قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / عمومی / مقاله ها / سیاست و اقتصاد / انقلاب دو مرحله‌ای زیست‌بومی/ ترامپ در کاخ سفید تراژدی و مضحکه (24)
دونالد ترامپ

انقلاب دو مرحله‌ای زیست‌بومی/ ترامپ در کاخ سفید تراژدی و مضحکه (24)

مترجم: علیرضا جباری (آذرنگ)

نویسنده: جان بلامی فاستر

کوشش‌های آغازین کنش‌گران رادیکال آب و هوایی در دورۀ تاریخی کنونی، بر روی توقف کردن استفاده از ذغال سنگ و سوخت‌های فسیلی نامتعارف، شامل ماسه سنگ نفتی (1)، نفت سبک سنگی (2)، گاز شِیل (3)، نفت شِیل (4)، و نفت چاه‌های بسیار عمیق دریایی (5) تمرکز داشته است. این روی‌کرد بر پایۀ راه‌برد خروج از تغییرات پیچیدۀ آب و هوا قرار دارد که جیمز ‌هانسِن به‌روشنی آن را تدوین کرده است. او بر این نکته تأکید ورزیده است که برای محدود کردن مصرف سوخت‌های فسیلی در جامعۀ امروز و ترویج هم‌زمان انتقال به مصرف منابع سوخت غیرفسیلی، لازم است قیمت سوخت‌های فسیلی را از راه برقراری عوارض بر مصرف مواد کربنی و سود حاصل از آن، به گونه‌ای در خور توجه افزایش دهیم. در چنین برنامه‌ای، عوارضی برای هر واحد کربن در سر چاه، محل استخراج یا مبادی ورودی مواد کربنی تعیین می‌شود که به گونه‌ای مرحله‌ای و تدریجی افزایش می‌یابد. 100 درصد وجوه گردآوری شده از این راه، به صورت سود سرانه میان همۀ خانواده‌‌ها توزیع می‌شود. نتیجۀ به کار گرفتن چنین برنامه‌ای این است که اکثریت قاطع افراد که مصرف کربن کمتر و سطوح درآمد نازل‌تر دارند، حتی با این فرض که شرکت‌ها سهم عمدۀ هزینۀ سوخت را بر دوش آن‌ها می‌گذارند، بیش از دیگران از این برنامه سود می‌برند. زیرا هزینۀ تأمین این سود‌ها به گردن کسانی می‌افتد که مصرف کربن بیش‌تر و درآمد بیشتر دارند. حسن طرح ‌هانسِن در این است که به لحاظ چگونگی مصرف مواد کربنی، به تجهیز همۀ انسان‌ها به مثابه یک کل، بر مبنای پایگاه طبقاتی‌شان کمک می‌کند.

Aviron
Aviron

‌هانسِن بر این نکته اصرار ورزیده است که افزایش قیمت این سوخت‌ها به تنهایی بسنده نیست؛ و لازم است به سوخت‌های کربنی خطرناک‌تر و ممنوع کردن استفاده از آن‌ها نیز توجه شود. ‌هانسِن گفته است که کلید هرگونه راه‌برد خروج از وضعیت کنونی، اولویت دادن به اقدام مستقیم به منظور تعطیل کارخانه‌‌هایی که با ذغال سنگ کار می‌کنند؛ تعیین مهلت قانونی برای هر کارخانۀ نوپا از این دست؛ و بستن معدن ماسه سنگ قطران‌دار آلبرتا است. زیرا ذغال سنگ و نفتِ ماسۀ سنگ قطران دار، خطرناک‌ترین سوخت‌های فسیلی است که به سرعت ممکن است موجب گذشتن ما از مرز سهمیۀ جهانی کربن شود. ‌هانسِن که به این راه‌برد خویش وفادار است، خود را به خطر انداخت و در تظاهرات بر ضد ذغال سنگ و ماسه سنگ قطران دار بازداشت شد.

هفته را دنبال کنید در: اینستاگرام تلگرام

 با وجود این، راه‌برد خروج از فاجعۀ ‌هانسِن، هر چند که در درون جنبش، به ویژه در فراخواندن به اقدام مستقیم در جهت متوقف کردن کار با ذغال سنگ و سوخت‌های نامتعارف اثرگذار بوده، به لحاظ تأکید بیش از اندازه بر افزایش قیمت مواد کربنی، دچار ضعف است. کوین اندِرسُن در بارۀ این موضوع بحث کرده است که ثروت‌مندان که بیش از همه مواد کربنی مصرف می‌کنند، همواره می‌توانند برای مصرف این مواد بهایی بیش‌تر بپردازند. اما مداخلۀ مستقیم حکومت در برقراری استانداردهای سخت‌گیرانۀ حداکثر انتشار کربن برای وسایلی که بیش‌ترین میزان مصرف کربن را دارند، مؤثرتر است. او به این نکته اشاره کرده است که این مسئله به فن آوری مربوط نمی‌شود؛ زیرا امکان صرفه‌جویی در مصرف انرژی، و به کارگیری گزینه‌‌های دیگر فن آوری مرتبط با انرژی، هم اکنون نیز وجود دارد و در حالت‌های بسیار می‌توان آن‌ها را بلا درنگ، با صرف هزینۀ اندک در بلند مدت، در کل جامعه جا انداخت. اما این اقدام به معنی رو در رو شدن با «سلطۀ سیاسی و اقتصادی» نظام حاکم، از جمله اقتصاد نئوکلاسیک است که فرمان‌بردار نظام سرمایه‌داری است.

بیشتر بخوانید:

 همۀ این سخنان نمایش‌گر کمتر شدن گزینه‌‌های در دسترس نوع بشر و کرۀ زمین است. در آمیزۀ آب و هوایی کنونی، انقلاب زیست‌بومی و اجتماعیِ لازم به لحاظ تاریخی (که در آن همۀ انسان‌ها در پی به‌دست گرفتن زمام تاریخ باشند، و این بار بتوانند از وقوع فاجعه‌‌های قریب الوقوع به‌دست نظام غیر منطقی سرمایه‌داری پیش‌گیری کنند) چنین ایجاب می‌کند که همۀ آنان در اقدامی دو مرحله‌ای شرکت جویند که مرحلۀ نخست آن، پدید آوردن اتحادی فراگیر، هم‌چون جبهۀ مردمی ضد فاشیستی سال‌های دو دهۀ 1930 و 1940 است. لازم است که اتحاد رادیکال امروزی در درجۀ نخست، در اندیشۀ تأمین هدف رو در رویی با مجتمع مالی درگیر درکار سوخت فسیلی و حامیان راست‌گرای پیگیر آن باشد. در مرحلۀ نخست مبارزه، تقاضا‌هایی چند گانه را می‌توان تعیین کرد و در محدودۀ نظام سرمایه‌داری به‌طور گسترده بر سرآن‌ها به توافق رسید. این تقاضا‌ها یافتن راه‌هایی برای از میان بردن انتشار کربن و ضایعات اقتصادی ناشی از آن، هم‌زمان با ترویج نیاز‌های اجتماعی و زیست محیطی را در بر می‌گیرد که هر چند با منطق سرمایه، به‌ویژه سرمایۀ درگیر در صنایع سوخت فسیلی در تضاد است، بنا به ضرورت، موجودیت خود نظام سرمایه‌داری را به زیر علامت سؤال نمی برد.

به هرحال، در بلند مدت، تهدید سرمایه‌داری برای مرز‌های سیارۀ زمین را با اصلاحات موقت، هر چند رادیکال، که ویژگی‌های بنیادی نظام را دست نخورده ر‌ها می‌کند و تنها رابطۀ خود را با سوخت‌های فسیلی بهبود می‌بخشد، نمی‌توان از پیشِ رو برداشت. خطری که انباشت سرمایه برای زیست‌بوم سیارۀ ما پدید می‌آورد خطری فراگیراست. معنی این سخن آن است که انقلاب زیست‌بومی سرانجام باید به ریشه‌‌های خودِ تولید گسترش یابد و به شکل گرفتنِ نظامی بنا شده بر پایۀ برابری همگانی، شامل آزادی نژادی، برابری جنسیتی و برابری انواع پنج گانۀ دگر باشان جنسیتی (LGBTQ)، ایجاد جامعۀ بی طبقه و پایان دادن به امپریالیسم و محافظت از زمین برای نسل‌های بعد بی‌انجامد.

 از این رو، مبارزۀ بلند مدت، به معنی جنبش برای رسیدن به سوسیالیسم است. هر چه مبارزه انقلابی‌تر باشد امکان بیش‌تری وجود دارد که از نیازمندترینان و لذا از مردم جنوب جهان، سرچشمه گیرد. این امکان بیشتر در پیرامون نظام، نه در مرکز آن، وجود دارد که انسان‌ها بر نظام سرمایه‌داری بشورند. بنابراین، امید امروز ما، بیش و پیش از هر چیز، در شورش «تیره بختان روی زمین» نهفته است که شکاف‌هایی را در مرکز خود نظام پدید خواهند آورد.

اما حتی اگر قرار بر این باشد که همۀ این کوشش‌ها به شکست بی‌انجامد و امید‌‌های کنونی ما تحقق نیابد، و جهان به نقطۀ چرخش خود به‌سان یک سیاره برسد، باز هم این سخن، مثل امروز درست خواهد بود که: تنها راه حل ممکن مسئله، در گرفتن انقلاب اجتماعی و زیست‌بومی است. بارِ دیگری وجود ندارد. آتش همین بار شعله‌ور خواهد شد.

پانویس

  1. Oil Sands
  2. ‏Tight Oil
  3. Shale Gas
  4. Oil Shale
  5. Oil from ultra-deep-sea wells

صفحه قبل

علیرضا جباری

نویسنده: هفته

هفته

مطلب پیشنهادی:

دونالد ترامپ و جو بایدن

در مناظره پایانی؛ حرف زدن به نوبت

ظاهرا تنها راه کنترل مناظره ترامپ-بایدن، کنترل میکروفن‌های آن‌هاست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *