عارف محمدی، نویسنده سینمایی
پنجاه و یکمین جشنواره جهانی فیلم تورنتو با نام اختصاری (تیف) TIFF امسال از ۱۰ تا ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۶ برگزار شد طبق گزارش نهایی، حدود ۲۹۴ فیلم از ۷۲ کشور در جشنواره حضور داشتند و بیش از ۸۰۰ چهره صنعت سینما و ۲۷۹ کارگردان در برنامه‌های گوناگون آن شرکت کردند.
اما شاید یکی از مهم‌ترین اتفاقات تیف امسال، آغاز رسمی TIFF: The Market بود؛ بازاری حرفه‌ای که جشنواره را بیش از گذشته به محل ارتباط فیلمسازان و تهیه‌کنندگان با خریداران، پخش‌کنندگان، سرمایه‌گذاران و فعالان صنعت سینمای جهان نزدیک می‌کند. حضور بیش از هفت هزار فعال صنعت سینما در نخستین دوره این بازار، نشان می‌دهد که تیف در کنار نمایش و کشف فیلم‌ها، به دنبال گسترش نقش خود در اقتصاد و گردش بین‌المللی سینما نیز هست.
فروش و خرید فیلم، پیدا کردن پخش‌کننده، تأمین مالی پروژه‌ها، معرفی پروژه‌های در دست تولید و ایجاد ارتباط میان تهیه‌کنندگان، سرمایه‌گذاران و خریداران بین‌المللی از اهداف عمده بازار فیلم است.
به روایت برخی رسانه های رسمی بیش از ۷ هزار فعال صنعت سینما در بازارفیلم جشنواره حضور داشتند که حدود ۴۰ درصد بیشتر از حدود ۵ هزار فعال صنعتی معمول جشنواره بوده است.
حدود ۱,۴۷۳ خریدار نیز حضور داشتند که نسبت به سال ۲۰۲۵ حدود ۱۹ درصد افزایش نشان می‌دهد. نزدیک به ۴۰ درصد خریداران از آمریکا بودند و پس از آن کانادا، آلمان، فرانسه و بریتانیا قرار داشتند.
فیلم Being Heumann ساخته Siân Heder، کارگردان برنده اسکار CODA، فیلم افتتاحیه جشنواره بود.
فیلم داستان زندگی Judy Heumann، از چهره‌های مهم جنبش حقوق افراد دارای معلولیت در آمریکا است و Ruth Madeley نقش اصلی را بازی می‌کند. علاوه بر این بسیاری از نقش‌های فیلم نیز به بازیگران دارای معلولیت سپرده شده است.
در جشنواره امسال فیلم‌هایی از کارگردانان مطرح سینمای جهان نیز به چشم می‌خورد؛ آثاری چون «عشق ممکن» (Possible Love) ساخته لی چانگ‌دونگ، فیلمساز برجسته کره‌ای و خالق آثاری چون شعر و سوختن؛ «میناتور» (Minotaur) ساخته آندری زویاگینتسف، کارگردان روس و خالق فیلم‌های بازگشت، لویاتان و بی‌عشق؛ «نگاه به گذشته» (Look Back) ساخته هیروکازو کوره‌ادا، فیلمساز سرشناس ژاپنی و کارگردان دزدان فروشگاه؛ «مراقبت عاشقانه» (Tender Loving Care) از مایک لی، فیلمساز باسابقه بریتانیایی؛ «فیورد» (Fjord) ساخته کریستین مونجیو، از چهره‌های شاخص موج نوی سینمای رومانی؛ و «جوهر» (Ink) ساخته دنی بویل، کارگردان رگ‌یابی و میلیونر زاغه‌نشین.
سینماگران ایرانی در جشنواره جهانی فیلم تورنتو ۲۰۲۶
حضور فیلمسازان ایرانی در TIFF 2026 قابل توجه بود و فیلم‌ها در بخش‌های مختلفی از جمله Discovery، TIFF Docs، Centrepiece، Short Cuts و Wavelengths قرار داشتند.
فیلم‌های «درخت‌ها تماشا می‌کنند»، ساخته بهمن قبادی، تهران، «سر به سر»، ساخته قصیده گلمکانی و مستند «زیر پوست» ساخته افسانه سالاری از جمله فیلم‌های داستانی بلند در جشنواره امسال بودند. علاوه بر اینها چندین فیلم کوتاه ایرانی از جمله آثار پرستو انوشه‌پور، مریم تفکری و امید عبداللهی در بخش‌های مختلف جشنواره به نمایش درآمدند.
فیلم داستانی بلند «سر به سر»، ساخته قصیده گلمکانی از آثار حاضر در تیف ۲۰۲۶ بود.
جوایز پنجاه و یکمین دوره جشنواره تیف
در بخش جوایز امسال، مهم‌ترین جایزه تیف، یعنی «جایزه انتخاب تماشاگران» (People’s Choice Award)، به فیلم «La Bola Negra» ساخته خاویر کالوو و خاویر آمبروسی (Javier Calvo & Javier Ambrossi) رسید؛ فیلمی که پیش از تورنتو در جشنواره کن نیز مورد توجه قرار گرفته بود و نتفلیکس حقوق پخش آن را خریداری کرده است.
پس از آن، «I Play Rocky» ساخته پیتر فارلی (Peter Farrelly) و «Being Heumann» ساخته شان هیدر (Siân Heder) به ترتیب در جایگاه‌های بعدی انتخاب تماشاگران قرار گرفتند. در بخش فیلم‌های بین‌المللی نیز «Elsinore» ساخته سایمون استون (Simon Stone) جایزه انتخاب تماشاگران را از آن خود کرد و «عشق ممکن» (Possible Love) ساخته لی چانگ‌دونگ (Lee Chang-dong) و «The Assassin(s)» ساخته هور جین‌هو (Hur Jin-ho) در رده‌های بعدی قرار گرفتند. جایزه Platform Prize نیز به فیلم «Angh» ساخته تجا ریو (Theja Rio) تعلق گرفت.
فیلم «Being Heumann» ساخته شان هیدر در جایگاه سوم «انتخاب تماشاگران» قرار گرفت.
بخش مستند TIFF Docs امسال با حضور ۲۱ مستند از ۲۰ کشور، حضور گسترده‌ای در برنامه جشنواره داشت؛ ۱۸ فیلم این بخش نخستین نمایش جهانی (World Premiere) خود را در تورنتو تجربه کردند و بیش از دوسوم آثار توسط فیلمسازان زن کارگردانی شده بودند. جایزه بهترین مستند به انتخاب تماشاگران نیز به «Darlene Love: I Know Where I’ve Been» ساخته بری آوریچ (Barry Avrich) رسید؛ مستندی درباره زندگی دارلین لاو، خواننده و بازیگر آمریکایی، که مسیر حرفه‌ای او را در بستر جنبش حقوق مدنی و موانع نژادی در جامعه آمریکا دنبال می‌کند.
در پایان باید اشاره کنم موضوعات سیاسی و اجتماعی روز جهان همواره در انتخاب فیلم ها فارغ از کیفیت هنری نقش مهمی دارند .
همانگونه که دوره‌های گذشته تیف هم اشاره کردم تماشای همه فیلم‌ها از سوی منتقدان ممکن نیست اما با استناد به فیلم‌هایی که شخصا موفق به تماشای آنها شدم و با توجه به نظر دیگر منتقدان، جشنواره امسال به لحاظ کیفیت محتوایی و ساختاری فیلم‌ها در سطح بالایی نبود و در عوض بازار جهانی فیلم توسعه و گسترس چشمگیری نسبت به سال های گذشته داشت.
تیف ۲۰۲۶ با حضور فیلم‌ها و فیلمسازانی از فرهنگ‌ها و جغرافیاهای مختلف، بار دیگر یادآوری کرد که با وجود همه تغییرات در شیوه تولید و تماشای فیلم، جشنواره‌های سینمایی همچنان یکی از معدود مکان‌هایی هستند که فیلمساز، فیلم و مخاطب می‌توانند در یک فضای مشترک حضور داشته باشند.
عارف محمدی، نویسنده سینمایی و کارگردان ساکن تورنتو است.
ارسال نظرات