Fengye College Center
خانه / عمومی / مقاله ها / فرهنگ و هنر / در شب‌هایِ فیلم «ایماژ» و کافه ترنج: نگاهی به فیلم «بازگشت»
فیلم بازگشت

در شب‌هایِ فیلم «ایماژ» و کافه ترنج: نگاهی به فیلم «بازگشت»

مهسا فدایی و فرهاد جلیلی|
هفتمین شب از برنامه‌های نمایش فیلم «ایماژ» با نمایش و نقد فیلم «بازگشت» به کارگردانی «آندره زویاگینتسف»، عصر جمعه بیست و هفتم سپتامبر در‌ کافه ترنج برگزار شد.

«بازگشت» نخستین ساخته‌ی کارگردان در سال دو هزار و سه به زنده‌گی دو پسر می‌پردازد که پدرشان پس از دوازده سال به دیدارشان می‌آید و می‌خواهد آن‌ها را به تماشای آبشار ببرد.

پدر انسان عجیبی است. در اولین دیدار با پسرها بر سر میز ناهار به آنها الکل می‌خوراند، بدون توجه به آداب معاشرت غذا را با دست تکه می‌کند بین اعضای خانه تقسیم می‌کند. خیلی زود متوجه می‌شویم که رفتارش با پسرها دوستانه نیست. پسر کوچکتر «ایوان» سرکش است. مجموعه‌ای از ترس و طغیان. وی حاضر نیست پدرش را با لفظ «پدر» صدا کند. طغیان یاری‌اش می‌دهد که سوال کند: «اگر تو پدر من هستی پس در این دوازده سال کجا بودی؟» نقطه‌ی مقابل او برادر بزرگ‌تر «آندره» است. مجموعه‌ای از ترس و اطاعت. دو برادر در همانندی ترس مشابهند اما ترسشان خواستگاهی متفاوت دارد.

Elite College
Aviron

 

فیلم با یک سکانس فوق‌العاده آغاز می‌شود. کودکانی که از یک دایو به دریا می‌پرند. دو برادر نفرات آخر هستند. برادر بزرگ‌تر می‌پرد اما برادر کوچک‌تر می‌ترسد. دیالوگ دو برادر پیش از پرش شنیدنی‌ست. «ایوان» می‌ترسد اما «آندره» می‌گوید اگر نپریم بچه‌ها مسخره‌مان می‌کنند. یعنی ‌آندره‌ بیشتر از ارتفاع از چیزی دیگر می‌ترسد. تمسخر و طرد شدن توسط دیگران. باری هر دو می‌ترسند.

با این حال، اطاعت «آندره» از پدر باعث نمی‌شود که از رفتار خشن او در امان بماند. شخصیت‌پردازی پدر با بازی خوب «کنستانتین لوراننکو» آنقدر ماهرانه کار شده که تناقضات پدری سخت‌گیر که در عین حال می‌تواند نگران فرزندانش باشد، قابل قبول می‌نماید. پس شگفت نیست که در پایان فیلم پدر نگران پسر کوچک به دنبالش می‌رود و سرانجام جانش را از دست می‌دهد.

سفر پدر و پسرانش اودیسه‌ای را می‌ماند. در میانه‌ی سفر پسرها علاقه دارند زودتر این ماجرای پر رنج خاتمه یابد و نزد مادرشان بازگردند: تفسیری از نوستالژیا در داستان اودیسه.

نوستالژیا تاویلی از رنج است. فیلم با مفهوم رنج پیوند دارد. اگر پدر‌ عاملی بیرونی در نظر گرفته شود (چون حضوری کوتاه در زنده‌گی پسران دارند) تاثیر او با فزون شدن رنج در جان پسران همراه است. مادر هم از چیزی‌ رنج می‌کشد. شاید خاطره‌ی مردی که دوازده سال پیش ترکش کرده. گرفتاری‌های تنهایی، سختی بزرگ کردن دو پسر نوجوان. هرچه که هست در حضور کوتاه «ناتالیا ودووینا» به خوبی مصور شده است. فضای خانه تصویری از خانه‌ی سکوت در فیلم «آیینه» آندره تارکوفسکی است که آن نیز مفهومی از مفهوم «رنج»، لذت کلبی و عرفان ارتدوکس دارد. مادربزرگ نیز نمادی از رنج است. غرقه در سکوت و ملال. فضای سوریال فیلم نیز با رنج پیوند دارد. ضرب‌آهنگ کند و طولانی فیلم نیز به نمایش معنای «رنج» یاری کرده است. فیلم از لحاظ ساختاری بر پایه‌ی سینمای معناگرای شوروی استوار است.

در آغاز سفر قرار بر این بوده که پدر و پسران به تماشای آبشار بروند. اما آبشاری در‌ کار نیست. آنها به جزیره‌ی پرت افتاده‌ای رفته‌اند. نشانی‌ها درست نیست. پدر گویی آنجا دنبال چیزی آمده. صندوقچه‌ای که در قایق می‌گذارد اما همراه با پیکر خودش به زیر آب می‌رود. پسرها دیگر آنهایی که سفر را آغاز نموده‌اند نیستند. پدر‌ همچون نوری‌ست که یک چند در زنده‌گیشان می‌تابد، تاثیر می‌گذارد و خاموش می‌شود. آیا این‌ها نشانی از آواره‌گی «اولیس» در «اودیسه» نیست؟

فیلمبرداری تحسین‌برانگیز «میخاییل کریچمان» به یاری فیلم آمده. تصاویر سورِرال که به بیان تصویری فیلم کمک بزرگی نموده است.

«بازگشت» برنده‌ی شیر طلایی جشنواره‌ی ونیز شد. زویاگینتسف بعدها با فیلم «بدون عشق» نامزد اسکار بهترین فیلم خارجی سال دوهزار و هفده نیز شد.

جمعه 27سپتامبر این فیلم توسط «ایماژ» در‌کافه ترنج نمایش و نقد شد.

«ایماژ» یک کانال تلگرامی است که توسط «فرهاد جلیلی» و «مهسا فدایی» ایجاد شده و در زمینه‌های سینما و ادبیات فعالیت می‌نماید. تا کنون هفت شب فیلم توسط این کانال در کافه ترنج برگزار گردیده است. سایر برنامه‌های «ایماژ» شامل نقد فیلم، معرفی کتاب و فیلم و موسیقی می‌باشد.

جهت اطلاع بیشتر از فعالیت‌های ‌«ایماژ» می‌توانید از کانال آن در تلگرام بازدید نمایید.

T.me/iimag

(Telegram (http://t.me/iimag

ایماژ؛ ایماژ یعنی پروازِ ذهن. ارتباط‌ با «ایماژ» (Mahsa_fadae@ و Phfar@)

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

ایماژ

«چهارصد ضربه» در شب‌های فیلم ایماژ

نهمین شب فیلم «ایماژ» جمعه بیست و پنجم اکتبر با نمایش فیلم «چهارصد ضربه» به کارگردانی «فرانسوا تروفو» برگزار شد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *