قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / عمومی / مقاله ها / فرهنگ و هنر / فیلم “خروج” ابراهیم حاتمی‌کیا، ضعیف و بی‌رمق؛ این یک خروج از استانداردهاست

فیلم “خروج” ابراهیم حاتمی‌کیا، ضعیف و بی‌رمق؛ این یک خروج از استانداردهاست

امین نصیری |

ابراهیم حاتمی‌کیا در سینمای بعد از انقلاب ایران نامی آشنا و کنجکاوی‎برانگیز به شمار می‌رود که می‌تواند طیف وسیعی از مخاطبان و خبرنگاران را به سینما بکشاند. نامی که سال‌هاست با جریانی موسوم به سینمای دفاع مقدس عجین شده و از سردمداران آن محسوب می‌شود و کماکان نماینده تفکری است که موافق و مخالفانی دارد.

بنده نیز به آثار حاتمی‌کیا نقدهایی دارم اما متأسفانه در سال‌های اخیر صحبت راجع به آثار حاتمی‌کیا بیش از اینکه به طور منصفانه‌ای معطوف بر تحلیل و آنالیز سینمای او باشد، بیشتر شبیه به‌نوعی عقده‌گشایی و نقد شخص او و اندیشه و جریانی بوده که نزدیک به ۳۰ سال است از آن پشتیبانی می‌کند و این‌گونه برخورد‌های غیرمحترمانه با سینماگری باسابقه به دور از انصاف است.

Aviron

 

ابراهیم حاتمی کیا فیلم خروج
ابراهیم حاتمی کیا

ای‌کاش حاتمی‌کیا آن‌قدر که به کمیت کارنامه‌اش توجه دارد از کیفیت آثارش هم غافل نباشد. به جد معتقدم که حاتمی‌کیا در چند سال اخیر فیلم می‌سازد تا بیکار ننشسته باشد حال‌آنکه کارگردانی حرفه‌ای است که علاوه بر کسب دانش و درست فهمیدن مسئله، با قلب و جان آدمی سروکار دارد و تا موضوعی به طور صادقانه دغدغه فیلم‌ساز نباشد و فهم نشود، اثر نهایی هرچقدر هم خوش‌رنگ و لعاب باشد و زحمت و هزینه فراوانی صرف جلوه‌های ویژه میدانی آن شده باشد، نتیجه مطلوبی نخواهد داشت و در مدیوم سینما محکوم به شکست خواهد بود.

«خروج» بیستمین ساخته سینمایی ابراهیم حاتمی‌کیا که بر اساس یک داستان واقعی ساخته شده یکی از ضعیف‌ترین و بی‌رمق‌‌ترین آثار کارنامه اوست که به‌سختی می‌توان امتیاز مثبتی برای آن در نظر گرفت و به لحاظ سینمایی کاملاً مردود است. شخصیت‌های حاتمی‌کیا در اینجا شخصیت رحمت بخشی با بازی فرامرز قریبیان معمولاً حرف‌های زیادی برای گفتن دارند، حرف‌هایی سیاسی و معترضانه. شخصیت‌هایی که دردمند کشور بوده و در روزگار جوانی‌شان برای حفظ مملکت‌ به جنگ رفته و وظیفه خویش را انجام داده و موجب بقای این سرزمین شده‌اند اما اکنون به ساده‌ترین مطالبات آن‌ها رسیدگی نمی‌شود و مورد بی‌مهری قرار می‌گیرند. حال چرا عنوان کردم «خروج» به لحاظ سینمایی کاملاً مردود است؛ به این دلیل که اگر بخواهیم مضامین را با رفرنس دادن به خود فیلم مطرح کنیم و جلو ببریم و به دنبال مابه‌‌ازای سینمایی باشیم متوجه خواهیم شد که فیلم چنین قابلیتی ندارد. بی‌توجهی که معمولاً منجر به سقوط فیلم‌های حاتمی کیا ازجمله «خروج» می‌شود در وهله اول تعدد غیرقابل‌کنترل و نامعین مضامین است و سپس اینکه فیلم‌ساز مفاهیم موردنظرش را به سطحی‌ترین شکل ممکن بیان می‌کند؛ درست مانند روستایی که نامش به عیان‌ترین شکل ممکن عدالت‌خواهی و دادگری را جار می‌زند یا چنان اسم فیلم که مستقیماً مسئله خروج از روستا و اعتراض و حق‌طلبی را به ذهن متبادر می‌کند یا تأسیسات سد دولتی به اسم تلخ آباد! سینما مدیوم حساسی است، لذا برای بیان مفاهیم در آن باید دقت فراوانی به خرج داد و حرفه‌ای عمل کرد و به قول معروف حرف اصلی فیلم را تا جایی که طناب ارتباطی مخاطب با فیلم پاره نشود به زیر متن‌ها هدایت و با قصه و روایت آمیخته کرد زیرا در غیر این صورت اثر سینمایی به یک تیزر تبلیغاتی تقلیل پیدا می‌کند.

هفته را دنبال کنید در: اینستاگرام تلگرام توئیتر

بیشتر بخوانید:

حاتمی‌کیا برای شخصیت «رحمت بخشی» نامی تعجب‌برانگیز که مهربانی و پروتاگونیست بودنش را فریاد می‌زند و حاتمی‌کیا را در سطح کارگردانی نامجرب پایین می‌کشد. برای او به‌عنوان یک کشاورز پشتوانه قرص و محکمی قرار نمی‌دهد و این آناتومی با وجود صورت چروکیده، نگاه و اعمال کاریزماتیک و کم‌حرف بودنش، پوک است؛ خاموشی ظاهر و سکوتش معنا حمل نمی‌کند و به‌طورکلی سبک زندگی رحمت به‌زعم بنده ایرانیزه نشده و بیشتر به آثار سینمای آمریکا شباهت دارد.

نمایی از فیلم خروج حاتمی کیا
نمائی از فیلم «خروج» حاتمی کیا

بعضی از دیالوگ‌ها که بیشتر به خطابه می‌مانند تا دیالوگ به طرز مبتدیانه‌ای ادا می‌شوند و گل درشت و شعاری‌اند و واضح است حاتمی‌کیا آن‌ها را به شخصیت پیوست داده و در دهانش گذاشته و ناشی از اتمسفر میان آدم‌ها و فضای موجود نیست. به یادآورید سکانس‌هایی را که قرار است اطلاعاتی از کاراکترها و نسبت میانشان به مخاطب انتقال پیدا کند و به طرز عجیبی چقدر در آن لحظات با سینمای نازلی روبه‌رو هستیم. حاتمی‌کیا برای قهرمان‌سازی و کاریزماتیک کردن شخصیت رحمت علاوه بر فلاش‌بک‌های بی‌مورد و چهره چروکیده و موی سپید و داشتن هم‌سفران پرحرف و لوده‌اش که اجازه جولان دهی بیشتری را برای او فراهم می‌کند چه‌کاری انجام می‌دهد و فیلم‌نامه چه ترفند‌های دارد تا ما را هرچه دقیق‌تر به ذهنیات و افکار رحمت نزدیک نماید؟! ناکامی فیلم‌ساز در شخصیت‌پردازی رحمت بخشی، پرسوناژ او را برای تماشاگر فاقد عمق می‌کند.

در یک اثر سینمایی حرکت دوربین و اندازهٔ درست نماها و گرفتن لانگ‌شات‌ها و اکستریم لانگ شات‌های جذاب به‌تنهایی نمی‌توانند اثر را نجات دهند بلکه این حرکات پرطمطراق دوربین باید در هماهنگی با میزانسن‌ها و فیلم‌نامه‌ای دقیق و با جزئیات عمل کنند تا در ادامه با رعایت این فاکتور‌ها بتوان به ساختاری یکدست و هموژن نائل آمد. گویا حاتمی‌کیا نکته فوق را مدتی است فراموش کرده و در خروج هم شاهد حرکات دوربینی هستیم که می‌توان آن را حاصل تماشای آثار جان فورد دانست. فیلم در آغاز نوید یک اثر امیدوارکننده و خوب را می‌دهد اما در ادامه کارکرد این حرکات حماسی دوربین به‌ویژه در بخش اوپنینگ فیلم اثرگذاری خود را از دست می‌دهد و خنثی می‌شود چراکه دیگر عناصر همگی خام دستانه هستند و حتی لحظه‌ای به انسجام فرمیک نمی‌رسند.

نویسنده: هفته

هفته

مطلب پیشنهادی:

قطره‌های پاک در گنداب ضدهنر؛ نگاهی به حضور امنیتی‌ها در سینمای ایران

هر چند از همان روزهای نخست پیدایش سانسور جدید نیروهای امنیتی حضور داشتند اما حضور و تاثیر ویرانگرشان از جایی شروع شد که فقط نمی‌گفتند این صحنه را بردارید یا حجاب آن‌چنان باشد می‌گفتند اینگونه فیلم بسازید تا سیاست‌های نظام را تبلیغ کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *