Fengye College Center
خانه / تورک هفته سی / بولود قره‌چورلو (سهند)
بولود-قره‌چورلو-سهند-آذربایجان

بولود قره‌چورلو (سهند)

 

گئچن هفته مونترالین ساوالان گروپونون طرفیندن، گرین سنترینده آذربایجان تانینمیش و آدلیم شاعری «بولود قاراچورلو» نین اغیرلاما مجلسی کئچیریلدی. بو مناسبتله سهنده گوره بیر دئیرلی و اوخومالی مقاله عزیز اوخوجولارا اتحاف اولونور! بو مقاله نین قایناقی قیزیل قلم وب سایتی دیر.

هند اتكلرینده بویا- باشا چاتدیغی سهند داغی‌نین وقارلی آدینی اؤزونه شعر آدی گؤتوره‌ن «بولود» عمرونون یئنی یئتمه‌ لیك ایللریندن بری، شعر و ادبیاتلا ماراقلاندیقدا، دنیا گؤروشونو مصراعلارا بوكوب، معاصر شعریمیزین اقتدارلی شاعرلریندن اولدو. سهند، اؤز عصرینین اؤن سیرالاریندا ایرلیله‌ ین، مفكوره‌لی شاعرلریندندیر. او، مین ایللیك مكتوب ادبیاتیمیزین داهادا اعتبارلی كلاسیك نمونه لریندن ساییلان «دده قورقود» داستانلارینی معاصر ادبی دیل شیوه‌لری‌له شعره چكمیش و ملی شعوروموزون چیچكلنمه‌ سینده بؤیوك رول اوینامیشدیر. «اوغوز» ائللری‌نین كلاسیك اسطوره‌لریندن سؤز آچان «سازیمین سؤزو» كتابی، سهندین ایلك شعر كتابی كیمی، اوغورلا شاعریمیزه دنیا شهرتینی ارمغان ائده بیلمیشدیر. فردی استعدادینا دایاناراق، خالق فولكولوروندان قیدالانیب یازدیغی شعرلریله، چاغداش   آذربایجان ادبیاتی‌نین معاصر دورومونو اؤلكه‌ میزدن اوزاقلارادا تانیتدیرانلاردان اولان سهند، بیر چوخ تدقیقاتچی و علم آداملاری‌نین آراشدیرمالاریندا یازیلان تدقیقی موضوعلارا چئوریلدی.

بو معاصر شعریمیزین خالق طرفیندن آلقیشلاندیغینی گؤستریر. ائلیمیزین ـ یوردوموزون قانلی ـ قادالی ایللریندن بری، سهندین عالم دوستو، دوكتور، «محمدعلی فرزانه» جنابلاری‌نین تشبثو ایله، اؤتن ایل، قاباق ایللرده چاپ اولان ایكی جلدلیك سازیمین سؤزو كتابلارینا علاوه اولان باشقا شعرلرله بیرلیكده، سهندین آغیر حجم¬لی شعر مجموعه‌ سی دده‌مین كتابی، آدی-له اؤلكه‌دن اوزاقلاردا ایشیق اوزو گؤردو. دده قورقود بویلارینی احتو ائده‌ن بو كتاب، محتشم شاعریمیزین ائله جه ده، چاغداش ادبیاتیمیزین شاه اثری‌دیر دئسه‌ ك، هئچ ده سهو ائتمیریك.

سهندین چاپ اولان شعرلرینه یازیلان اؤن سؤزلرین مؤلفی، تانینمیش عالم و بؤیوك فولكلور شناس م.ع فرزانه جنابلاری، سهند حیاتیندان سؤز آچدیقدا یازیر:

«۲۰جی عصر، جنوبی آذربایجان ملی ـ مبارز شعر سیماسیندا پارلایان سؤنمز اولدوزلاردان بیری و بلكه ده بیرینجیسی ساییلان بولود قاراچورلو، مشهدی مطلب اوغلو، ۱۳۰۵جی ایلده مراغا شهرینده بیر ایشچی عائله‌ سینده دوغولموشدور.

دوغما ائل سجیه‌لری و قوراللاری ایله ایلگیله‌نن آتا و آنا، اؤز كؤرپه‌لرینه «بولود» آدینی سئچدیلر. اونلار بو آدی سئچمكده كیم بیلیر، بلكه آذربایجانین جوشغون و بولودلاری شیمشك چاخان طبیعتینی و بلكه ده خیرداجا بولودون بیرگون یاغمورلو بولود اولوب، آذربایجان شعر گلشنینی سوواریب گوللندیردیگی اوچون اونا وئرمیشلردیر.

بولود قاراچورلو، رضاخان استبدادی‌نین اَن قورخونج ایللرینده، یعنی آذربایجان خلقینین ملی ـ مدنی وارلیغی تاپدالاندیغی و لاغا قویولدوغو ایللرده دوغولوب، بویا ـ باشا چاتدی. او درس اوخوماق اوچون گئتدیگی مدرسه‌ده اؤز آنا دیلینده اوخویوب ـ یازماق و حتی دانیشماغا حقلی اولماسا بئله، یارادیجیلیغینا باشلادیغی گوندن شعر و منظومه‌سینین اساس حصّه‌ سینی آنا دیلینده یازماغا باشلادی و عمرونون سونونا قدرده بو دؤزولمز شرایطه باخمایاراق اؤز وارلیغی، دیلی ،تاریخی، مدنیتی یولوندا یورولمادان و یئنیلمه‌دن جارچكیب، قلم چالدی».

۱۳۵۸جی گونش ایلی یاز فصلی‌نین ایلكین گونلرینده آزادلیق گونشی‌نین ایلیق هاوالاری اؤلكه‌ یه یاییلماقدا ایكن، بولود قاراچورلو «سهند» دنیاسینی ده‌ییشیب، ابدیته قوغوشدو. او، اؤلمز اثرلری‌له، اؤلمزلیكده یاشایان، بیر كؤوره‌ك اوره‌ كلی شاعردیر. اؤزو دئدیگی كیمی؛ «آنجاق ائلی اوچون یاشایانلارین اؤلوب گئتمك ایله عمری قورتولماز اؤلومله حیاتدا بیر بوتونلوك وار :گول توخوم اولماسا، توخوم گول اولماز»

اولو سهندین یارادیجلیق پراسسینی گؤزدن گئچیردیكده، شعریمیزین بوتون بعدلرینه گؤستردیگی قایغیلارینی باشادوشه بیلیریك. یازیب یاراتدیغی ایللر، دنیا ادبیاتی‌نین یئنی‌لیك¬چیلیك دؤورو اولدوغو كیمی، سهندده بو ادبی یولون اوغورلو شاعرلریندن اولور. اونون هئجا وزنلرینده یازدیغی شعرلر معاصر آذربایجان شعری‌نین تیپیك نمونه‌ سی‌دیر. خالق حیاتیندان ذوق آلیب، انسانلارین عصرلر بویو آختاردیغی عدالت، سعادت و انسان سئو¬رلیك، سهندین اثرلرینده اساس رول اویناییب، آپاریجی اولموشدور.

عصرلر بویو شفاهی خالق ادبیاتیمیزدا، ائله‌جه، مكتوب ادبیاتیمیزدا اؤنمینی قورویان آتا ـ بابا مثللریمیز، آشیق ادبیاتی اؤرنكلری سهندین شعرلرینده اؤزونو قورویا بیلمیش و اونون أن كؤوره‌ك دویغولارینی تمثیل ائده‌ن شاعرانه جمله‌لر اولموشدور. او ائلی اوچون چیرپینان بیر اوره‌ك، دانیشان بیر دیل اولموشدور.

آذربایجان

سهندین فلسفی دوشونجه‌سی، حكیم زنوزی، ملا محمد باقر خلخالی و حكیم هیدجی ¬نین فلسفی زنجیری‌نین سون حلقه‌ لریندن بیریسی حساب اولور. بو، سون حلقه‌ ده فلسفه، انسانی‌له‌شیر، حیات قوخوسو آلیر و شاعری هر بیر «ایسم» ـه قارشی قویور:

قارقیش شیطانلارین وسوسه‌ سینه،

قارقیش آزغینلارا، اگوئیستلره.

قارقیش دوشمانلارین دسیسه‌ سینه

كومونیسم دئین شوونیستلره.

***

قیچیندان آسلانیر شیطان داش تكین

انسان دیرماشدیقجا كمالا ساری.

یئنجیر یئنجیشدیریر ایپین اؤركنین

آرتیق یوكسلمگه قویمایا باری ….

انسانا یاراشیق سئوگی ـ ایستک‌دیر،

یاراماز خیصلت‌دیر كین باغلاماقلار.

انسانا یاراشان اؤره‌ك كؤوره‌كدیر،

وجدان خسته‌سیدیر، بوتون شیلتاقلار.

***

محبت ائویدیر انسان اوره‌ گی

چوخ تئز كدورتدن بوشالابیلر

فطرتاً تمیزدیر انسان دیله‌ گی

كینه‌لر اولفته چئوریله بیلر.

ائله بونا گؤره ده، سهند، انسانی‌ لشمیش فلسفی دوشونجه‌میزی، بیرده اجتماعی‌لشدیریر و سیاسی‌لشدیریر. او، پهلوی شوونیزمی قارشیسیندا، طبیعی حقلری تاپدالانیمش مظلوم ائیلیمیزین وارلیق دیله‌مك یوخ، بلكه حقلی ووروشلارا گیره‌رك جایناغیندان قورتارماق ایسته‌ییر. بو حركتی ایسه بصیرت گؤزوایله یولاچیخاراق باشلاییر. دنیانین مداری‌نین ضدّیت‌لردن، دوغدوغونا اینانان فلسفه‌ لی شاعر، گرچک لیگین ایشیق ایله قارانلیق ووروشوندان پارلاماسینا اینانیر:

دفعه‌ لر بو سؤزو سؤیله‌ میشم من،

حقی غصبكاردان اولماز دیلنمك.

آزاد یاشاماغی سئویب ایسته‌ین،

حقلی ووروشلاراگیریشسین گرك.

***

یئرلی ضدّیت‌لر، عینِ حیات‌دیر،

دونیانین مداری اونسوز پوزولار.

ایشیغین پارلایان یئری ظلمات‌ دیر

مجادله‌ لردن حقیقت پارلار.

رحمتلیك گنجعلی صباحی دئمیشكن: «بولود قارچورلو سهند، بیر متفّكر، بیر فیلسوف كیمی حیاتین درینلیك¬لرینه جوماراق، آزادلیق و مبارزه یوللارینی گنجلیگه نشان وئرمك اوچون، سوندورولموش ملّی دویغو، ملی شعوری اویالتماغا چالیشدی …» سهند سؤز اوستادی اولدوقدا، ان مهارتلی عاشق و ساز اوستادیمیش ائله بونا گؤره ده، سازی بیر ناطق ـ اؤزوده قوخماز بیر ـ انسان كیمی تانیتدیریر:

اورداكی دیل، آغیز سؤزدن اوساندی

سوروشون مطلبی تئللر سؤیله‌ سین

دوداق دانیشارسا، اود توتلر ـ یانار

گركدیر زخمه‌ لر، اللر سؤیله‌ سین

سارسیلماز شاعر چاغی‌نین گرگین دورومو، دیل یاساقلیغی و بیر یوللوقلا آزادلیغین بوتون جیغیرلارینی باغلی و بوتون آغیزلاری قاپالی دویدوقدا، ضیالی صنعتكارلاری، ساز سیغینمالاری، ائله‌ جه ده اوره‌ك سؤزلرینی، سازلا آندیرمالارینی تاپشیریر.

شاعرین اینامینجا انسان دیلی دیینمه‌ین سؤزو، ساز ایله دئیه بیلر، دوغورداندا آشیقلارین سازیندا ترنم اولان سیزیلتی‌لار یاخود های ـ هارایلار او جمله‌ دن جلیلی، جنگی كور اوغلو، یانیق كرمی و … اولو شاعرین ادّعاسینی ثبوت ائدیر. آشاغیداكی چارپارایا باخین:

آشیق دایاندیریر سؤزو صحبتی

الینده صدفلی سازی دانیشیر

كامالا یئتنده انسان صنعتی

چؤللرین اؤرده‌یی، قازی دانیشیر

آشیق اؤزو دانیشدیغی سؤز- صحبتی بیر آنلیقدا، دایاندیریرسا دا، اینجه و ظریف بارماقلارینداكی مضراب، كؤكسونه سؤیكه‌دییی قوپوزون، روحو جلالاندیران تئللرینه ده‌ یه‌رك اونون یئرینه سازی دانیشیر. دویار شاعر دئییر انسانین هنر و صنعتی كامالین سون زیروه‌لرینی منیمسه‌دیكده، چؤلون دیل بیلمز حیواناتی او جمله‌ دن قانادلی قوشلارینی دا دانیشدیرا بیلر. باجاریقلا شاعر دده قورقود داستانلاری‌نین باشلانغیجینی اوره‌یه یاتیم پوئما ایله باشلادیقدا «دیرسه خان اوغلو بو غاج خانین» داستانینا ائل آشیقی و اونون سازی ایله گیریشیر:

آشیق چالیر سازینی

آچیر عشیق یازینی

نغمه‌لری اوینادیر

چمن‌لرین قازینی

چمن گولور، گول گولور

داغلار گولور ائل گولور

گولوشدوكجه طبیعت

نغمه گولور، تئل گولور

جوشور عاشیغین قلبی

دولانیر هر دییاری

دئییر قورقود دده‌دن

سازی‌نین دوداقلاری

آردی وار… 

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

دو نوشته درحاشیه کنسرت آذربایجانی گروه ساوالان

بخش «خوانندگان» هفته متعلق به خوانندگان است. تنها محدودیت انتشار مطالب در این صفحه قوانین …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *