قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / جامعه / گردش در موزه‌خانه مقدم؛ بازدید از محلات قدیمی تهران (6)
ساختمان اصلی

گردش در موزه‌خانه مقدم؛ بازدید از محلات قدیمی تهران (6)

بهناز کاوندی |

در این روزهای درگیر با ترس و اضطراب ویروس کرونا و تا قبل از شروع قرنطینه‌ تهران، در حال قدم زدن در خیابان امام خمینی به سمت تقاطع خیابان ولیعصر بودم. در حال گذر از بین مغازه‌های ابزار فروشی، یک خانه زیبای قدیمی با یک سر در خاص چشم‌هایم را به خود خیره کرد. در بین این همه آشوب و هیاهو، یک چنین خانه قدیمی و بازسازی‌شده زیبایی‌ می‌تواند به روح وحشت‌زده، آرامش ببخشد.

روی سر در این خانه نوشته شده «موزه مقدم»موزه مقدم تهران

موزه مقدم

این خانه بازمانده از دوران قاجار‌، توسط آقای مقدم و همسرشان با ذوق و علاقه بی‌وصفشان به تاریخ و باستان‌شناسی بصورت خاصی طراحی و تزیین شده است. جای جای این خانه پر است از اشیا تاریخی و خاص، از یک اتاق به اتاقی دیگر که می‌روید یک مجموعه خاص و زیبا را‌ می‌بینید.

نکته‌ای که در بدو ورود از شما پرسیده‌ می‌شود: «آیا دانشجوی دانشگاه تهران هستید؟»

اگر کارت دانشجویی همراه داشته باشید بازدید از این موزه برایتان رایگان خواهد بود. علت آن نیز وقف این خانه توسط مالک اصلی‌اش به دانشگاه تهران است، که تمامی دانشجویان امکان بازدید بصورت رایگان از این مکان را داشته و از کلکسیون جمع‌آوری شده در آن که بسیار منحصر بفرد است دیدن نمایند.

در ابتدا‌ می‌خواهم کوتاه از زندگینامه شخصی که این خانه را به شکل امروزی اش تبدیل کرده، صحبت کنم یعنی استاد محسن مقدم که این موزه نیز به این سبب به نام ایشان نامگذاری شده است.

Aviron
Aviron

 

محسن مقدم

مالک خانه مقدم

آقای محسن مقدم فرزند کوچک احتساب الملک شهردار دوره ناصرالدین شاه قاجار است. در دوران جوانی جهت ادامه تحصیل به همراه برادرش به اروپا سفر‌ می‌کنند. متاسفانه برادر بزرگ‌شان در دوران جوانی فوت‌ می‌کنند. اما محسن پس از تحصیل در رشته‌های نقاشی، تاریخ هنر و باستان شناسی در سال 1315 به همراه همسر فرانسوی‌اش به نام «سلما» به ایران بازگشته و تا زمان مرگ در خانه پدری آقای مقدم ساکن بودند.

خانواده مقدم

با توجه به علاقه وافر این خانواده به هنر و باستان شناسی، هر دو دوشادوش هم شروع به فعالیت در این حوزه و اکتشاف در سراسر ایران‌ می‌کنند. بیشتر اکتشافات باستان‌شناسی در این دوره توسط آقای مقدم صورت محسن مقدم وهمسرش سلماگرفته است. علاقه شایان آنها را‌ می‌توان در جای جای این خانه دید. از اکتشافات و بررسی‌های باستان‌شناسی و هنر در هر قسمت ایران پهناور، کلکسیونی در این خانه به یادگار جمع‌آوری شده است. اشیایی کم‌نظیر که هر بخش این خانه را تبدیل به موزه کرده است.

از دیگر زیبایی‌های این خانه، معماری منحصر بفرد ساختمان و حیاط‌اش است، که همگی برگرفته از سبک‌های معماری مختلف، مربوط به دوران قاجار، پهلوی، اروپایی و حتی قرون وسطایی، شکل گرفته است.

در ابتدای ورود به بخش سرایداری وارد و سپس‌ حیاط اصلی ساختمان را خواهید دید. کافی است یک نگاهی به دور حیاط بیندازیم که تمامی این معماری‌های متفاوت و زیبا را در بخش‌های مختلف ساختمان ببنیم.

ورودی خارجی و ورودی داخلی

اما یک حوض بسیار سنتی و زیبا در بدو ورود توجه را به خود جلب‌ می‌کند. حوض و شمعدانی‌های که به زیبایی با رنگ‌های فیروزه‌ای، آبی آسمانی و بنفش تزیین شده است. تداعی‌کننده معماری سبک ایرانی بکار رفته در باغ‌های ایرانی است. که به خوبی اصول گلکاری و فضاسازی با گیاهان باعث شده یک فضای منحصر بفردی در این خانه خلق شود. در قسمت غربی این خانه ساختمان اربابی یا برج اربابی واقع شده است که استاد مقدم به همراه یکی از شاگردان دانشکده هنرهای زیبا، دکتر ابوالقاسمی، در سال ۱۳۴۵ طراحی و ساخته‌اند.

ساختمان غربی

این ساختمان با کاشی‌هایی از دوران قاجار تزیین و بخش‌هایی از هنرهای ایرانی در آن به نمایش گذاشته شده است. در قسمت شمالی یک ایوان با چند طاق و ستون زیبا ساخته شده که مزین به کاشی‌هایی از دوران زندیه و قاجار‌ است. در وسط این ایوان حوضچه‌ای از جنس مرمر قرار دارد که از حمام فتحعلی شاه قاجار به این خانه منتقل شده و آبی که از آن جاری می‌شود توسط یک جوی باریک به داخل یک استخر می‌ریزد.

بیشتر بخوانید:

ساختمان جنوبی

 استخر هم بازمانده از یک خاطره است که آقای مقدم در سفرشان به اسپانیا آن را با توجه به استخر و آب‌نماهای باغ الحمرا (باغی بازمانده از دوران صدر اسلام در اسپانیا) الگوبرداری و ساخته‌اند. در اطراف آن نیز چند فواره قدیمی نیز قرار داده‌اند که آب را به داخل استخر‌ می‌پاشد.

در میان حیاط بزرگ این خانه؛ دیواری وجود دارد که باعث شده حیاط به دو بخش تقسیم شود. این دیوار شامل چند ستون که پایه‌های آن حجاری شده و‌ یادآور ستون‌های کاخ چهلستون اصفهان به همراه طاق‌های کاشی‌کاری شده است. بخش اندرونی و بیرونی حیاط با این دیوار که به نام «دیوار تجدد» نام‌گذاری شده است، از هم تفکیک‌ می‌شوند.

دیوار تجدد

دیوار تجدد

علاقه شایان آقای مقدم به هنر و معماری باعث ایجاد دانشکده‌ایی به نام “دانشکده هنرهای زیبا ” در دانشگاه تهران شد. آقای مقدم علاوه بر بنیان‌گذار بودن این دانشگاه، سالیان سال به عنوان یکی از اساتید ممتاز در دانشکده مشغول بکار بوده‌اند. همه دانش‌آموختگان دانشگاه تهران مطمئنا به نشان دانشگاه تهران افتخار‌ می‌کنند که بصورت بسیار زیبایی طراحی و تا حال حاضر باقیمانده است. این طراحی زیبا توسط استاد محسن مقدم و با الهام از تاریخ و فرهنگ کهن ایران طراحی شده است.

آرم دانشگاه تهرانمحسن مقدم

بخشی از طرح‌های اولیه جهت شکل گرفتن آرم دانشگاه تهران به همراه اتود نهایی لباس فارغ‌التحصیلی دانشگاه در یکی از اتاق‌های ساختمان شمالی واقع درحیاط اندرونی قرار دارند.‌ ایوان زیبایی در ورودی این ساختمان قرار دارد که از چهار ستون با سرستون‌هایی با گچ‌بری کرانتی ساخته شده است.

لباس فارغ التحصیلی و ساختمان شمالی

بیرون ساختمان شمالی و در حیاط اندرونی خانواده مقدم حیاطی با الهام از طراحی فرش ایرانی ساخته‌اند که یک حوض و آبنمای زیبا در وسط آن است و در چهار طرف آن باغچه‌هایی‌ گلکاری شده تدارک دیده شده است. در زمان قدم زدن بدور این حوض دیوارهایی را‌ می‌بینیم که به زیبایی هر چه تمام‌تر با کاشی و ظروف قاجاری تزیین شده و در وسط یکی از این دیوار‌ها هم یک طاق‌نمای زیبا با کاشی آبی رنگ ساخته شده است.

خانه موزه مقدم تهران

کاشی کاری دیواری

قدم زدن در این خانه یادآور تمامی زیبایی‌هایی است که تا کنون هنر و تاریخ ایران زمین با خود به همراه داشته است. یک بهشت زیبا و کوچک در قلب پایتخت بصورت یک نگین درخشنده بر روی انگشتر خودنمایی‌ می‌کند.

خانواده مقدم در کنار فعالیت‌های علمی و دانشگاهی به گردآوری آثار و اشیاء تاریخی و فرهنگی پرداختند. استاد مقدم بسیاری از آثار ارزشمند جمع‌آوری شده مانند کاشی، قطعات سنگی تراشیده شده و غیره را با الهام از فضاهای سنتی-تاریخی به نحو چشمگیری در جای جای این عمارت قدیمی نصب و برخی دیگر مانند کلکسیون پارچه، چپق و قلیان، سفالینه، شیشه، تابلو نقاشی، مسکوکات، مهرها و اسناد‌ تاریخی و غیره‌ را با نظم و ترتیب خاصی در زمان حیات‌اش در خانه پدری نگهداری نموده است. تمامی این زیبایی‌ها سبب شده است که به این خانه لقب زیباترین و با ارزشترین خانه از دید نویسندگان و بازدیدکنندگان داده شود.

در مقاله دیگر به بررسی بخش‌های مختلف این خانه زیبا که امروز به موزه مقدم معروف است خواهم پرداخت.

درباره نویسنده:

بهناز کاوندی: کارشناس ارشد کارآفرینی (مربی و منتور کارآفرینی) در حال حاضر بصورت حرفه‌ایی بر روی استارت‌آپ‌های حوزه گردشگری و سلامت فعال است. با توجه به علاقه شخصی به سفر و بازدید از مکان‌های جدید، دستی بر قلم دارد تا تجربیاتش از گردشگری را با دیگران به اشتراک بگذارد.

bkavandi@ut.ac.ir

 

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

سالن ورزشی مونترال

تخطی سالن‌های ورزشی و هنری از دستورالعمل‌های بهداشتی

ائتلافی از سالن‌های ورزشی و هنری کبک دستورالعمل‌های دولت را به چالش کشیده‌اند و قصد دارند فعالیت خود را ازسرگیرند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *