Fengye College Center
خانه / تورک هفته سی /  بولود قراچورلو، «سهند»- ین آغیرلاما مجلسی مونترال دا کئچیر یلدی (2)
بولود قراچورلو، «سهند» شاعر

 بولود قراچورلو، «سهند»- ین آغیرلاما مجلسی مونترال دا کئچیر یلدی (2)

 آیدین شافاق 255

م. کریمی  بولود قراچورلو، «سهند» شاعر

ساز – سؤز صنعتكاری، اولوسال دویغولار یارادیجیلیغینا اؤزه ل اوبرازلار باغیشلایاراق، سازین روحو اوخشایان و جیلالاندیران سسی ایله عشقی، املی چیچك لندیریر، هابئله اوریه یاتیم نغم سی ایله بوتون آچی (طبیعت)ینین قوشلاری، بیتگی لری، سولاری، داغلاری، باغلار … ین گولدورور، ائله جه ده عاشیق قلبی دالغالانیب، جوشور و یوگرك خیالی قارتال سایاغی قانادلاناراق بوتون تورك اؤلكه و ائل- اوبالارینی دولانیر و كؤكسونده كی سازین اینجه تئللری انسانین دوداقلاری كیمی ترپه نه رك ـ نهایتده اوغوزائللری نین باش بیلن آغ ساققالی قورقود دده¬ دن سؤز آچیر …

«قانلی قوجا» داستانی نین باشلانیشیندا، اولوسال صنعتكاری اؤیره ك، قوپوز چالماسی و اولو بابالاریندان سؤز آچماسینی رجاء ائدیر:

جانیم آشیق، گؤزوم عاشیق

چال قوپوزون، آچ داستانین

او سِحركار جومرد الین

پرده لرده خوش دولانسین

اووزو قارا، باغری قارا

جهالته جوموب، باتان

قادینلیغا بهتان آتان

شارلاتانلار بیر اوتانسین

آشیغین فسونكار بارماقلاری سازین پرده  لرینده دولاندیقدا، اوزو قارا و قلبی قارا سارساق ساتقین لاری هابئله منم لیك دنیزینه جومان، قادینلیق ناموسانا بهتان یاخان خوریاد شارلاتانلارا و تانیسین دئیه، سؤز قیرمانجینا باغلاییر، ائله جه ده یاراماز ائتگی (عمل)لرین افشا ائدیر.

اینجه روح و كؤورك اوره ك شاعر، ان كیچیك یاشلاریندان سازی بیر وورغون آشیق كیمی دینله دیكده، جیلخا اوره  یی دالغالانیر، جوشور ائله بونا گؤره ده كؤنلونون ایلك یاوریسی اولاراق ایلك الهامینی ایسه سازدان آلیر:

ازلدن منی ده جوشدوان اودور

اونو دینله میشم، فكره دالمیشام

او، وورغون كؤنلومون ایلك یاوریسی دیر

من ایلك الهامیمی اوندان آلمیشام.

او دئییر: ائلین حرمتلی صنعتكارلری اولان عاشیق ساز مضراب ووردوقجا اؤزوده، اؤز نغمه سینده غرق اولور ائله جه ده های ـ هاییندان طوفانلار قوپاریر:

اؤزوده غرق اولور اؤز نغمه سینده

طوفانلار قوپاریر هر بیر نغمه سی

آچیر خیالی نین آغ یئلكه نینی

یئنه ده سؤیله بیر قورقود دده¬ دن .

آشیق، دده قورقوردان داستان آچاراق كئچمیش آتا ـ بابالاری نین یاشاییش طرزی، سجییه‌لری، قهرمانچیلیق، مردانه لیك لرینی خاطرلاییر. بونونلادا دویان شاعرین دویغولاری چیچكله¬ نیر.

دانیش دیلیم آشیق دیلین وار اولسون

آردی كسیلمه سین قوی بو داستانین

دانیش كئچن لرین ایزیله بلكه،

الیندن یاپیشاق یول آختارانین

دییه وارلیغین یاخود كیملییین آرایان ائللرین اللریندن توتوب، اونلاری اؤز كئچمیش لری ایله تانیش ائتمك اوچون، آتا ـ بابالاری نین ایزلرینه ایشیق سالماق دیله ییر.

ائل دردی اؤره  یینده، پوئماسیندا خیال كندرینی آچاركن، آیلاری ـ ایللری گئریده قویور، اؤزونو كئچمیش اولو بابالاری نین ائل ـ اوبا قونا قلیغیندا دویاراق، ائللری نین توی ـ دویونو ییخیناجاغیندا گؤزو قورقود دده  یه دوشور، یاسلاناراق، غملری داشیر، دئمك بیر ایستكلی و اركویون كؤرپه كیمی، دده یه یاخینلاشاراق، یاشادیغی دؤرون سیخینتی ـ هابئله رحمیسیز دوشمانلارین آمانسیزجاسیا ائل ـ اوبانی تاداماسی و… دان آتاسینا شكایت ائده ¬رك، كندلرده، اوبالاردا، طوی ـ دویونلرده نغمه یاساقلیغی، گئت ـ گئده، آشیق و سازین و باشقا محلّی موسیقی آلت لری، هابئله مثل لر، متل لر، عنعنه لر و رسم لرین اونودولماسیندان آجی ییر:

اوبالاردا نه توی نه بایرام اولور

نه قوپوزچالینیر، نه مرد اؤیونور .

نه بیر اوزان گلیر نغمه اوخویور

نه بدوو آتلارین ایچی دؤیونور .

بولوت قره چورلو آذربایجان ادبیاتی نین گؤركملی، درین دوشونجه  لی، مرد شاعرینی بئله ساده خاطرلاماقلا كفایت لنمك اولماز، سهندین اثرلرینی یئنی باشدان اوخویوب- آراشدیرماق، یئنی اوخوجولار البته چاتدیرماق، شاعری تانیماق اوچون قورولتایلار قورماق، اونون ادبی- سیاسی- فرهنگی ایشلرینی ده  یرلندیرمك ملی بیر وظیفه كیمی بوینوموزا آلمالی-ییق. بیلیریك بو بؤیوك اومانیست شاعرین اوره یی بوتون خالقی ایله چیرپینیردی، اونون نبضی خالقی ایله دؤیونوب- ووردو. اونون آجی اؤلومونون، واختسیز دنیادان كؤچمه سی نین، بو بؤیوك ایتگی نین آجیسی هله ده داماغیمیزی یاندیریر. ایندی خالق شاعری قارشیندا خالقیمیزین ایكی بؤیوك وظیفه سی واردیر: بیرینجی وظیفه اونون اثرلرینی یایماق، اینجه لمك و خالق الینه چاتدیرماق، ایكینیجی وظیفه شاعرین مقبره  سینی خالقیمیزین مردلیك، انسان پرورلیك سمبلی اولان آنا یوردوندا قورماسی¬دیر.

اومانیست شاعریمیز ایكی جلدلیك «سازیمین سؤزو» اثرینده اؤز خالقی¬نین تاریخینی، عنعنه  لرینی ضبط ائده¬رك، خالقیندا ملی شعور یاراتماغا جان آتمیشدیر. اومانیست شاعر یئری گلدیكده انسانا اوز چئویریر و انسان حقینده درین فلسفی گؤروشلرینی، انسانی باخیشلارینی، سؤیله مه گه چالیشیر: حقین – حقیقتین باغچاسی هر واخ اینسانلا گول آچیر، اینسانلا سولور ان بؤیوك حقیقت انساندیر؛ آنجاق انسانسیز حقیقت اولسا، كور اولور. انسانا بئله ده  یر وئره  ن شاعر، بونا اینانیر كی بو گؤزه  ل پری ـ انسان ـ سئوگی سیندن الفتینی قیران گوندن دَلی مجنون كیمی ایلك محبتینی اونودانمایان كیمی چؤللری گزمگه دوشموسدور. انسان هله ده سرگردان بیر قوش كیمی یورد ـ یووا تاپمامیش، انسانلیغی تاپماق اوچون بوداغدان ـ او داغا قونور. انسان حقیقتی ایتیرن گوندن باشی داشدان داشا سیلدیرم یوللاردا سرگردان قالیر و سعادت جیرانی اؤنوندن قاچیر. انسان  اؤزلوگوندن آزیب ایتگین دوشور و بو زاماندیر كی اوز قانینی ایچیر؛ بیلمیر اؤزونو هارادا آختاریب تاپسین:

او اؤز صورتینی یادا سالدیقدا بیر چوخ افسانه لر یاراتمیش. بعضاً آختاریب، یورولوب یولدا قالدیقدا، ایندی اؤزون افسانه-لرده گزیب آختاریر. بؤیوك اومانیست شاعریمیز افسانه  لر دنیاسی نین یارانماسینی بئله ایضاح ائدیر، اسطوره  لرین یارانما علتینی آراییر و افسانه  لری علمی ـ شاعیرانه باخیشلا ده  یرلندیریر. شاعر افسانه  لری – « انسانلارین ایده  آل دنیاسی نین تبسّمی، حیاتدا تجسم تاپمایان بؤیوك آرزیلارین ترنمی دیر. » – دئییر.

بو باخیشلا، شاعر افسانه لره اوز چئویریر، اونلارین ایچ صورتینی اینجه  له  ییر، حتی اؤز افسانه‌لرین بیرده قلمه آلیر چونكی بیلیر: بیر اولگو اولموشدور گاهدان انسانا عصرلردن قالان افسانه رؤیا اوخشاییب تسلّی وئرمیشدیر؛ اونا هر زامان داریخیب داردا قالاندا. اودور كی انسانلیق بیر پری كیمی داغلارین باشیندا بیزی سسله  ییر، بعضاًده بورونور گؤیرچین پالتارینا. او ساحیلسیز گؤیلردن اومود دیله ییر. بو اومودلاری بسله  ین، داغلار باشیندان بیزی سسله ین نغمه  لر، عاشیقلارین سازلاریندان سؤیله  دیك‌لری افسانه  لرده بویلانیر. آشیق چومچه سینی اینگیلده  دیب افسونكار الی پرده  لرده گزیر، ساز نئللری تیتره  یه  رك اوره  ك لری تیتره  دیر! عشقی، آرزینی جانلاندیریر. سهند، بو الهام دونیاسینا قدم قویاراق اؤزو بیر آشیق- دده قورقود ـ اولور، آتا ـ بابالاری نین قهرمانلیق داستانلارینی سؤیله  مه  گه جان آتیر. شاعر، محبت داستانی ایله قهرمانلیق داستانی آراسیندا بؤیوك و محكم ایلگی  لر گؤرور، محبت سیز قهرمانلیق اولماز، قهرمانلیق محبت  سیز اولورسا، ده  یرسیزدیر:

انسانلیق یوكسلن ان اوجا یئرین              بیر آدی سئوگی¬دیر بیری محبت.

هر یانی آختاردیم من درین ـ درین          آرایا بیلمه دیم باشقا حقیقت.

دوغرودان بو حقیقت آدلی سئوگی قهرمانلیق – انسانلیق یولوندا آتا – آنالاریمیز دؤیوشموش، ووروشموش، عشقه چاتمیشلار. بو عشقدن یارانان آذربایجان خالقی بوگون بو افسانه لری ایتیره رمی؟

سهند نئچه اثرلر یازیبدیر كی بونلاری آد آپارماق اولار : دده قورقودون ۱۲ ناغیلینی اوچ جلدده: ۱) سازیمین سؤزو ۲) دده مین كتابی ۳) قارداش آندی،

باشقا اثرلری: شاللاق، ارمغان، شهریارا مكتوب، آخر سؤز اشتاین بگه، كور چایلیا مكتوب، سووئت گؤزه لی، بوز چیچگی، حسرت، جیران، فرهاد، من تبریزدن گلمیشم، زیارتنامه، اماما سلام و …

بو اثرلر آراسیندا دده قورقود كتابیندان الهام آلاراق یازان اثرلری بو گونكو ادبیاتیمیزین پارلاق صحیفه  لری و شعریمیزین ایشیقلی حیصه  لری دیر. سهند دیلمیزی یئنی دن جانلادیب، تمیزله  دیب، حماسی گؤزه  للیك  لری دیرینمك له سؤز باخیمیندان دا بؤیوك بیر خزینه معاصر دیلیمیزه باغیشلامیشدیر. سهند دده قورقود ناغیللارینی قلمه آلماقلا، اولو بابالاریمیزین ـ آنالاریمیزین قهرمانلیق، صداقت، محبت و ایگیدلیك لرینی جانلاندیرماق قصدینه گلمیش و بو طریق ایله شهریاری دا اویادان –  مرحوم سهند اولموشدور. مرحوم سهندین خاطرلاما، ائلیمیزده ملی دویغو یاراتماغا خدمت ائتمیشدیر. خاطرلاتمالییام كی اوستاد مجلسلرینی قورماق و اثرلرینی اینجه  له  مه بو گونكی و گله  جك نسیل لره ان ضروری بیر ایشدیر.

هله یانار اوجاغیمدا كؤزوم قالیب

دوداغیمدا دئییلمه میش سؤزوم قالیب

دویونله دیم ایللریمی ایللره من

باغیشلادیم سئوینجیمی ائللره من

منه شاعر سؤیله  دیلر

من اؤزومو شاعرلره تن بیلمیرم

آما بونو بیلیرم كی

اؤز خالقیمین صدامی یام

عمروم بویو یویورموشم

یخیلمیشام

اویانمیشام

دان یئرینین آل زنگینه بویانمیشام

آردی وار . . .

قایناق:

م. کریمی، ائلیمیزین آتشین دیلی، تهران، انتشارات تک درخت، ۱۳۸۹٫

م. کریمی، آذربایجان معاصر شعری، تبریز، انتشارات نباتی، ۱۳۹۶٫

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

پیک دولا میراندول، نابغه‌ای انسانگرا؛ بخش اول از پنج قسمت

نوشته ژان کلود مارگولین/ ترجمه: رضا داودی/ دشمنان کُنتِ میراندول و کنکوردیا، در زندگی کوتاه …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

رفتن به نوارابزار