Fengye College Center
خانه / عمومی / مقاله ها / سیاست / تعریف واقعیت در عصر فتوشاپ چگونه خواهد بود؛ تکنولوژی تشخیص واقعیت را سخت‌تر می‌کند
برخی ادعا می‌کند که تصاویر انسان بر ماه، در یکی از استودیوهای هالیوود فیلمبرداری شده است.

تعریف واقعیت در عصر فتوشاپ چگونه خواهد بود؛ تکنولوژی تشخیص واقعیت را سخت‌تر می‌کند

 

شاید گمان کنید که دستکاری در واقعیت از عصر دیجیتال شروع شده است و پیش از آن تصاویر مدراکی معتبر بوده‌اند. اما چنین نیست. از روزگار عکاسی و فیلمبرداری آنالوگ هم چنین کارهای انجام شدنی بود. بسیاری از این فیلم‌ها، مثلا فیلم‌های علمی / تخیلی چیزهایی را به نمایش می‌گذارند که عملا وجود ندارند.

 

لحظه‌ای را تجسم کنید که یک متخصص یا یک فرمانده نظامی کنار یک کاربر حرفه‌ای فتوشاپ نشسته و از او می‌خواهد که بمب‌هایش را خوشگل‌تر یا مدرن‌تر نشان دهد. به گمان شما، گفت‌وگوی این دو چگونه پیش خواهد رفت؟ مرد نظامی دقیقا از فتوشاپ چه خواهد خواست؟ آیا باید دکمه‌های بیشتری روی دستگاه فرستنده موشک بگذارد؟

آیا آن‌ها عکس‌های موشک‌‌های مدرن‌تر را از یک وب‌سایت دیگر بارگیری کرده‌اند و حالا می‌خواهند از ترکیب آن با موشک‌های مثلا قدیمی‌تر خودشان، چیزی خفن‌تر بسازند؟ آیا فتوشاپ می‌خواهد رنگ و جنس موشک را مرغوب‌تر جلوه دهد؟ کمی طنز‌آمیز خواهد بود اگر تصور کنیم که کسی بخواهد نوک موشک را مثل بینی عمل‌کرده یک انسان سربالا کند، اما اگر اخبار این روزها را دنبال کنید خواهید دانست که ادعایی مطرح شده است.

برایان هوک، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، در تازه‌ترین ادعای خود، مقامات ایران را به فریبکاری در راستای بزرگ‌نمایی دستاوردهای نظامی‌اش متهم کرده است. او معتقد است ایرانی‌ها می‌خواهند خود را با چیزی که هستند متفاوت جلوه دهند و از سویی می‌خواهند نیات واقعی‌شان را پنهان کنند.

 

برایان هوک ادعا می‌کند تصاویر موشک‌های بالستیک آزمایش شده توسط سپاه پاسداران، در واقع تصاویری جعلی و فتوشاپی هستند.

 

نماینده ویژه آمریکا در امور ایران در پیامی ویدئویی مدعی شده است که ایران صحنه‌های پرتاب موشک خود را با فتوشاپ خلق کرده تا به این ترتیب توانایی‌های موشکی خود مدرن‌تر جلوه کند. البته ادعاهای او در همین حد هم باقی نمی‌ماند. او معتقد است که ایرانی‌ها تصاویر هواپیماهای قدیمی را هم دستکاری کرده‌اند تا آن‌ها را به جای جت جنگنده رادار گریز جا بزنند.

 

Elite College
Aviron

 

این ادعای برایان هوک در جواب آزمایش موشکی ایران در فوریه سال گذشته است. نیروهای نظانی ایران آزمایش پرتاب یک موشک بالستیک را با موفقیت پشت‌سر گذاشتند و ویدئوی آن را نیز منتشر کردند. حالا هر چه بوده، درست یا غلط، یک مقام سیاسی آمریکایی گمان می‌کند که توان نظامی ایران در حدی نیست که بتواند چنین موشکی بسازد و آن‌ها با کمک فتوشاپ این موشک را ساخته‌اند.

فارغ از این‌که برای تغییر در تصاویر ویدیویی باید از نرم‌افزارهایی دیگر استفاده کرد و فتوشاپ در این عرصه جوابگو نیست، این سوال پیش می‌آید که دنیای آینده با نرم‌افزارهایی شبیه این چگونه خواهد بود. آیا فتوشاپ که روزگاری برای زیبا و جنسی جلوه دادن کیم کارداشیان و جنیفر لوپز بوده، آیا می‌تواند در جنگ‌های مجازی و چنگ و دندان نشان دادن‌ها، نقشی ایفا کند؟

 

برخی در رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور اعتقاد دارند تصاویری که از آیت‌الله خامنه‌ای پخش می‌شوند واقعی نیستند. می‌گویند کسی نقش او را بازی می‌کند و حتی در تصاویری تفاوت‌های خامنه‌ای واقعی و بدل‌اش را هم به نمایش گذاشته‌اند.

 

تغییر در واقعیت

گمان می کردیم که عکاسی، فیلمبرداری، فضای مجازی و دیگر ابزار دنیای مدرن دسترسی به واقعیت و حقیقت را آسان‌تر خواهد کرد. گمان می‌کردیم که می‌شوند از این طریق به مستندنگاری کمک کرد و می‌توان با گستردگی و آنلاین بودن، گردش اطلاعات را هم روان‌تر کرد. اما در عمل این‌گونه بوده است؟ آیا این روزها ما مدراک و اطلاعاتی داریم که به ما کمک می‌کنند تا به واقعیت دسترسی بیشتری داشته باشیم؟

مثلا در رابطه با ادعای مقام سیاسی آمریکایی، آیا ویدئوی منتشره توسط ایران می‌تواند یک مدرک قابل استناد ارزیابی شود؟ یا ایران در این ویدئو دستکاری کرده است تا توان موشکی‌اش را قدرتمندتر نشان دهد؟ آن‌چه مشخص است، این است که همین مثال نشان می‌دهد که ابزار مدرن با همه توانایی‌هایشان عملا در پروژه واقع‌نگاری به مشکل برخورده‌اند، درست شبیه پزشکی مدرن که هرچه دارو و درمان می سازد، باز هم بیماری دیگری را در مقابل خود می‌بیند.

شاید گمان کنید که دستکاری در واقعیت از عصر دیجیتال شروع شده است و پیش از آن تصاویر مدراکی معتبر بوده‌اند. اما چنین نیست. از روزگار عکاسی و فیلمبرداری آنالوگ هم چنین کارهای انجام شدنی بود. برای اثبات این ادعا کافی است نگاهی به آرشیو فیلم‌های سینمایی بیندازید که پیش از عصر دیجیتال ساخته شده‌اند. بسیاری از این فیلم‌ها، مثلا فیلم‌های علمی – تخیلی چیزهایی را به نمایش می‌گذارند که عملا وجود ندارند.

 

تصاویری که با لنزهای با فاصله کانونی متفاوت گرفته می‌شود، قیافه ما را متفاوت نشان می‌دهند.

 

اما مساله حتی از فیلم‌های سینمایی هم فراتر می‌رود و به فیلم‌های مستند هم می‌رسد. مثلا عده‌ای بر این باور هستند که پای بشر هرگز به ماه نرسیده است و نیل آمسترانگ، به جای پیاده روی بر سطح ماه، در واقع در یکی از استودیوهای هالیوودی قدم زده‌است. دلایل بسیاری هم برای اثبات این ادعا دارند.

مثلا می‌گویند در سطح ماه باد وجود ندارد، در حالی که پرچم آمریکا در ماه تکان می‌خورد. یا مثلا می‌گویند که ماه به طور دائم توسط شهاب‌سنگ های خیلی ریز که با سرعت بیست هزار مایل در ساعت حرکت می کنند، در حال بمباران شدن است. ماه هم هیچ اتمسفری ندارد که سرعت این شهاب‌سنگ‌ها را کم کند. اگر یکی از فضانوردان یا یکی از واحدهای ماه‌نشین توسط یکی از این شهاب سنگ‌ها ضربه‌ای می‌خورد ( حتی اگر این شهاب‌سنگ به اندازه یک دانه برنج باشد)، آن وقت کار تمام است. عجیب این که ناسا در آن زمان اصلاً نگران چنین موضوعی نبود.

 

مرزهای واقعیت و واقعیت مخدوش شده

نکات بسیار دیگری هم مطرح است. مثلا این‌که تصویر جای پای آمسترانگ در فیلم با جای پای او در عکس‌ها فرق می‌کند یا چرا ناسا با تکنولوژی پنجاه سال قبل توانست به ماه سفر کند و الان با همه پیشرفت‌ها دیگرش، چنین سودایی در سر ندارد و نمی‌تواند به ماه سفر کند. آمستراگ هم چند بار از سوگند به این‌که به ماه رفته، سرباز زد.

 

برخی ادعا می‌کند که تصاویر انسان بر ماه، در یکی از استودیوهای هالیوود فیلمبرداری شده است.

 

واقعیت یا واقعیت مخدوش شده سفر انسان به ماه هم تنها موردی نیست مطرح می‌شود. حتی فیلم‌های سینمایی و مستند هم آغاز شروع داستان واقعیت و مستندنگاری نیستند: واقعیت از تصاویری که بر غارها به جا مانده تا دوران معاصر، همواره محل تردید بوده است.

احتمالا شنیده‌اید که برخی در رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور اعتقاد دارند تصاویری که از آیت‌الله خامنه‌ای پخش می‌شوند واقعی نیستند. می‌گویند کسی نقش او را بازی می‌کند و حتی در تصاویری تفاوت‌های خامنه‌ای واقعی و بدل‌اش را هم به نمایش گذاشته‌اند. اما واقعا خامنه‌ای واقعی همانی است که آن‌ها گمان می‌کنند؟ آیا او مثلا در جریان بمب‌گذاری حزب جمهوری اسلامی کشته نشده است؟

 

آیا شما دقیقا می‌دانید قیافه‌تان چگونه است؟ از کجا می‌دانید دقیقا شبیه همینی هستید که از خودتان در ذهن تصور می‌کنید؟ احتمالا تصور شما از خودتان، تصاویری است که در آینه می‌بینید. تا کنون دقت کرده‌اید که تصاویر شما در آینه‌ها گوناگون، کمی فرق می‌کند؟ تا کنون دقت کرده‌اید نور و فضای متفاوت، قیافه شما را تغییر می‌دهد؟

 

واقعیت چیست؟

«جنگ خلیج فارس اتفاق نیافتاده است.» این جمله را یکی از مطرح‌ترین اندیشمندان دنیای معاصر مطرح کرد. ژان بودریار، معتقد بود که چیزی که رسانه‌ها از جنگ خلیج فارس با ما نشان دادند، آن چیزی نبود که روی داد، چرا که پنتاگون با کنترل خروجی رسانه‌ها، به نوعی آن چیزی را که خود می‌خواست ارایه داد و در نتیجه، حقیقت با آن چه که رسانه‌ها پخش کرده بودند، فرق می‌کند.

به باور بودریار، اهمیت این نکته چنان است که می‌توان ادعا کرد که جنگ خلیج فارس رخ نداده است.  در علم منطق، هر گاه بخشی از حقیقت دچار خدشه شود، کل آن زیر سوال می‌رود. یعنی وقتی این نکته را بدانیم که ما در جنگ خلیج‌فارس، واقعیتی دستکاری شده را دیده‌ایم، یعنی اساسا می‌شود به آن شک کرد.

بگذارید کمی فراتر برویم. اگر اخبار را دنبال کرده باشید، حتما درباره نرم‌افزاری شنیده‌اید که تصویری متحرک از صورت مونا لیزا می‌سازد. حتما دیده‌اید که نرم‌افزاری می‌تواند با تغییر صدا و تصویر، افراد را متفاوت نشان دهد. تصور کنید لحظه‌ای را که دونالد ترامپ در حال خواندن شعری از سهراب سپهری است: «آب را گل نکنیم.» آیا می‌توان به ویدئوها اعتماد کرد؟

 

نقاشی معروف مونالیزای لئوناردو داوینچی به کمک پژوهشگران هوش مصنوعی به حرکت در آمد.

 

یک سوال دیگر. آیا شما دقیقا می‌دانید قیافه‌تان چگونه است؟ از کجا می‌دانید دقیقا شبیه همینی هستید که از خودتان در ذهن تصور می‌کنید؟ احتمالا تصور شما از خودتان، تصاویری است که در آینه می‌بینید. تا کنون دقت کرده‌اید که تصاویر شما در آینه‌ها گوناگون، کمی فرق می‌کند؟ تا کنون دقت کرده‌اید نور و فضای متفاوت، قیافه شما را تغییر می‌دهد؟ لباس متفاوت چه؟

حتما این تصویر مشهور را به یاد دارید؟ شما پیرزن می‌بینید یا دختر جوان را؟

آیا تصویر ما از خودمان همان چیزی است که دوربین عکاسی به ما نشان می‌دهد؟ احتمالا می‌دانید که لنزهای گوناگون، با فاصله کانونی متفاوت، تصاویری متفاوت از صورت ما را به نمایش می‌گذارند. مثلا تصویری که یک لنز ۱۹ میلی‌متری از صورت ما می‌سازد با یک لنز ۳۵۰ میلی‌متری کاملا متفاوت است. حال به کدام یک از تصاویر، نزدیک‌تریم؟

آیا بقیه مردم ما را به یک شکل می‌بینند؟ مثلا نگاهی که یک مادر به فرزندش دارد، دقیقا شبیه همانی است که یک افسر پلیس از همان فرد دارد؟ آیا مادر، بچه‌اش را معصوم‌تر نمی‌بیند؟ حالا از زوایه دیگر به ماجرا نگاه کنیم. آیا ما تصویر ثابتی از بقیه افراد داریم؟ مثلا تصویر ما از کسی که دوستش داریم، با تصویر ما از همان فرد در حالی که از او منتفریم، یکی است؟ حتما شنیده‌اید که عشق، ما را کور می‌کند.

پس واقعیت دقیقا کجاست؟ واقعیت در دنیایی که افراد در یک تصویر، دو تصویر می‌بینند چگونه تعریف می‌شود؟ آیا واقعیت پیرزنی است با صورت چروکیده یا دختر جوانی است که به دوردست نگاه می‌کند؟

 

نویسنده: سجاد صاحبان‌زند

من یک عکاس و روزنامه‌نگار حرفه‌ای هستم. تحصیلاتم را در عرصه سینما ( تولید فیلم- کارشناسی) در دانشکده صدا و سیما گذرانده‌ام. همچنین در کالج داسون مونترال عکاسی حرفه‌ای (DEC) خوانده‌ام. با نشریات بسیاری در ایران کار کرده‌ام که از جمله آن‌ها می‌توانم به چلچراغ، روزنامه شرق، خبرگزاری مهر، همشهری و خبرگزاری کتاب ایران اشاره کنم. سه کتاب منتشر کرده‌ام. هم اکنون مفتخرم که بخشی از خانواده هفته هستم.

مطلب پیشنهادی:

فتوشاپ | Photoshop Studio

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

رفتن به نوارابزار