قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / پردیس، دانشجو و دانشگاه / سلام، نهنگ قاتل!
نهنگ‌ها

سلام، نهنگ قاتل!

روایتِ رمزگشایی از زبان حیوانات

داستان معروف حرف زدن مورچه با سلیمان و سپاهیانش و یا هدهد که در خدمت سلیمان بود و برایش از گوشه و کنار عالم خبر می‌آورد، در عالم بچگی برایم همیشه جذاب و جالب بود. دلم می‌خواست می‌توانستم با حیواناتی که دوستشان دارم حرف بزنم. مثلا اینکه گربه‌‌های توی حیاط به چه چیزی فکر می‌کنند و با همدیگر چگونه صحبت می‌کنند. یا آن صداهای کوتاهی که موقع صدا کردن بچه‌هایشان از خودشان درمی‌آورند نشانه چه چیزی می‌توانند باشند؟ بعد از مدتی که به صداهای آن‌ها توجه کردم می‌توانستم تا حدی تشخیص بدهم که از هر آوایی برای انتقال چه منظوری استفاده می‌کنند. حالا که سال‌ها گذشته فهمیده‌ام که در واقع زبان حیوانات همین صداهای کوتاه و خاص است.

Aviron

فکر می‌کنم حرف زدن حیوانات و دنیای آن برای خیلی از دانشمندان دنیا یکی از جذاب ترین مسایل است. به‌طوری‌که تحقیقات و کارهای زیادی برای دستیابی و رمزگشایی از دنیای به ظاهر ساکت اما پر رمز و راز آن‌‌ها در گوشه و کنار دنیا انجام می‌شود. در یکی از جدیدترین این تلاش‌ها که نتایج آن در شماره اخیر نشریه آکادمی علوم سلطنتی به چاپ رسیده است گزارش شده که یک دلفین ماده از نژاد نهنگ‌های قاتل، می‌تواند صدای انسان را تکرار کند و دو عبارت «سلام» و « یک، دو، سه» به زبان انگلیسی را تکرار کند. این یک موفقیت بزرگ در مسیر ارتباط کلامی انسان و حیوان است، چون تا پیش از این حیوانات فقط با اصوات می‌توانستند حرف بزنند ولی حالا به نظر می‌رسد راه‌های دیگری هم وجود دارد. به این بهانه در شماره این هفته دانش به این موضوع پرداخته ام.

زبان حیوانات و انسان‌ها چه تفاوتی با هم دارد؟

همه ما در طول زندگی اجتماعیِ خود، کم و بیش برخی حیوانات را دیده‌ایم که به ظاهر می‌توانند از دستورات انسان‌ها پیروی کنند و به تعبیر عمومی زبان انسان را بفهمند. در برنامه‌های تلویزیونی و یا گوشه و کنار محله‌مان سگ‌هایی را دیده‌ایم که می‌تواند به دقت دستورات صاحب خودش را اجرا نماید. از این گذشته، شاید این نکته برای همه‌ی ما ثابت شده باشد که حیوانات به نحوی با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند، هنگام نزدیک شدن خطر، کشف منبع تغذیه و یا دیگر موارد. ممکن است با وجود این تجربیات به این بیاندیشیم که آیا واقعا حیوان دارای زبان است؟ آیا می‌توان این نوع ارتباطات را «زبان» نامید؟

هفته را دنبال کنید در: اینستاگرام تلگرام

هنگامی که گربه‌ی شما در مقابل شما می‌گوید «میو» منظور او «میو» در همان لحظه و همان مکان است! شما نمی‌توانید از گربه‌ی خود بپرسید که دیروز ظهر برای ناهار چه چیزی میل کرده است، و اگر هم پرسیدید، دوباره در پاسخ «میو» خواهید شنید! بنابراین برقراری ارتباط حیوانات با یکدیگر صرفا مخصوص همان زمان و همان مکان است. تفاوت دیگر در نحوه آموزش زبان است. انسان زبان را به ارث نمی‌برد، بلکه از فرهنگ موجود دریافت می‌کند. اما در مورد حیوانات اینچنین نیست! تمام گربه‌های دنیا، هر جائی که به دنیا آمده باشند، با یک زبان سخن می‌گویند: میو! ویژگی‌ها و سیستم ارتباطی حیوانات بصورت غریزی به هنگام تولد در آن‌ها وجود دارد، اما انسانی که کاملا بصورت ایزوله به دنیا آمده و بزرگ شده باشد، هیچ‌گاه نمی‌تواند به زبانی سخن بگوید. پس باید به طور خلاصه گفت که تنها کاری که یک حیوان انجام می‌دهد در واقع این است که به صوتی که می‌شنود واکنش نشان می‌دهد. یعنی به نوعی می‌توان گفت به آن صوت شرطی شده است. حیوان درکی از کلمات و عبارت‌ها ندارد.

بچه نهنگ‌های قاتل تولید آوازهای مختلف را از مادران شان می‌آموزند و آواز خواندن آنها به مرور زمان از جیغ‌های آزار دهنده به آواز نهنگ‌های بالغ تبدیل می‌شود. یکی از علت‌هایی که باعث می‌شود نهنگ‌ها و دیگر جانوران را فاقد زبان بدانیم این است که آنها فقط تعداد اندکی الگوی ارتباطی تولید می‌کنند در حالی که انسان‌ها توانایی نامحدودی در ابراز احساسات و عقاید خود دارند.

وقتی نهنگ به زبان ما حرف می‌زند

نتایج تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که البته برای نتیجه گرفتن درباره اینکه انسان و حیوان با هم نمی‌توانند به یک زبان صحبت کنند ممکن است به سادگی ممکن نباشد.  ویکی یک نهنگ قاتل است که توسط مربیانش آموزش داده شده که بگوید سلام. او برای رسیدن به این نقطه ماه‌ها کار کرده است. در واقع او کاملا زبان انسان را فهمیده و بعد تقلید کرده و این با درآوردن اصوات خیلی تفاوت دارد.

خوزه آبرامسون، محقق دانشگاهی در مادرید اسپانیا است که این مطالعه را هدایت کرده ‌است می‌گوید:  «ما شگفت زده شدیم، هیچ ایده ای نداشتیم که ویکی بتواند این قابلیت را از خود نشان بدهد.»
ویکی قبلا آموزش داده شده بود تا تمریناتی که مربی اش به او می‌دهد تقلید کند و خوزه آبرامسون می‌خواست ببیند آیا او می‌تواند صداها را هم به همان خوبی تمرینات درک و تقلید کند.
تجزیه و تحلیل کامپیوتری از کلیپ‌های ثبت شده از صدای ویکی نشان دادند که کلمات قابل تشخیص توسط انسان که ویکی از خودش درمی‌آورد کاملا شبیه اصوات انسانی و قابل فهمیدن بودند.

هدف این مطالعه که شامل محققان دیگر از شیلی، اسپانیا، انگلستان و آلمان بود، آموزش ویکی نبود، بلکه برای تعیین اینکه آیا حیوانات قادر به یادگیری صداهای جدید از طریق تقلید هستند یا نه. این به مفهوم همان چیزی است که برای انسان زبان آموزی تعریف می‌شود.

آیا نهنگ‌ها لهجه دارند؟

قاتل سه نوع صوت مختلف ایجاد می‌کنند:
صدایی که برای پیدا کردن غذا استفاده می‌شود و توسط انسان قابل شنیدن نیست
سوت زدن و تماس‌های پالسی که در محدوده شنوایی انسان قرار دارند.
محققان قبلا مشاهده کرده بودند که نهنگ‌های قاتل از پالس‌هایی با «لهجه» یا «لهجه‌های مختلف» برای انتقال مفاهیم استفاده می‌کنند. برخی‌ دانشمندان معتقدند که این لهجه‌ها به صورت اجتماعی آموخته می‌شوند همانگونه که انسان، زبان و فرهنگ انسانی را یاد می‌گیرد.

آیا همان طور که مردم شهرهای مختلف و نواحی اقلیمی گوناگون یک زبان را با لهجه‌های خود صحبت می‌کنند، حیواناتی از یک گونه که در مناطق مختلف زندگی می‌کنند هم لهجه دارند؟ مثلا آیا گربه‌های منطقه جنگلی لهجه مخصوص به خود را دارند و اگر جواب مثبت است آیا هنگام روبرو شدن با گربه‌های مناطق کویری در ارتباط برقرار کردن با هم به مشکل بر می‌خورند؟ در نگاه اول چنین سوالی مضحک به نظر می‌رسد اما به واقع اینطور نیست. در بیشتر گونه‌های جانوری شیوه ارتباط برقرار کردن امری ژنتیکی است. بر اساس پژوهش‌های انجام شده قریب به اتفاق حیوانات هنگام تولد می‌دانند چگونه باید با زبان گونه خود با همنوعان شان ارتباط برقرار کنند. واقعا تفاوتی نمی‌کند یک حیوان کجا به دنیا آمده یا رشد کرده است چون بخش زیادی از شیوه ارتباط برقرار کردن آنها به وسیله ژن‌های‌شان مشخص شده است.

فرهنگ‌ نهنگ‌ها

خوزه آبرامسون، معتقد است که نهنگ‌ها برای یادگیری از یک فرهنگ خاص پیروی می‌کنند. «برای اکثر مردم، فرهنگ چیزی است که ما را از بقیه طبیعت متمایز می‌کند.» در واقع تقلید همراه با آموزش یکی از مشخصه‌های اصلی تعیین کننده‌ آنچه که فرهنگ انسانی را تعریف می‌کند است. بنابراین مطالعات جدید که حاکی از تقلید نهنگ‌های قاتل و آموزش دیدن است تا حرف بزنن می‌تواند بیانگر این باشد که بر خلاف باو‌‌ر‌های قبلی در میان حیوانات هم فرهنگ‌هایی وجود دارد.

جان فورد، محققی است که درباره نهنگ‌ها در دانشگاه بریتیش کلمبیا و شیلات و اقیانوس کانادا فعالیت می‌کند. او نتایج این مطالعه را «جذاب» خوانده و اظهار کرد: «اکنون روشن است که یادگیری صوتی در گروه‌های نهنگ قاتل، مسئول تکامل گویش‌های خاص خانواده است که به زندگی فرهنگی این پستانداران اجتماعی پیچیده و هوشمند تعلق دارد.» بنابراین به نظر می‌رسد باید از این به بعد منتظر تحول‌های زیادی در دنیای ارتباطی انسان و حیوان باشیم. برای خود من که خیلی هیجان انگیز است اگر روزی من و گربه‌های محبوبم صبح که از خواب بیدار می‌شویم به هم صبح بخیر بگوییم، شما را نمی‌دانم!

نویسنده: مریم ایرانی

مطلب پیشنهادی:

آمار خودکشی در انتاریو

آمار نگران‌کننده از خودکشی در بین دانش‌آموزان انتاریو

یک آمارتکان دهنده: از هر ۱۰ دانش‌آموز در استان انتاریو دست کم یکی به خودکشی فکر کرده است

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *