قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / عمومی / مقاله ها / سیاست و اقتصاد / پیامد ناخواسته جنگ یازده روزه غزه صلح خواهد بود؟
سیاست خاورمیانه

پیامد ناخواسته جنگ یازده روزه غزه صلح خواهد بود؟

احمد زیدآبادی|

جنگ یازده روزه بین اسرائیل و گروه‌های اسلام‌گرای فلسطینیِ مستقر در غزه به‌رغم تلفات و خسارات مصیبت‌بارش به‌خصوص برای غیرنظامیان، ظاهراً فرصتی تازه برای استقرار صلح در خاورمیانه در اختیار جامعۀ بین‌المللی قرار داده است.

در فضایی که سخن از صلح در خاورمیانه لبخندی تلخ بر لب مردم این منطقه می‌نشاند، طبعاً تأکید بر خلق فرصتی دوباره برای صلح آن هم پس از جنگی خون‌بار، بسیار تردید انگیز و حتی تمسخرآمیز جلوه می‌کند، اما دست‌کم رهبران قدرت‌های بزرگ جهانی در بیانات رسمی خود به ماجرا از این زاویه می‌نگرند.

جو بایدن رئیس‌جمهور آمریکا در پیامی که پس از اعلام آتش‌بس بین اسرائیل و حماس از کاخ سفید صادر کرد؛ به‌وضوح از پدید آمدن «فرصتی حقیقی» برای حرکت در جهت دستیابی به صلح نهایی در خاورمیانه سخن گفت.

بایدن در پیام خود تأکید کرد: «به اعتقاد من فلسطینیان و اسرائیلی‌ها به‌طور مساوی سزاوار زندگی در شرایط امن‌وامان و برخورداری یکسان از آزادی، رفاه و دمکراسی هستند.»

Aviron

 

رئیس‌جمهور آمریکا در سخنان بعدی خود دستیابی به این هدف را جز از راه تشکیل کشور مستقل فلسطینی در کنار اسرائیل ممکن ندانست و گفت؛ جز این، هیچ راه دیگری برای پیشگیری از تکرار جنگ و رسیدن به صلح وجود ندارد.

این مضمون را مقام‌های بلندپایۀ اروپایی و بوریس جانسون نخست‌وزیر بریتانیا نیز با قاطعیت تکرار کردند. در کنار آن‌ها چین و روسیه نیز آغاز مذاکرات صلح بین اسرائیل و دولت خودگردان فلسطینی به رهبری محمود عباس را ضروری دانستند و از آمادگی خود برای کمک به این روند سخن به میان آوردند. چینی‌ها به‌خصوص پیشنهاد قبلی خود برای میزبانی از هیئت‌های صلح اسرائیلی و فلسطینی را تکرار کردند.

با این حال، موانع منطقه‌ای آغاز مذاکرات برای دستیابی اسرائیل و فلسطینی‌ها به صلح تا حدود زیادی پابرجاست. مانعِ نخست، دولت انتقالی حاکم بر اسرائیل به رهبری بنیامین نتانیاهوست که مخالف تشکیل یک کشور یکپارچۀ فلسطینی در کرانۀ باختری و بیت‌المقدس شرقی و حق حاکمیت کامل آن است. این در حالی است که نشانه‌ها حکایت از آن دارد که اسرائیلی‌ها به احتمال زیاد، به‌سوی برگزاری پنجمین انتخابات پارلمانی در طی دو سال و نیم اخیر حرکت می‌کنند و قاعدتاً ترکیب پارلمان آینده می‌تواند در جهت‌گیری دولت آیندۀ اسرائیل بسیار تعیین‌کننده باشد.

در سال‌های اخیر، افکار عمومی و مردم اسرائیل به سمت احزاب راست‌گرا چرخیده است و همین چرخش، صلح با فلسطینی‌ها را به مسئله‌ای بیش از پیش سخت و بغرنج تبدیل کرده است. بدبختی اصلی در این میان این است که دولت اسرائیل بیش از هر دولت دیگری در سطح جهان قادر به تحمل و خنثی‌سازی فشارهای بین‌المللی است و فقط در برابر فشارهای دولت آمریکا تااندازه‌ای دست به عصا حرکت می‌کند آن هم در صورتی که حزب جمهوری‌خواه در ایالات‌متحده صاحب قدرت باشد یا سیاست دولت دمکرات‌ها در خاورمیانه با حمایت قاطع حزب جمهوری‌خواه روبه‌رو شود.

با این همه، هیچ دولتی در جهان رویین‌تن نیست و چنانچه جو بایدن طرح صلح تازه‌ای را پیشنهاد دهد که کشورهای عرب به‌خصوص پادشاهی اردن آن را منصفانه یا حداقل متوازن تشخیص دهد، چنین طرحی قادر به جلب حمایت کامل بین‌المللی و منطقه‌ای خواهد بود و هیچ دولتی در اسرائیل یارای مقابلۀ دائمی با آن را نخواهد داشت.

درواقع، دولت ترامپ با روشی زورگویانه، پایۀ چنین طرحی را به‌نوعی بر برخی طرف‌های مناقشه تحمیل کرده است و یک سلسله تغییرات ۱۵ تا ۲۰ درصدی در «معاملۀ قرن» او می‌تواند طرح او را متوازن و برای طرفِ عربی قابل‌قبول کند.

در این میان، گروه‌های اسلام‌گرای فلسطینی به‌خصوص حماس و جهاد اسلامی نیز به طرح‌های صلح روی خوش نشان نمی‌دهند. گروه حماس مواضع مبهم و دوپهلویی دربارۀ تشکیل کشور فلسطینی در سرزمین‌های اشغالی جنگ ۱۹۶۷ دارد. این گروه چندین بار از پیمان آتش‌بس بلندمدت و حتی چهل‌ساله با اسرائیل در ازای عقب‌نشینی آن از کرانۀ باختری و شرق بیت‌المقدس سخن به میان آورده است، اما اسرائیل هیچ سطحی از عقب‌نشینی از کرانۀ باختری را بدون شناسایی رسمی موجودیت خود نمی‌پذیرد. با این حال، اگر طرح صلحی با استقبال جهان عرب روبه‌رو شود، حماس به دلیل وابستگی جغرافیایی نوار غزه به مصر از یک‌طرف و اتکایش به کمک‌های مالی قطر و دیگر کشورهای ثروتمند عرب از طرف دیگر، از توان و امکان لازم برای مقابله با آن برخوردار نخواهد بود.

ماجرای گروه جهاد اسلامی فلسطین با حماس اما متفاوت است. جهاد اسلامی عمدتاً متکی به کمک‌های جمهوری اسلامی ایران است و در مواقع حساس، سیاست آن را پیش می‌برد. جمهوری اسلامی نیز به‌نوبهٔ خود با هر طرح صلحی که موجودیت اسرائیل را در هر بخشی از خاک فلسطین تاریخی به رسمیت بشناسد به‌شدت مخالفت می‌کند. با این‌همه، طرح صلحی که جامعۀ جهانی به‌صورت یکپارچه از آن حمایت کند و به‌ویژه مورد پشتیبانی جدی روسیه و چین باشد، جمهوری اسلامی به‌آسانی نمی‌تواند به مقابلۀ عملی با آن برخیزد.

شاید در چنان شرایطی، به جمهوری اسلامی امکان داده شود که مخالفت لفظی خود را با طرح صلح برای مدتی حفظ کند اما از آن خواسته خواهد شد که هیچ گام عملی در جهت ناکامی آن برندارد. چنانچه جمهوری اسلامی ناچار به عدم مقابلۀ عملی با طرح صلح شود به‌تبع آن جهاد اسلامی و حزب‌الله لبنان هم در برابر آن، مخالفت فعالانه‌ای در پیش نخواهند گرفت.

بنابراین، برخلاف برخی دیدگاه‌های به‌شدت بدبینانه، استقرار صلح در خاورمیانه و تغییر چهرۀ این منطقه چندان دور از دسترس نظام جهانی نیست. در این رابطه همه‌چیز به ارادۀ مشترک آمریکا و اروپا و بریتانیا و چین و روسیه بستگی دارد. این اراده به نظرم در حال شکل‌گیری است و شواهد بسیاری از عزم قدرت‌های جهانی برای خارج کردن منطقۀ خاورمیانه از حوزۀ منازعۀ حاد خود و تبدیل آن به مکانی باثبات‌تر و آرام‌تر و کم‌خطرتر برای رقابت کنترل شده و قاعده‌مند دارد.

من همیشه بر این باور بوده‌ام که نقطۀ مرکزی بحران خاورمیانه، مسئلۀ فلسطین است و تا برای این مسئله راه‌حلی مرضی‌الطرفین پیدا نشود، کشورهای منطقه ازجمله کشور ما با شرایط عادی روبه‌رو نخواهند شد.

متأسفانه هنری کیسینجر استراتژیست بانفوذ آمریکایی بر این نظر است که مسئلۀ فلسطین راه‌حل نهایی ندارد و فقط با توافق‌های موقت می‌توان در طول زمان از شدت و حدت بحران آن کاست. شاید ابعاد جنگ یازده روزه نظر کیسینجر را عوض کرده باشد زیرا تحولات دهه‌های اخیر نشان داده است که جز از طریق یک راه‌حل نهایی، نمی‌توان مانع پیشگیری جنگ‌های خونین دوره‌ای بین اسرائیل و گروه‌های فلسطینی شد، جنگ‌هایی که براثر پیشرفت تکنولوژی نظامی دوره به دوره خطرناک‌تر و وخیم‌تر می‌شوند.

درهرصورت، نتانیاهو و حماس هرکدام برای کسب موقعیتِ برتر داخلی در اسرائیل و فلسطین جنگی را رقم زدند که به‌طور ناخواسته عواقبی خلاف انتظار آنان خواهد داشت مگر آنکه آنان نیز براثر فشارهای پیرامونی با تحولات تازه به طریقی همگام شوند!

اخبار مونترال کانادا احمد زیدآبادی
احمد زیدآبادی

 

هفته را دنبال کنید در: اینستاگرام تلگرام توئیتر

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

گذرگاه مرزی استان کبک

مرزهای زمینی آمریکا تا ۲۱ اوت بسته خواهد ماند

دولت جو بایدن روز چهارشنبه ۲۱ ژوئیه با انتشار یادداشتی در وبسایت خود اعلام کرد مرزهای زمینی آمریکا دست کم تا ۲۱ اوت به روی سفرهای غیرضروری بسته خواهد ماند

یک نظر

  1. نظرم با نظر کیسینجر هماهنگ هست بنده سه چهار ساله بودم که اسراییل زمین های فلسطینی ها خریداری نمودند اکنون در این مدت طولانی حدود هفت دهه نیم غیراز زمان شاه و مخصوصاً پس از حادثه 57 کلا در کرانه باختری وغزه آرامش بخاطر ندارم همین بیست سال پیش چندین اصطکاک وبرخورد توسط حزب الله لبنان بسرکردگی نصر الله باحمایت ایران با اسراییل داشتند شما بهتر از بنده آگاهی دارید جناب .زمان درگیری اسماعیل هینه در قطر تشرف دارن مبادا جراحتی پیدا کند لطفاً تغییر بعدی از نظر بنده در هفته کا مرحوم بفرمایید جناب دکتر تا روشن شویم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *