشمندان با استفاده از داده‌های دریافتی از ماهواره سنجش جوی «Aura» متعلق به سازمان فضایی ناسا (NASA)، حجم گازهای برخاسته از سایت‌های استخراج نفت غیرمتعارف را تحلیل کردند.
نتایج شگفت‌آور و هولناک بود: فرآیند فرآوری و استخراج ماسه‌های نفتی، حجم عظیمی از گازهای فوق‌العاده سمی مانند دی‌اکسید نیتروژن را وارد اتمسفر می‌کند. این آلاینده‌ها نه تنها باعث ایجاد باران‌های اسیدی شدید در ابعاد فرامنطقه‌ای می‌شوند، بلکه ذرات معلق موجود در آن‌ها سلامت میلیون‌ها انسان را به خطر می‌اندازد. پایش ماهواره‌ای ناسا به وضوح اثبات کرد که گازهای گلخانه‌ای و سموم تولید شده در این روش استخراج، چندین برابر نفت خام سبک و سنتی است؛ امری که تلاش‌های جهانی برای محدود کردن گرمایش زمین به زیر ۱.۵ درجه سانتی‌گراد را عملاً به شوخی تبدیل می‌کند.
ثروت امروز، ورشکستگی فردا
هیچ‌کس منکر این نیست که تزریق میلیاردها دلار به اقتصاد کانادا در بحبوحه تنش‌های تجاری جهانی جذاب است. اما سوال اساسی این است: به چه قیمتی؟ نفت ماسه‌ای آلبرتا به دلیل غلظت بالا، برای استخراج و روان‌سازی در خط لوله‌ها به انرژی و آب فوق‌العاده زیادی نیاز دارد. این یعنی برای تولید هر بشکه از این نفت، معادل چندین برابر روش‌های عادی کربن تولید می‌شود.
وقتی مارک کارنی سقف انتشار گازهای گلخانه‌ای بخش نفت را حذف می‌کند، در واقع در حال نوشتن چک سفیدی برای آلوده‌کنندگان بزرگ است. تکنولوژی‌های ادعایی مانند «تثبیت و ذخیره‌سازی کربن» (CCS) که دولت به آن‌ها امید بسته، طبق نظر اکثر کارشناسان محیط‌زیست، بیشتر یک ابزار بازاریابی (سبزشویی) برای تداوم استخراج است تا یک راهکار واقعی و موثر در مقیاس بزرگ.
سخن کوتاه: این ترازنامه‌ی کارنی پر از بدهی زیست‌محیطی است
مارک کارنی به عنوان یک اقتصاددان باسابقه باید بداند که در ترازنامه‌های مالی، نمی‌توان هزینه‌های پنهان را تا ابد نادیده گرفت. توسعه نفت ماسه‌ای آلبرتا و هدایت یک میلیون بشکه نفت بیشتر در روز به سمت اقیانوس آرام، شاید درآمدهای سرشاری را برای سرمایه‌گذاران به ارمغان بیاورد، اما بدهی زیست‌محیطی سنگینی را روی دوش نسل‌های آینده می‌گذارد که هیچ دولتی توان پرداخت آن را نخواهد داشت.
داده‌های متقن مجله ساینس از نابودی گسترده اکوسیستم‌ها و تصاویر فرامنطقه‌ای ماهواره‌های ناسا از حجم سموم تولیدی، هشدارهایی نیستند که بتوان با شعارهای اقتصادی آن‌ها را به حاشیه راند. کانادا ممکن است با این قمار، به یک ابرقدرت انرژی موقت تبدیل شود، اما بهایی که کره زمین برای این «فرصت نسلی» پرداخت خواهد کرد، فراتر از هرگونه محاسبه و مقیاس مالی است. این استراتژی، ثروتمند شدن در یک خانه در حال سوختن است.
ارسال نظرات