Fengye College Center
خانه / عمومی / آریانا / نوای نیستان، یادی از کهزاد و مروری بر سبک هندی
نوای نیستان

نوای نیستان، یادی از کهزاد و مروری بر سبک هندی

حبیب عثمان|

 

به‌تاریخ ۲۱ سپتامبر برنامه «یادی از مرحوم استاد کهزاد و مروری بر سبک هندی» از طرف نوای نیستان با همکاری خانه افغان برگزار شد. آن روز علاقه مندان شعر و ادب در این برنامه فرهنگی دور هم جمع شده بودند. این برنامه شامل سه بخش بود؛ معرفی مرحوم استاد محمدیوسف کهزاد و بحث روی اشعار او، مروری بر سبک هندی و موسیقی.

حسیب فضل
حسیب فضل

در شروع برنامه جناب حسیب فضل شخصیت فرهنگی جامعه افغان، یادی از مرحوم استاد کهزاد نموده از کار‌های ادبی و هنری مرحومی چنین یاد آوری کرد؛ استاد کهزاد گرچه در همه سبک‌های ادبی شعر سروده است، اما بیشتر به سبک هندی تمایل داشت. بعد در مورد سبک هندی نگاهِ گذرا انداخته چنین گفت: گرچه سبک و سبک‌شناسی را بعضی‌ها قبول ندارند، چرا که هندی است! البته درین رابطه مسایل سیاسی وجود دارد که نمی‌خواهم روی آن بحث کنم….

سبک‌‌ها یا مکتب‌های ادبی در ادوار مختلف به نام‌های جداگانه چون؛ سبک خراسانی، عراقی، هندی، بازگشت ادبی و مکتب ادبی معاصر به میان آمده است. یکی از دلایل که سبک هندی را هندی ساخت این بود که تعداد از فارسی زبان‌های هند کسانی بودند که از ممالک فارسی زبان به هند رفتند که با شیوه‌های هندی زیادتر سرودند. سخنوران کشور هند که با ورود شاعران اصیل فارسی زبان جان تازه یی یافته بودند در جمع آنان پیوستند و هزاران شاعر و نویسنده ی توانا به میان آمد. درین دوره شعری تخیل و نازکی‌های ادبی به اوج خود رسید.

Aviron
Elite College

 

شاعران سبک هندی:

طالب آملی، کلیم کاشانی، غنی کشمیری، صائب تبریزی، کاظم هروی، ابوالمعانی بیدل، واقف لاهوری، قاضی عبدالباقی غزنوی و ….

دکتر کمال
دکتر کمال، ادیب و روانشناس

از جمله شعرای سبک هندی فقط روی اشعار ابوالمعانی بیدل اندکی بحث خواهیم کرد. زیرا اشعار بیدل بالای شاعران افغانستان تاثیر زیاد داشت. محترم دکتور کمال سید روانشناس و ادیب توانای افغان صحبت‌های عالمانه‌ای درباره هنر شعر … و شخصیت بیدل ارایه نموده گفت:

«از دید فن من که روانشناسی است، یک گوشه خورد روانشناسی تخصص‌ام است که آن را اپنوسایکلتی می‌گویند. یعنی سایکلتی بر مبنای مسایل فرهنگی است. از نگاه روانی سایکلوژی وسیع است به همه‌ی جهات آن رسیده‌گی ‌‌نمی‌تواند.

در اپنوسایکلتی آمده است که شعر یک هنر است مثل سایر هنر‌‌ها و هنر یک خلقت خاص انسان است. چرا که انسان گرفتاری‌های درونی خود را در خود نگاه می‌کند به رعایت روش ملامت‌گر جامعه… شاعر آن را بیان می‌کند و بیدل مسایل درونی انسان را چندین بار به زبان آورده است.

یادش بخیر در قدیم‌‌ها ارکان متفکر و صاحب نظر یکجا می‌شدند در حلقه‌های خود شعر خوانی و بیدل خوانی می‌کردند. آهسته آهسته به بیدل شناسی انجامید. کتاب‌های که در مورد بیدل نوشته شده با خود آورده‌ام، نویسنده‌های این آثار اکثرآ همین اشخاص بودند. تنها یکی آن برادر ایرانی ماست. این کتاب‌‌ها را در خانه زندانی نکردم. امروز به نوای نیستان هدیه می‌کنم تا همه از آن مستفید شوند.»

جناب فضل با اظهار سپاس و قدردانی کتاب‌‌ها را تحویل گرفته گفت: این گنجیه‌های بیدل را شامل «دانشنامه افغان» خواهیم کرد. در جریان صحبت بالای سبک هندی و شعر‌های بیدل تبادل نظر و بحث‌های ادبی صورت گرفت و جناب کمال سید، روی چند شعر بیدل تمرکز کرده، آن‌‌ها را استادانه تحلیل و تشریح نمود که بسیار دلچسپ و آموزنده بود.

عنایت باراک
عنایت باراک

در بخش دیگر، جناب عنایت بارک زنده‌گی نامه مرحوم استاد کهزاد را طور فشرده چنین به معرفی گرفت:

استاد محمدیوسف کهزاد یکی از چهره‌های پیش‌گام در هنر نقاشی نوین افغانستان بود. کهزاد زاده سال ۱۹۳۵میلادی منطقه چندوال بود. مکتب را در لیسه عالی نجات (امانی) کابل به پایان رساند. شعر سرایی را در دوران مکتب آغاز کرد و در همان زمان در یک مسابقه ادبی که از طرف ریاست مستقل مطبوعات آن وقت به راه انداخته شده بود با پیش کش یک غزل بهاریه برنده جایزه اول شد. کهزاد پس از پایان مکتب کار‌های تیاتری خود را به صفت نویسنده و هنرپیشه شروع کرد. سپس برای تحصیلات عالی در رشته نقاشی عازم ایتالیا شد. در همان سال‌‌ها او آثار خود را در کشور‌های ایتالیا، آلمان، دنمارک و سویدن به نمایش گذاشت. هم چنین در یکی از مسابقات بین المللی نقاشی که در ایتالیا برگزار شده بود حایز مقام اول و مدال طلا شد.

کهزاد درسال ۱۹۶۶میلادی به حیث مسؤل هنر در ریاست ثقافت و هنر وزارت اطلاعات و کلتور اجرای وظیفه میکرد و در همان وقت نگارستان غلام محمد میمنه‌گی را که شامل دوره‌های آموزش نقاشی، مجسمه‌سازی، خطاطی و میناتوری بود تأسیس کرد. این هنرمند نقاش بار‌‌ها آثار هنری خود را در داخل و خارج از افغانستان به نمایش گذاشت.

جلوه‌های زیبا در هنر، گزیده اشعار، خدا زن را آفرید و مروارید‌های سیاه از جمله آثار کهزاد است. استاد کهزاد در سال‌های اخیر به همراه همسرش ذکیه کهزاد و سه دختر و یک پسر خود در کالیفرنیای امریکا زنده‌گی می‌کرد. کهزاد به تاریخ اول فبروری سال ۲۰۱۹ در ایالت کالیفرنیای امریکا درگذشت.

دو شعر مختصر از کلام کهزاد:

کابل ویران

کی فراموش شود کابل ویرانک ما

جاده و شهرنو و آن پل لرزانک ما

با رفیقان شب مهتاب ز یادم نرود

تا و بالا شدن تپه‌ی پغمانک ما

دلم از بی وطنی، پشت خودم می‌سوزد

که چه بازیچه شده خاک غریبانک ما

…..

نامه پدر به پسرش

گوش کن ای جان من یادت نره

قصه تاریخ این خاک کهن یادت نره

داستان راد مردان وطن یادت نره

در کنار بسترت گپ‌های من یادت نره

گرچه انسانی ولی آدم شدن یادت نره

میر
محترم میر

 

آقای حفیظ الله میر در آخر برنامه یادی از مرحوم کهزاد کرده گفت :

به پاس یاد و بود از شاعر شیوا بیان مرحوم محمدیوسف کهزاد و استحاف دعا به ارواح همه ی شعرا و عرفا و با اظهار سپاس از دست اندرکاران محفل ادبی نوای نیستان و خانه افغان من به نوبه خود نمونه‌ی از کلام مرحومی را تقدیم می کنم.

خرابات سخن

 

یاد ایامی که غربت در خیال ما نبود

کشور آزاده‌ی ما بازیچه یی دنیا نبود

بیش و کم با رنج و شادی‌های خود می‌ساختیم

دامن رسوایی ما این قدر بالا نبود

نشه‌ی وحدت پرید از هرزه گردی‌های ما

آن شرابی را که می‌جستیم در مینا نبود

روز و شب خون می‌خورم از طالع بی‌حاصلم

سینه‌ی تاریخ یی ما بی بودا نبود

در خرابات فقر خود پناهی داشتیم

ملت آواره‌ی ما این قدر بی جا نبود

نخل وحدت این زمان خشکیده ور نه پیش از این

در میان سایه و خورشید مویی جا نبود

در قمار خودپرستی‌‌ها وطن را باختیم

دیده‌‌ها می‌دید اما دیده‌ی بینا نبود

از سخاوت‌های قسمت آب و نانی داشتیم

عشرت امروز در اندیشه‌ی فردا نیود

هر کجا رفتیم در داغ جدایی سوختیم

در کتاب زنده‌گانی یک حرف بی غوغا نبود

در سراغ آدم محرم تپیدم سال‌ها

در تلاش گوهری بودم که در دریا نبود

ای خوش آن دستی که اشک مادری را پاک کرد

حیف آن چشمی که بر روی محبت وا نبود

در زیارت گاه خاموشی چو شمع مرده‌ایم

سایه از بخت سیاه ما زیر پا نبود

در خرابات سخن ذوق جنونی داشتیم

کاغذ آتش رسیده قابل انشاء نبود

داوود فاضلی
داوود فاضلی

 

به گرامی داشت از مرحوم کهزاد، جناب داوود فاضلی آواز خوان جامعه افغان شعری از استاد را که از ساخته‌های خودش بود، در پرده‌های هارمونیه اجرا کرد، که مطلع آهنگ چنین بود:

 

عهد کردم که دگر باده به ساغر نکنم

لب خود جز به لب یار به می تر نکنم

بشکنم فرق سر ساغر و مینا و صبوح

تا به می خانه و می رجعت دیگر نکنم

گر نکنم نشه‌ای دیگر جام لبی می‌نوشم

ور شوم مست دیگر چشم به کوثر نکنم

کافرم کرده ز بس نرگس شهلای کسی

دل خود بسته‌ی هر نرگس کافر نکنم

دل یکی یار یکی عشق یکی سوز یکی

بنده‌ی همتم و سجده به هر در نکنم

دل من کام زهر نسیم کسی می‌خواهد

حیف باشد که بر آن تن لاغر نکنم

گرچه دل دادن کهزاد به پیش تو خطاست

این خطای ست که من با کسی دیگر نکنم

عشق من گوهر پاک است به دریای تنش

داستان غم عشق دیگری سر نکنم

 

همچنان جناب حسیب فضل با اجرای یک آهنگ شعری از استاد کهزاد مرحوم را که در راگ بهیروی و به تال کهروا کمپوز شده بود پیش کش علاقه مندان کرد.

مرا به بزم غزل‌های عاشقانه ببر

به یاد کابل زیبای ناز دانه ببر

فضای عشق من از تو ستاره باران است

مرا به قصهٔ شب‌های جاودانه ببر

به تیر مرگ، پر و بال مرغکان بستند

خبر به شاخهٔ عریان آشیانه ببر

دلم گرفته ز بد مستی شراب امشب

مرا به ساحل دریای بیکرانه ببر

دلم به یاد تو، هر شب بهانه می‌گیرد

بیا و خاطره‌‌ها را به یک بهانه ببر

صدای بوسهٔ لب‌های داغ خوبان را

به گوش منتظر نالهٔ شبانه ببر

 

محترم عبدالهادی تپاند نیز صحبت‌های داشت.

از جناب تپاند شاعر و نقاش جامعه افغان مونترال پرسیدم شما راجع به استاد کهزاد گفتنی ندارید؟

چنین پاسخ داد: متأسفم از اینکه در محفل گرامی داشت کهزاد مرحومی دست خالی آمدم چرا که دیر خبر شدم، بایستی یک پورتریت‌اش را نقاشی می‌کردم. قبلآ در افغانستان تابلو‌های استاد برشنا، استاد غوث الدین خان را نقاشی کرده بودم. از مرحوم کهزاد را نیز نقاشی کردم اما ناتکمیل ماند.

این بار هم نتوانستم، اما قرض‌دارش شدم در آینده حتمآ جبران می‌کنم.

در گالری ملی کابل سالون‌های اختصاص داده شده به استادان مشهور نقاشی افغانستان چون؛ غلام محمد میمنه گی، برشنا، غوث الدین خان و کهزاد. که بسیار تماشایی و قابل دیدن است. آنجا آثار کهزاد که به رنگ آبی کار شده است تعداد تابلوهایش بیشتر از استادش یعنی غلام محمد میمنه‌گی به چشم می‌خورد.

محفل نوای نیستان با صحبت‌‌ها و بحث‌های ادبی در فضای دوستانه و صمیمانه که ساعت چهار و نیم عصر شروع شده بود به ساعت شش و نیم به پایان رسید.

 

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

جامعه افعان

در جشنواره انجمن ورزشکاران افغان در انتاریو چه گذشت؟

جمعه ۱۸ اکتوبر سال ۲۰۱۹ میلادی چهارمین جشنواره ورزشکاران افغان ایالت انتاریو/کانادا باحضور گرم و صمیمانه ورزشکاران براه انداخته شد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *