Fengye College Center
خانه / عمومی / مقاله ها / فرهنگ و هنر / دربارهٔ بی‌پایانی، جدیدترین فیلم روی اندرسون؛ به بهانه اکران در جشنوارهٔ سینمای نوی مونترال
روی اندرسون
صحنه‌ای از اولین فیلم بلند روی اندرسون به نام یک داستان عاشقانهٔ سوئدی: فیلمی رئالیستی که تبدیل به اثری کلاسیک در سوئد شد.

دربارهٔ بی‌پایانی، جدیدترین فیلم روی اندرسون؛ به بهانه اکران در جشنوارهٔ سینمای نوی مونترال

آرمان نجفیان |

جشنوارهٔ سینمای نوی مونترآل (Festival du nouveau cinema) که از سال ۱۹۷۱ همه‌ساله در مونترآل برگزار می‌شود، قدیمی‌ترین جشنوارهٔ فیلم در کاناداست. سالانه بیش از ۱۶۰ هزار نفر در این جشنواره که فیلم‌های مستقل و آوانگارد را از سراسر جهان به نمایش درمی‌آورد شرکت می‌کنند. امسال این جشنواره از نهم تا بیستم اکتبر در یازده سینمای شهر برگزار می‌شود. از ایران هم فیلم کوتاه «نبودن» ساختهٔ پویا رضی حضور دارد. اما در این یادداشت جدیدترین فیلم کارگردان بزرگ سوئدی روی اندرسون که در این جشنواره اکران می‌شود را معرفی می‌کنیم. برای آگاهی از برنامهٔ جشنواره به وبگاه رسمی آن، nouveaucinema.ca، مراجعه کنید.

 

Elite College
Aviron
Aviron

 

در دورانی زندگی می‌کنیم که در ارتباط بودن با موضوعات اجتماعی مهم روز و واقع‌گرایی در به تصویر کشیدن مشکلات جوامع بشری برای یک اثر هنری امتیاز و ارزش محسوب می‌شود. این طرف و آن طرف زیاد می‌شنویم «فیلم خوبی بود چون واقعیت‌های جامعه را نشان داده بود.»

اندرسون
نمونه‌ای از میزانسن‌های عمیق در فیلم‌های متأخر روی اندرسون.

اگر به فهرست برندگان جوایز جشنواره‌های سینمایی مطرح دنیا در سال‌های اخیر نگاهی بیاندازیم، متوجه می‌شویم که جشنواره‌های سینمایی به نوعی اهداف نهادهای غیرهنری مانند عفو بین‌الملل، یونیسف و دیده‌بان حقوق بشر را پیش می‌برند. فیلم‌هایی دربارهٔ موضوعات داغ روز و دربارهٔ قربانیان فجایع در حال وقوع. از تغییرات اقلیمی گرفته تا آزارهای جنسی، از شنود و جمع‌آوری اطلاعات شهروندان توسط دستگاه‌های دولتی تا حقوق هم‌جنس‌گرایان، از تروریسم و داعش تا سرکوب معترضان به دست دیکتاتور‌های خاورمیانه، از نژادپرستی تا بحران پناه‌جویان. عموم این فیلم‌ها رویکردی مستندگونه در مواجهه با این مضامین دارند و «بر اساس داستانی کمابیش واقعی» ساخته شده‌اند.

قربانی این نوع ارزش‌گذاری «بیان هنرمندانه» است: برای یک فعال مدنی، یک خبرنگار، یک فعال محیط زیست، یا یک پژوهش‌گر علوم اجتماعی، شفافیت و پایبندی به واقعیت و پیگیری رویدادهای روز مهم‌ترین ارزش‌ها هستند. آن‌ها می‌دانند که باید سریع عمل کنند چرا که هزینهٔ هر لحظه تأخیر بسیار زیاد است. اما، سؤال این‌جاست که آیا هنرمند نیز باید مسیر آن‌ها را در پیش بگیرد؟ آیا بیان هنرمندانه و بیان روزنامه‌نگارانه و بیان آکادمیک و علمی نباید با هم تفاوت داشته باشند؟

بی پایانی
نمایی از فیلم دربارهٔ بی‌پایانی: اغراق در نشان دادن بی‌رحمی و خودخواهی انسان‌ها از تم‌های رایج فیلم‌های متأخر روی اندرسون هستند.

در چنین شرایطی است که فیلم‌سازی مانند روی اندرسون (Roy Andersson) اهمیت زیادی پیدا می‌کند: یکی از معدود، بسیار معدود مؤلف‌های باقی‌مانده در سینما. فیلم‌سازی که فعالیتش را در سبک رئالیسم آغاز کرد و دو فیلم درخشان و ماندگار «یک داستان عاشقانهٔ سوئدی» و گیلیاپ (Giliap) را ساخت اما ناگهان علاقه‌اش را به رئالیسم از دست داد و بعد از وقفه‌ای 11 ساله با دو فیلم کوتاه «دنیای شکوه» و «چیزی اتفاق افتاده» بازگشت. اندرسون در این دو فیلم کوتاه زبان سینمایی خودش را ابداع کرد. فیلم‌هایی ساخته شده در استودیو با فرم تصویری منحصربه‌فرد متکی بر نماهای ثابت و قاب‌هایی که به عمق تصویر همگرا می‌شوند، گریم‌های به غایت مصنوعی و بازیگری‌های اغراق شده، ساختار روایی اپیزودیک و روایت دردناک‌ترین و تلخ‌ترین جنبه‌های زندگی فردی و اجتماعی به زبان طنز. شکنجه، نسل‌کشی، اعدام، شیوع اپیدمی ایدز، مرگ، تنهایی، نژادپرستی، فرسودگی جسم و پیری مضامین این دو فیلم کوتاه هستند که اندرسون با طنزی تلخ روایت‌شان می‌کند. (ساختار اپیزودیک بدین معناست که فیلم از بخش‌های جدا از هم تشکیل شده که مضمونی مشابه دارند ولی داستان‌ها، سکانس‌ها و بازیگران‌شان کاملاً با هم متفاوت هستند.)

پشت صحنه
روی اندرسون در پشت صحنهٔ فیلم «کبوتری که روی شاخه نشسته و به هستی می‌اندیشد».

بعد از این دو فیلم، وقفهٔ 9 سالهٔ دیگری در کارنامهٔ روی اندرسون پیدا می‌شود تا اینکه در قرن بیست و یکم با سه‌گانهٔ معروفش باز می‌گردد: «آوازهایی از طبقهٔ دوم» در سال 2000، «شما زنده‌ها» محصول 2007، و «کبوتری که روی شاخه نشسته و به هستی می‌اندیشد» محصول سال 2014. این سه‌گانه دقیقاً همان مسیر دو فیلم کوتاه روی اندرسون را دنبال می‌کند: روایت دشواری تحمل‌ناپذیر انسان بودن با طنزی تلخ و منحصر به فرد. تمام رنج‌ها و دردهای فردی و اجتماعی زندگی بشر در این سه فیلم حضور دارند و کلیهٔ آن‌ها را روی اندرسون به شوخی می‌گیرد. ساختار اپیزودیک این فیلم‌ها به اندرسون اجازه می‌دهد روی طیف وسیعی از مضامین انگشت بگذارد.

برای روی اندرسون اَفعال منحصربه‌فرد «گونهٔ انسان» اهمیت دارند. از شکنجه و جنگ گرفته تا آوازخوانی‌های دسته‌جمعی و شعبده‌بازی. در فیلم‌های او هیچ چیز واقع‌گرایانه نیست. نه فیلم‌برداری او در لوکیشن‌های حقیقی انجام می‌شود، نه نحوهٔ فیلم‌برداری او رئالیستی است. دکور و طراحی صحنه و بازی بازیگران عامدانه تصنعی و غیرواقعی‌اند. اما فیلم‌های او احتمالاً بیش از هر فیلمساز دیگری بازتاب‌دهندهٔ اوضاع أسف‌بار دنیایی است که در آن زندگی می‌کنیم.

فیلم «دربارهٔ بی‌پایانی» به گفتهٔ خود اندرسون قسمت چهارم سه‌گانهٔ اوست. با توجه به سن و سال او (۷۶ سال دارد) و با توجه به اینکه معمولاً چندین سال بین فیلم‌های او فاصلهٔ زمانی وجود دارد، دربارهٔ بی‌پایانی شاید آخرین فیلم این فیلمساز منحصربه‌فرد سوئدی باشد. تریلر فیلم را این‌جا ببینید: https://vimeo.com/357340307

سینمای سوئد
اینگمار برگمان به مدت چهل سال نمایندهٔ بی‌چون‌وچرای سینمای سوئد در عرصهٔ جهانی بود.

جای افسوس است که فیلمسازی چنین بااستعداد طی بیش از 50 سال فعالیت هنری‌اش تنها شش فیلم بلند سینمایی ساخت. اینگمار برگمان برجسته‌ترین فیلمساز تاریخ سوئد زمانی گفته بود دلیل هدر رفتن استعداد فیلمسازان سوئدی جوان‌تر از او، نظیر روی اندرسون، این است که تمام توجه مسئولین سینمایی سوئد به اوست. برگمان از دههٔ ۱۹۴۰ تا ۱۹۸۰ نمایندهٔ تمام‌قد سینمای سوئد در عرصهٔ بین‌المللی بود. موفقیت او به قدری چشم‌گیر بود که دیگر کسی به این فکر نبود که از سوئد فیلمساز دیگری کشف کند. بعد از بازنشستگی و مرگ برگمان بود که نام روی اندرسون بر سر زبان‌ها افتاد. اما شاید دیگر دیر بود.

جان کلام این که، اکران فیلم دربارهٔ بی‌پایانی در دو نوبت (هجدهم و بیستم اکتبر) در جشنوارهٔ سینمای نوی مونترآل فرصتی بود برای تجربهٔ «بیان هنرمندانه» در بالاترین کیفیت از اوضاع نابسامان دنیا و از مشقت‌های انسان بودن.

https://nouveaucinema.ca/en/films/about-endlessness

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

نمایشگاه نقاشی

نمایشگاه نقاشی 20 زن هنرمند گالری   Blackeye

زویا توانگر هنرمند نقاشِ جوانِ مونترالی قرار است 4 می نمایشگاه گروهی از آثار 20 …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *