قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / عمومی / مقاله ها / فرهنگ و هنر / یک دوربین پادرهوا؛ نقد “تنگه ابو قریب” به کارگردانی بهرام توکلی
فیلم بهرام توکلی تنگه ابو قریب

یک دوربین پادرهوا؛ نقد “تنگه ابو قریب” به کارگردانی بهرام توکلی

امین نصیری|

کسانی که سینمای ایران را دنبال می‌کنند بهرام توکلی را با فیلم‌های کوچک، نیمه‌مستقل و شخصی‌ مانند «اینجا بدون من»، «پرسه در مه» و «آسمان زرد کم‌عمق» می‌شناسند، به همین جهت پا گذاشتن توکلی در مسیر ساخت فیلمی این‌چنین بیگ‌پروداکشن و پرخرج برای دوستداران او دور از انتظار بود. «تنگه ابو قریب» از سی‌و‌ششمین جشنواره فیلم فجر ۶ سیمرغ بلورین گرفت و می‌توان گفت در آن‌ سال پرافتخارترین فیلم جشنواره شد.

«تنگه ابو قریب» فیلمی در ژانر دفاع مقدس است که به جان‌فشانی‌ها، رشادت‌ها و فداکاری‌های بسیار حیاتی و فراموش شده گردان عمار در عملیات ابو قریب می‌پردازد، عملیاتی به‌شدت مهم که اگر عراق فاتح آن می‌شد شاید تاریخ جور دیگری نوشته می‌شد و ایران توسط رژیم بعثی و متحدانش تصاحب می‌‌گشت.

Aviron

 

از اندک ویژگی‌های مثبت فیلم این است که به مرداب مضمون زدگی و بیان گل‌درشت سقوط نمی‌کند. توکلی دقت لازمه را داشته که شعار‌های پوسیده و عقب‌افتاده ندهد و در بیان مفاهیم اغراق نمایی نکند. فیلم از حیث ابعاد فنی و جلوه‌های ویژه گام جاه‌طلبانه‌ای برای سینمای ایران محسوب می‌شود اما واقعیت امر این است یک اثر سینمایی برای «خوب» بودن به چیزی بیش از این‌ها نیاز دارد. فیلم بهرام توکلی اثری ماندگار نخواهد بود و بعد از تماشای آن متوجه خواهید شد چقدر لحظه‌ای و گذرا است و با اندکی فاصله گرفتن از آن به‌راحتی می‌توانید از خاطرتان پاکش کنید.

در «تنگه ابو قریب» ما با یک فیلم جنگی مواجه هستیم که بدون شک تمام صحنه‌های اکشن و پرهیجان در راستای همین پیرنگ فیلم پیاده‌سازی شده‌اند. اینکه صرفاً برای نمایش جنگ به صحنه‌های زیبا و گریم‌های چشم‌گیر توجه کنیم و از قصه و فضاسازی و شخصیت‌پردازی غافل شویم، قطعاً ضربه‌ای بزرگ به اثر خواهیم زد. بهرام توکلی در فیلم‌های قبلی خود به‌خوبی می‌توانست شخصیت‌پردازی و بیننده را وارد دنیای فیلم کند اما در «تنگه ابو قریب» اسیر ظاهر جذاب و فریبنده فیلمش شده و دیگر فاکتور‌های اساسی را از یاد برده. کارگردانی که ثابت کرده بود مهارت قصه‌گویی دارد، در اینجا توانایی روایت قصه‌ای اثرگذار و مانا از یک واقعه مهم را ندارد. شخصیت‌های فیلم به شکلی سطحی معرفی می‌شوند و کم‌ترین تلاش برای شناساندن آن‌ها به بیننده شده. زمانی که فیلم از تعدادی قهرمان صحبت می‌کند به هرکدام از آنان فضایی می‌دهد تا بتوانند خود را به‌عنوان پروتاگونیست در ذهن بیننده جا بیندازند. آن‌ها باید اکت‌های به‌موقع و تأثیرگذار داشته باشند، اما شخصیت‌های اصلی «تنگه ابو قریب» آن‌قدر سریع در حال معرفی شدن هستند که کاملاً ناقص باقی می‌مانند و حتی ساده‌ترین موضوعات در روابطشان به‌طور شفاف برای بیننده تعریف نمی‌شود.

هفته را دنبال کنید در: اینستاگرام تلگرام توئیتر

مهم‌ترین کاستی فیلم که در زیر ظاهر شلوغ آن پنهان شده عدم فضاسازی مؤثر است. ما در همان لحظات آغازین با یک اسم طرف هستیم، اسمی که قرار است سرنوشت جنگ را عوض کند (تنگه ابو قریب)، پس بیننده از ابتدا تا انتها منتظر است تا بداند این تنگه چیست، چرا مهم است و اساساً چه موقعیتی داشته که تا این حد مورد اهمیت واقع شده؛ اما این اتفاق رخ نمی‌دهد و حتی تا لحظه پایانی بیننده دید درستی از جغرافیای این منطقه ندارد (ما به طرز عجیبی زمان زیادی را فقط فریاد، انفجار و تیر خوردن می‌بینیم) و خود را در میان تصاویر فیلم گم می‌کند، همان‌طور که شخصیت‌ها را در این میان گم می‌کند. این عدم پردازش صحیح موقعیت جغرافیایی و گیجی و بلا‌تکلیفی دوربین (اینکه جنگ کجاست؟ رزمندگان دقیقاً در چه موقعیتی هستند؟ دشمن کجا مستقر شده و گلوله‌ها از چه سمتی به‌سوی آن‌ها می‌آیند؟ و …) با توجه به موضوع فیلم و هدف آن، بر کیفیت آن اثر منفی می‌گذارد و سردرگمی شدیدی ایجاد می‌کند تا این‌ها موجب اختلال در دراماتیزه کردن موقعیت‌‌ها، به‌ویژه در بخش‌های میانی به بعد باشد.

بیشتر بخوانید:

نویسنده: هفته

هفته

مطلب پیشنهادی:

بررسی فیلم با حضور کارگردان در دایره

گروه دایره بیست و ششمین نشست خود را به بررسی فیلم «متهمین دایره بیستم» با حضور حسام اسلامی، کارگردان این اثر، اختصاص داده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *