قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / عمومی / مقاله ها / سیاست و اقتصاد / انتخابات ۱۴۰۰: اصولگرایان؛ چه می‌خواهند و چه می‌توانند؟
اصلاح طلبان ایران

انتخابات ۱۴۰۰: اصولگرایان؛ چه می‌خواهند و چه می‌توانند؟

احمد زیدآبادی |

گفته‌اند خواستن توانستن است! شاید بهتر بود بگویند توانستن مستلزم خواستن است چرا که خواستن ضرورتاً توانستن نیست بخصوص در امور عمومی، یعنی آنجا که اراده‌های بی‌شمار دیگری هم درگیر ماجرایند و ارادۀ یک گروه معدود بویژه اگر با ارادۀ جمع کثیری در تعارض باشد، نمی‌تواند وضع را به دلخواه خود رقم بزند.

اصولگرایان در ایران هم خیلی چیزها را می‌خواهند اما این به معنای توانستن آنها برای دستیابی به آن چیزها نیست. بنابراین آنها در صورت دستیابی به صندلی پاستور، موانعی بسیار جدی برای عملی کردن منویات خود دارند.

حتی دسترسی به کرسی پاستور برای اصولگرایان نیز به رغم ضعف بی‌سابقۀ اصلاح‌طلبان، چندان راحت و آسان نیست زیرا آنها شعاری که بتواند شماری هر چند اندک از نیروهای اصطلاحاً خاکستری را به نفع آنها در انتخابات بسیج کند، در چنته ندارند.

Aviron

 

شعارهای مرسوم اصولگرایان عموماً کهنه و مندرس و بی‌اعتبار شده است و کمترین شور و شوقی در رأی‌دهندگان عادی برنمی‌انگیزد، از همین رو شاید برخی از طیف‌های آنها در صدد برآیند که پاره‌ای از شعارهای اصلاح‌طلبان و یا حتی نیروهای منتقدتر را در رقابت‌های انتخاباتی خود به کار گیرند، اما برخی از آنها می‌کوشند تا صحنۀ انتخابات به گونه‌ای طراحی شود که پیروزی در آن، نیازی به این نوع سنت‌شکنی‌ها نداشته باشد.

برای نیل به این مقصود، طیف تندروتر اصولگرایان بسیار علاقمند است که رقابت انتخاباتی سال ۱۴۰۰ در قالب دو قطبی اصلاح‌طلب‌/ اصولگرا شکل گیرد بدین ترتیب که اولاً نامزدی ضعیف و الکن از جانب اصلاح‌طلبان وارد صحنۀ انتخابات شود و در موضع دفاع از عملکرد دولت حسن روحانی قرار گیرد. در چنین شرایطی، نامزد اصولگرا بدون آنکه نیازی به عبور از کلیشه‌های مرسومِ جناح متبوع خود داشته باشد، می‌تواند با به چالش کشیدن عملکرد دولت روحانی که سخت مورد نارضایتی و حتی نفرت بسیاری از اقشار اجتماعی است، در موضع تهاجم قرار گیرد و بدین ترتیب، خود را نسبت به رقیب در موقعیت برتر قرار دهد.

بر همین اساس، تندروهای اصولگرا با همردیف قلمداد کردن هرگونه بی‌تحرکی اصلاح‌طلبان در امر انتخابات با «اقدامات براندازانه»، تلاش می‌کنند تا رقیب سیاسی خود را به بازی در زمینی با مختصاتِ مورد علاقۀ خود وادار سازند و در این جهت، از به کارگیری تهدید لفظی نیز پرهیز نمی‌کنند.

این نوع بازی اما بسیار بعید است که رقابت انتخاباتی سال ۱۴۰۰ را شکل دهد، زیرا عموم مردم از نزاع‌های لفظی و جدل‌های کلامی چند دهۀ گذشته بیزار و ملول شده‌اند و اگر کس بخواهد حتی در یک رقابت حداقلی، رأی بخش کوچکی از طیف خاکستری جامعه را هم به سمت و سوی خود بکشاند، به ناچار باید چشم‌انداز تازه‌ای را مطرح کند.

با این حساب، ارزیابی من این است که انتخابات ریاست جمهوری سال آینده، عمدتاً به صحنۀ رقابت بین نامزدهای اصولگرا تبدیل می‌شود و طرح شعارهای سنت شکنانه از سوی برخی از آنان بسیار محتمل است.

حال فرض کنیم که یکی از نامزدهای اصولگرا پیروز انتخابات سال آینده شود، در آن صورت وی در جایگاه ریاست‌جمهوری چه کاری می‌خواهد انجام دهد و تا چه اندازه می‌تواند!

هفته را دنبال کنید در: اینستاگرام تلگرام توئیتر

بیشتر بخوانید:

اغلب اصولگرایان مدعی‌اند که از طریق «مدیریت جهادیِ یک دولت جوان حزب‌اللهی و انقلابی» در صحنۀ داخلی و «اتحاد استراتژیک» با چین و روسیه در صحنۀ جهانی در کنارِ توسعۀ تجارت با همسایگان ایران، می‌توان بر معضلات بی‌شمار اقتصادی کنونی فائق آمد و به تبع آن، مشکلات سایر حوزه‌ها را نیز حل و فصل کرد.

برای من روشن نیست که آیا اصولگرایان واقعاً تصورشان این است که با این شیوه‌ها می‌توان معضلات عمیق جامعۀ ایران را حل و فصل کرد و یا اینکه از این شعارها صرفاً برای بسیج نیروهای هوادار خود و متقاعد کردن نهادهای بالادست به یکدست سازی قدرت سود می‌جویند؟

اگر مورد دوم منظور نظر آنها باشد، قاعدتاً پس از تسخیر پاستور، آنان در صدد مذاکره با آمریکا به منظور توافقی برای رفع تحریم‌های آن کشور برمی‌آیند؛ اقدامی که از یک سو به تلاطم در بین حامیان آنها و به هم خوردن صفوف سیاسی مرسوم منجر خواهد شد و از سوی دیگر، خط ریل سیاست در نظام جمهوری اسلامی را به سمت و سویی متفاوت از ۴۲سال گذشته هدایت خواهد کرد.

اما اگر مورد نخست، باور واقعی آنها باشد، آزمون عملی آن، علاوه بر آنکه به ناکامی کامل منجر می‌شود، آیندۀ کشور را هم در معرض تهدیدی بی‌سابقه قرار خواهد داد.

واقعیت این است که مشکلات جامعۀ ایران به قدری عمیق و گسترده و ساختاری شده است که بدون آنچه دکتر محسن رنانی اخیراً در نامۀ طولانی خود توصیه کرده است، نمی‌توان گرهی از آن گشود؛ چه رسد به اینکه برخی راهکارهای کلیشه‌ای که خود موجب بروز بسیاری از این مشکلات شده است، بخواهد دوباره در قالب راه حل یا مسیر تازه مطرح و اجرا شود!

با این همه، این احتمال همچنان جدی است که یک اصولگرای مستقر در ساختمان پاستور، بخواهد آزموده را از نو بیازماید!

اگر چنین آزمونی از نو آزموده شود و پس از برخورد با موانع بی‌شمار به بن‌بست رسد؛ در آن صورت چه خواهد شد؟ آیا اصولگرایان اعتراف خواهند کرد که برنامه‌های آنها ناشی از توهم و خیال بوده و باید ریل سیاست را تغییر دهند؟ یا اینکه طبق معمول، دیگران از جمله نیروهای منتقد و مخالف را مانع موفقیت برنامه‌های خود معرفی می‌کنند و حذف و سرکوب سازمان‌یافتۀ آنها را به عنوان شرطِ لازم توفیق راهکارشان در دستور کار قرار می‌دهند؟

از نگاه من، کشور ما دیگر توان آزمودن هیچ آزموده‌ای را ندارد چه رسد به آنکه کسانی بخواهند پس از یک دوره ناکامیِ دوباره، به فکر تغییر ریل یا سرکوب سازمان یافته برآیند!

با این حساب، در چشم‌انداز ایران فقط یک سناریوی به نسبت کم‌هزینه رخ‌نمایی می‌کند و آن اینکه اصولگرایِ احتمالیِ راه یافته به پاستور از طریق آغاز مذاکره با آمریکا آغازگر تغییری معنادار در سیاست خارجی و داخلی کشور شود. در این میان، سه گزینۀ قابل تصور دیگر، از بد حادثه هر سه پر هرینه و چه بسا مرگبارند!

اول، حضور یک اصلاح‌طلبِ نامقبولِ نهادهای ذی‌نفوذ در مقام ریاست جمهوری است که جز استمرار وضع موجود و تعلیق هرنوع تصمیم‌گیری و در نتیجه انباشت بحران‌ها تا سرحد انفجار، حاصل دیگری ندارد.

دوم، اصولگرایی که در مقام ریاست جمهوری بخواهد برنامه‌های اعلامی نخ‌نما و آزمون شده را به اجرا بگذارد.

سوم، اقدام به براندازی و انقلاب که به دلایل بی‌شمار به بی‌ثباتی طولانی و قتل و کشتار وسیع منجر می‌شود.

پس فقط یک کوره راه برای عبور کشور از گردنۀ سنگلاخی و صعبِ بحران‌های جاری و پیش رو، باقی مانده است! التماس دکتر رنانی در نامۀ اخیرش اگر از این زوایه نگریسته شود، همدلی عمیقی برمی‌انگیزد!

احمد زیدآبادی

نویسنده: هفته

هفته

مطلب پیشنهادی:

حسین دهقان کاندیدای ریاست جمهوری ایران ۱۴۰۰

حسین دهقان؛ از کودتای خزنده تا ریاست‌جمهوری

حسین دهقان با نام کامل «حسین دهقان پوده» متولد ۱۳۳۵ در اصفهان است...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *