قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / عمومی / آریانا / فقیر نبی سینماگر مشهور افغان دیده از جهان بست
سینماگر افغان

فقیر نبی سینماگر مشهور افغان دیده از جهان بست

حبیب عثمان |

کاروان بشری در صحرای پهناور دنیا و در جادهٔ طولانی سالیانی‌ست که منزل میزند و راه می پیماید و برگشتی ندارد و مسافرانش را دیر یا زود در جایی پیاده میکند که همانا، نقطه پایانی عمر انسانها یعنی مرگ است.

انسان‌کُشی و ناامنی در افغانستان ادامه دارد، از بد روزگار ویروس مهلک کرونا هم دست به کار شده جان مردم عذاب کشیده این سرزمین را نیز میگیرد.

Aviron

 

از چند ماه بدین سو؛ چهره های برجستهٔ فرهنگی، ادبی، ورزشی و هنری کشور ما یکایک ازین جهان رخت بربستند؛ هنوز از دست دادن؛ آصف جلالی، قادر فرخ، جوانشیر حیدری، عبدالقیوم نیرو لطیف، حشمت فنایی، حیدری وجودی را فراموش نکردیم که ضایعهٔ دیگری اتفاق افتاد. این بار خبر ناگوار مرگ سینماگر موفق کشور فقیر نبی که در آخرین روزها با تنگدستی مبازره میکرد همه را متأثر ساخت. با تأسف ستاره دیگری از کهکشان هنر سینمای کشور خاموش گردید.

فقیر نبی هنرپیشه محبوب سینمای افغانستان صبح روز جمعه ۲۶ جون سال ۲۰۲۰ به عمر ۶۷ سالگی  در اثر مبتلا به ویروس کرونا در شفاخانه افغان-جاپان در شهر کابل دیده از جهان فرو بست.

هفته را دنبال کنید در: اینستاگرام تلگرام

فقیر نبی متولد سال ۱۳۳۱خورشیدی در شهر کابل بوده، دوره متوسطه را در لیسه نادریه به پایان رسانید و در سال ۱۳۴۸خورشیدی برای ادامهٔ تحصیلات عالی در رشته سینما عازم هندوستان گردید و رشته بازیگری را تا سطح ماستری آموخت.

در سال ۱۳۵۵به وطن بازگشت و با فعالیت های هنری در عرصهٔ هنر سینما و تیاتر پرداخت. نخستین نقش او در فلم «سیاه موی و جلالی» در ۱۳۵۶خورشیدی بود.

فقیر نبی چندین سال در هند زنده‌گی کرد و در سریالهای هندی نقش آفرینی نمود. بعد از بازگشت به افغانستان باز هم مشغول بازی در فلم‌های مختلف افغانی شد و تا آخرین روز‌های زنده‌گی تلاش داشت تا جسم نیمه جان سینما و تیاتر کشور را روح تازه ببخشد، اما متأسفانه مرگ این فرصت را از او گرفت.

از فقیر نبی در پردهٔ نقره شبکه طلوع دعوت شده بود. او زنده‌گی هنری اش را مختصرآ چنین بیان نمود:

کرونا«از دوران مکتب علاقمند سینما و بازیگری بود و در درامه های مکتب نقش اجرا می‌نمود. بعد از فراغت دورهٔ مکتب برای ادامه تحصیل راهی هندوستان شده شامل یونیورستی بمبی، فاکولته ادبیات، تاریخ و روانشناسی گردید. از سال ۱۹۷۳تا ۱۹۷۵در «پونا انستیتوت فیلم» ماستری‌اش را در رشته تمثیل بدست آورد. مدت یک سال در «ارکی» همراه راج کپور هنرمند محبوب و پرآوازه هند به آموزش کارگرانی پرداخت و کارگردانی را از او آموخت…. در زمان تعطیلات به کشور آمده بود، اولین فیلمی که بازی کرد بنام «سیاه موی و جلالی» به کارگردانی عباس شبان بود و نقش جلالی را ایفا نمود.

سال ۱۳۵۷به کشور برگشت یک سال در تیائر کابل ننداری بعد در تلویزیون ملی مصروف کار شد. کارگردانی را در سال ۱۳۵۹در اولین فیلم اش بنام «دختری با پیراهن سفید» شروع کرد و فیلم‌های؛ سربند، شکست محاصره، دهکدهٔ من، نقطه نیرنگی، رد پا، گناه و … را ساخت.

سال ۱۹۹۲ ترک دیار کرده به هند رفت. چون قبلآ شناخت داشت به کار‌های سینمایی‌اش در آنجا ادامه داد و در ۲۴ فیلم و سریال نقش‌های مرکزی منفی را بازی کرده است. بیست سال در هند ماند، بالاخره در غربت نتوانست زنده‌گی را ادامه دهد در سال ۲۰۱۲ با خانواده‌اش به وطن برگشت.

بیشتر بخوانید:

در فیلم‌های که نقش بازی کرده است:

فيلم گناه: فيلمنامه نويس و کارگردان: انجنير لطيف، نقش‌آفرينان: فقير نبی، سلام سنگی، فريد فيض، حشمت فنايی، خاطره، معرفت شاه، نصيرالقاص، عظيم جسور، انور رضازاده و ….
فيلم اختر مسخره: سال توليد ۱۳۵٩، نويسنده اعظم رهنورد زرياب، سناريست و کارگردان انجنير لطيف، فيلمبردار وحيدالله رمق، در نقش‌ها: فقير نبی، ناصر عزيز، بصيره خاطر، ابراهيم طغيان و ديگران.

فیلم‌های که کارگردانی نموده است:
فيلم شکست محاصره: سناريست بشير رويگر، کارگردان فقير نبی، فيلمبردار وحيدالله رمق. در اجرای نقش‌ها: سلام سنگی، ناصر عزيز، قادر فرخ، عزيزالله هدف، موسی رادمنش، اسدالله تاج زی ….
فيلم رد پا: سناريست عظيم جسور، کارگردان؛ فقير نبی، فيلم‌بردار سيد موجود حسينی، منتاژور قدير رشيدی. در نقش‌ها: قادر فرخ، فريد فيض، فريده همراه، محمود هاشمی.
او حضور خود را در تئاتر افغانستان نيز تجربه كرد و در اين عرصه در چند درامه (نمايش) از جمله «شربت غيرت»، نقش اول را بازی کرد.
فقير نبی در سال ۱٩٨٢ برای ادامۀ تحصيل در رشتۀ فيلم برداری تلويزيون، مدت يکسال به آلمان شرق اعزام شد و در سال ۱٩٨۵ از طرف اتحاديه هنرمندان اتحاد جماهير شوروی دعوت شد و به خاطر نقش‌آفرينی در فيلم اختر مسخره و سريال تلويزيونی دختری با پيراهن سفيد مدال طلا دريافت کرد.

در سوگ مرحوم فقیر نبی:

نصیر خالد همکارش می‌گوید:

فقیر نبی هنرمند مبتکر، دوست خوب و مهربان بود. در رادیو تلویزیون ملی همراه با محمدجان گورن روز‌های خوبی با هم داشتیم، می‌گفتیم و می‌خندیدیم. روزگار ما را جدا ساخت، ولی با هم در ارتباط بودیم. او از هنرمندان چیره دست و تحصیل کردهٔ ما بود و آثار زیادی از خود در سینمای افغانستان و هندوستان به یادگار گذاشت. روحت شاد و بهشت برین جایگاهت باد.

عادله ادیم هنرپیشه سینما در سوگ فقیر نبی چنین گفت:

«با اندوه فراوان آگاهی یافتم که امروز یکی دیگری از ستون‌های استوار سینمای افغانستان فرو غلتید و یکی دیگری از بزرگ‌ ترین سرمایه‌های معنوی خود را از دست دادیم.

رحلت مرد بزرگ، هنرمند بی‌بدیل فقیر نبی عزیز را به خانواده معززاش، دوستان،فرهنگیان و هنرمندان تسلیت می‌گویم.

از خداوند لایزال برای بزرگ مرد هنرمند محبوب ما، بهشت برین و برای بازمانده گان اش صبر جمیل استدعا می‌نمایم. خود را در غم و اندوه خانواده داغدیده‌اش، هنرمندان و هنردوستان شریک می‌دانم.»

در صفحه ماندگار-فرهنگستان … در باره فیلم اختر مسخره صحبت‌های شده که طور فشرده از آن را برگزیدیم:

تاریخ نیم سدۀ سینما در افغانستان، فیلم‌هایِ کمی را شاهد بوده است. این تاریخ نشیب‌‌هایِ زیادی را سپری کرده و تنها در دهۀ شصت فرازِ کار‌های سینماییِ کشور روی پرده رفته است.
یکی از کارهایِ خوبی که در دهۀ شصت ارایه شد، فیلم «اختر مسخره» است. این فیلم در ژانر طنز یا کمدی نوشته و اجرا شد و ساختار متفاوتی نسبت به کار‌های سینماییِ دیگرِ افغانستان دارد.
انجنیر لطیف احمدی تهیه‌ کننده و کارگردانِ این فیلم می‌گوید: …. سینمای افغانستان از آغاز خود در ساختار بسیار پراکنده بوده، سینماگران با برداشتی که از پدیدۀ همان وقت داشتند، همۀ سوژه‌‌های سینمایی ‌شان برحول همان برداشت ‌ها می‌چرخید. فکر می‌کنم برای تفکر در مورد ساختارها و یا ژانر کمدی، وقت بسیار کوتاه و کم بوده است.
فیلم اختر مسخره محصول مشترکِ افغان ‌فیلم و رادیو تلویزیون دولتی افغانستان است. زمانی که تازه به عنوان رئیس افغان‌ فیلم کارش را آغاز کرد، این فیلم را بر اساسِ داستانی از رهنورد زریاب ساخت.
اختر مسخره دو نقش‌آفرینِ اصلی دارد: فقیر نبی و ناصر عزیزی. هر دو به زیبایی و موفقیت نقش‌ آفرینی کرده‌اند. عبدالله هدف، حمیده عبدالله، سلام سنگی، هما، خاطره، ابراهیم طغیان، صبور، بریالی معرفت و صیبیه دیگر بازیگران هستند. میوزیک متنِ این فیلم را ظاهر هویدا و عارف کیهان انجام داده‌اند.
درخشش فقیر نبی در این فیلم باعث شد که مسؤولان وقتِ رادیو و تلویزیون او را برای فراگیری آموزش‌های بیشتر برای شش‌ماه به آلمان بفرستند.
اختر مسخره، داستان جوانی‌‌ست که در کودکی و نوجوانی کم‌رو بوده است، آخرِ صنف می‌نشسته و به گفتۀ خودش، در صنف اصلاً گپ نمی‌زده است. هم‌ دوره‌‌هایش بالایش فراوان پُرزه و جوک می‌گفته و مسخره‌اش می‌کردند. دلش مثلِ کندو تمام تمسخر‌ها را در خود جا داده و او را کوفتی ساخته است. پس از مدتی او به دنبال پیدا کردنِ راه و چاره‌ٔ می‌شود تا کندوی دلش را خالی کند. ناگهان روزی راهی می‌یابد. یک روز که با تأخیر به مکتب می‌رسد، داستان آزار و اذیتِ او در صنف ادامه می‌یابد، از هر کنجِ صنف با سخنی و یا سیلی‌یی او را اذیت می‌کنند. یک هم ‌صنفش از او می‌پرسد که چرا دیــر آمدی؟ شب‌‌ها بیدارخوابی می‌‌کنی؟ امشب کجا مهمان بودی؟ اختر کندوی دلش را باز می‌کند و قطره‌‌یی از آن را می‌ریزد و در پاسخ به هم‌صنفش می‌گوید: شب خانۀ خواهرت بودم!
سکوت تمام صنف را در برمی‌‌گیرد، هم‌ صنفانش پچ‌پچ می‌کننـد که دیگر اختر را اذیت نکنند. اختر راز را می‌یابد و پس از آن می‌کوشد با تحقیر کردنِ دیگران و ادا درآوردن، کندوی غم ‌هایش را تهی نگه دارد. نامش چهره‌یی تازه می‌گیرد و می‌شود اختر مسخره!
این اثر کمدی مرز میان طبقۀ غریب و پولدار کابل را نشان می‌دهد و در کنار نوعی انتقاد که از جامعه در این فیلم دیده می‌شود.

روحش شاد و یادش گرامی باد

منابع: ویکی‌پدیا-تلویزیون طلوع -ماندگار، فرهنگستان، نگارشگر-هارون مجید و سایر منابع اجتماعی.

حبیب عثمان

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

خشونت ضد زنان در پاندمی

پاندمی و افزایش خشونت بر ضد زنان

خشونت بر ضد زنان در دوره پاندمی کرونا به‌شدت افزایش یافته است

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *