قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / عمومی / مقاله ها / نگرانی برای تکرار بحران اقتصادی
بیش از ۳۰۰ پلیس کانادایی در جریان دستگیری باند بین‌المللی پول‌شویی که اخیرا در کانادا کشف شد شرکت داشتند. عکس: Radio-Canada

نگرانی برای تکرار بحران اقتصادی

 درست زمانی‌که هر روز خبر جدیدی در مورد داعش به گوش می‌رسد، در روزهایی که بعضی از شهروندان غربی مسلمان داعشی می‌خواهند به کشورهایشان برگردند و مقام‌های غربی مخالف این قضیه هستند، در روزهایی که کنفرانس امنیتی ورشو بدون آن‌که دستاورد خاصی داشته باشد تمام شد، در روزهایی که خبر شکست داعش قرار است مخابره شود و با این‌همه مقاومت‌های آنان ادامه دارد، در روزهایی که مردم ایران برای خریدن قوت غالب خود با مشکل مواجهه‌اند، و روزهایی که ترامپ می‌خواهد دیوار وعده‌داده شده‌اش را میان آمریکا و مکزیک بسازد و در روزهایی که طرفداران محیط زیست در سراسر دنیا در اعتراض و تکاپو هستند، یک باند بین‌المللی پول‌شویی در کانادا توسط پلیس کشف شد.

اعضای این باند هفده نفره در دو استان کبک و انتاریو فعالیت می‌کرده‌اند و هفت نفرشان ایرانی هستند. آن‌ها میزان زیادی پول نقد و مواد مخدر از جمله کوکائین، حشیش و مت‌آمفتامین داشته‌اند و همچنین چند خانه به ارزش ۱۵ میلیون دلار. این خانه‌ها و حساب‌های بانکی اعضای این گروه مصادره شده است. ارزش دارایی‌های این شبکه پولشویی که به گفته پلیس شناسایی و متلاشی شده، حدود ۳۳ میلیون دلار برآورد می‌شود. پلیس کانادا اما درباره پرونده اخیر پولشویی می‌گوید متهمان این پرونده به فعالیت مافیایی هم متهم هستند.

آن‌ها پول‌های غیرقانونی را از گروه‌های تبهکار دریافت می‌کردند و در تورنتو از طریق افراد مختلف و صرافی‌ها آن را ظاهرا به طور قانونی وارد اقتصاد کانادا می‌کردند و معادل پولی را که در تورنتو به دست‌شان رسیده بود در دوبی آزاد می‌کردند.

مخاطب با خواندن این خبر شوکه می‌شود که چگونه افرادی دست به چنین کارهای پیچیده‌ای می‌زنند، کارهایی غیرقانونی و البته خطرناک برای خودشان و اقتصاد و جامعه کشورهای مبدا و مقصد. شاید هویت این افراد برای خودشان مهم نباشد، اما جامعه آن‌ها را به شکل ایرانیانی می‌بیند که می‌خواهند در کوتاه‌ترین زمان و به هر شکلی می‌خواند پولدار شوند، اتفاقی که البته نادر نیست و متاسفانه در نقاط دیگر جهان هم روی می‌دهد.

پولشویی در بسیاری از کشورها و به شکل‌های گوناگون انجام می‌شود و البته ضررهای جبران‌ناپذیری برای اقتصاد و جامعه دارند. این‌که پول‌های کثیف چگونه کسب می‌شوند و چگونه می‌خواهند وارد اقتصاد شوند. این‌که گروه‌های مافیایی چگونه برای رسیدن به پول بیشتر، دست به هر کاری می‌زنند، نکته بسیار مهمی است که نمی‌توان به سادگی از آن گذشت.

اعضای گروه متلاشی شده پولشویی در کانادا، پول‌های غیرقانونی را از گروه‌های تبهکار دریافت می‌کردند و در تورنتو از طریق افراد مختلف و صرافی‌ها آن را ظاهرا به طور قانونی وارد اقتصاد کانادا می‌کردند و معادل پولی را که در تورنتو به دست‌شان رسیده بود در دوبی آزاد می‌کردند.

پولشویی چیست؟

اولین سوالی که در ذهن ما ایجاد می‌شود این‌ است که اساسا پول‌شویی چیست. به هر نوع عمل یا اقدام به عمل برای مخفی کردن یا تغییر ظاهر هویت درآمدهای غیرقانونی به طوری که وانمود شود از منابع نامرئی سرچشمه گرفته است، پولشویی می‌گویند. این اعمال زمانی اتفاق می‌افتد که درآمدهای کسب شده توجیه قانونی نداشته و برای این که از حالت غیرقانونی خارج شوند و شکل پول‌های معمول را به خود بگیرند، با راهکارهایی جعلی وارد اقتصاد و به اصطلاح شسته می‌شوند. به عبارت ساده‌تر قانونی کردن درآمدهای غیر قانونی، مشروع کردن پول‌های نامشروع و تطهیر پول‌های ناپاک و یا تبدیل پول‌های کثیف ناشی از اعمال خلاف به پول‌های تمیز و پاک، پولشویی تعریف می‌شود.

مثلا درآمد فروش مواد مخدر را در نظر بگیرید. برای به دست آوردن این پول، زندگی‌های بسیاری به تباهی می‌رود، ممکن است سبب جرم و جنایت شود و در نهایت، پول‌ها از طریق غیرقانونی به دست گروه‌های مافیایی می‌رسد. اغلب این پول‌ها هم به شکل نقد است. حالا یک گروه تبهکار، می‌تواند چقدر پول نقد داشته باشد؟ آن‌ها چطور می‌خواهند از این پول‌ها استفاده کنند؟ در مورد اخیر، شرکت کانادایی پول حاصل از فروش مواد مخدر و سایر فعالیت‌های غیرقانونی را وارد بازار تورنتو می‌کرد بعد معادل همان را از بانک‌های دوبی برداشت می‌کرد. یعنی آن‌ها در دو مرحله، یک پول غیرقانونی را وارد چرخه اقتصاد جهانی می‌کردند.

حالا چرا اسم این فعالیت را پول‌شویی گذاشته‌اند. دو دلیل برای این‌کار ذکر شده است. دلیل اول همان است که تقریبا می‌توانیم حدس بزنیم. چون پول‌های غیرقانونی و کثیف می‌خواهند وارد چرخه اقتصاد شوند و از حالت غیرقانونی و کثیف خارج شوند، شاید بتوان شستن پول را به آن اطلاق کرد. دلیل دوم کمی تاریخی است. برخی معتقدند که

آل کاپون را یکی از پدران پولشویی در دنیا می‌دانند.

وجه تسمیه واژه Money laundering به واژه Laundromat یعنی رختشوی‌خانه بر میگردد. گفته می‌شود در زمان فعالیت گروه مافیایی در آمریکا از جمله آل کاپون، آن‌ها درآمدهای هنگفت خود را برای ساخت رختشوی‌خانه سرمایه‌گذاری می‌کردند تا به این ترتیب وارد اقتصاد شود. به همین دلیل عبارت پولشویی رایج شد. شاید مهم نباشد کدام دلیل درست‌تر است. شاید هم دو دلیل درست باشند.

 

بحران و مساله‌ای جهانی

اگر خبرهای روز را دنبال کرده باشید، حتما درباره اتفاقات و تحرکات دولت‌ها در مورد پولشویی خوانده‌اید. مثلا احتمالا خوانده‌اید که عربستان به فهرست سیاه پولشویی اتحادیه اروپا اضافه شده است، چرا که حکومت سعودی نه تنها درباره حقوق بشر پرونده سیاهی دارد، در مورد مسایل اقتصادی هم کارنامه‌ای مخدوش دارد. احتمالا بخشی مهمی از این قضیه به حمایت‌های عربستان از گروه‌های نظامی و شبه‌نظامی مربوط می‌شود که عربستان از آن‌ها همواره حمایت مالی کرده است و نخواسته این مسایل آشکار شود. به هرحال حمایت مالی از تروریسم و کم‌کاری در مبارزه با پولشویی سبب شده تا نام برخی از کشورها از جمله پاناما، نیجریه، عربستان سعودی، گوام، جزایر ویرجین، لیبی، بوتسوانا، غنا، افغانستان، کره شمالی، اتیوپی، عراق، پاکستان، سریلانکا، سوریه، تونس، یمن، ساموآی آمریکا و پورتوریکو به فهرست کشورهایی اضافه شوند که در این عرصه اهتمامی کافی ندارند. نام ایران هم در میان این کشورها قرار داشته است.

ورد پول‌های غیرقانونی به اقتصاد ضربه‌های جبران ناپذیری به آن می‌زند. بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸ را ناشی از پول‌شویی دانسته‌اند.

با این تصمیم، موسسات مالی اتحادیه اروپا باید کلیه مبادلات و واریزهای مربوط به کشورهای تازه‌وارد در فهرست را به دقت بازبینی و کنترل کنند. تصمیم اخیر کمیسیون اروپا می‌تواند مناسبات اقتصادی برخی اعضای اتحادیه، به ویژه با عربستان سعودی را تحت تاثیر قرار دهد و معاملات و مبادلات مالی را پیچیده کند. البته طنز روزگار این است که فرانسه و بریتانیا پیش‌تر با گنجانیده شدن نام عربستان در این فهرست مخالفت کرده‌اند. چرا؟ کاملا می‌توان حدس زد. به دلیل این‌که برایشان صرفه مالی ندارد.

در ایران هم بحث‌های جدی در این مورد وجود دارد، چرا که اگر ایران در فهرست سیاه کشورهای گروه ویژه اقدام مالی علیه پولشویی (Financial Action Task Force on Money Laundering) باشد، به طور قطع برای مبادلات تجاری‌اش با مشکلاتی جدی‌تر روبرو خواهد شد. اما لایحه‌ای که در این مورد در مجلس تصویب شد، با مخالفت شورای نگهبان روبرو شد و برای بررسی مجدد به مجمع تشخیص مصلحت نظام رفته است.

گفته می‌شود به چند دلیل مخالفت‌هایی برای تصویب شدن لایحه الحاق به FATF در ایران وجود دارد. نخست این‌که به دلیل برداشته شدن برجام توسط ترامپ، ایران در جستجوی راه‌هایی برای دور زدن تحریم‌هاست و به طور قطع شفافیت نظام بانکی چنین اجازه‌ای به نهادهای دور زننده تحریم‌ها را نمی‌دهد. دیگر این‌که گفته می‌شود پول‌های قاچاق کالا در ایران باید وارد نظام اقتصادی شوند و اگر ایران عضو FATF شود، این اتفاق نخواهد افتاد. احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان ایران، گفته است که سند توافق محرمانه دولت با گروه ویژه را مطالعه کرده و مطابق آن « می‌خواهند به عنوان مبارزه با پولشویی اطلاعات مالی و بانکی ما را به دشمن بدهند. می‌خواهند خودمان، خودمان را تحریم کنیم.»

به هر نوع عمل یا اقدام به عمل برای مخفی کردن یا تغییر ظاهر هویت درآمدهای غیرقانونی به طوری که وانمود شود از منابع نامرئی سرچشمه گرفته است، پولشویی می‌گویند

اصلاح‌طلبان هم مخالفت محافظه‌کاران با گروه ویژه را شاهدی برای فساد مالی آنان می‌دانند. مسعود پزشکیان، نایب رییس مجلس، گفته است: « کسانی که می‌خواهند کشور را بفروشند، معلوم است که باید از شفافیت بترسند، هم حقوق می‌گیرند، هم می‌خورند، هم مالیات نمی‌دهند.»

اما دلیل اقدامات بیشتر FATF چیست؟ چرا موسسه بین‌المللی به تازگی فعال‌تر شده است؟ نخستین دلیل را باید به مسایل تروریستی مرتبط بدانیم. گروه‌های تروریستی با استفاده از مسیرهای پیچیده همواره منابع مالی خود را تامین می‌کنند. دلیل دیگر به مسایل اقتصادی و بحرانی است که پول‌شویی می‌تواند در اقتصاد کلان جهانی داشته باشد.

در میانه سال ۲۰۱۸ نگرانی‌هایی برای یک بحران اقتصادی در جهان پیش‌بینی شد، شبیه همانی که در سال ۲۰۰۸ روی داد و اقتصاد جهانی را تا در عرصه فروپاشی پیش برد. به همین دلیل موسسات بین‌المللی به فکر چاره افتاده‌اند. بررسی‌های روی داده در آن سال نشان داد که میان پدیده پول شویی و بحران های مالی و اقتصادی رابطه مستقیمی وجود دارد.

 

ایرانی‌ها و قانون‌گریزی

میرزا یوسف خان تبریزی (یوسف مستشارالدوله) در کتاب «یک کلمه» که در دوران مشروطه منتشر شد، تمام مشکلات ایران را در رعایت نکردن یک کلمه می‌داند: قانون. و اکنون ما صد و پنجاه سال بعد از انتشار این کتاب، هنوز با همین مشکل روبروییم.

دلایل این‌که چرا ایرانی‌ها قانون‌گریزند، خود یک بررسی کامل و جامع می‌طلبد، اما هر چه هست ما ایرانی‌ها همواره تلاش کرده‌ایم قانون را دور بزنیم. شاید بخشی از این موضوع به این بخش مربوط باشد که أساسا قانون در ایران برای کمک به مردم نوشته نمی‌شود و معمولا بازدارنده است تا یاری‌رسان. شفاف نبودن در عرصه مسایل مالی، یکی از مصداق‌های بی‌قانونی در ایران است.

خبری که هفته گذشته در مورد فرار مالیاتی پزشکان منتشر شد، نمونه‌ای از این قانون‌گریزی‌هاست. طبق گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی و سازمان امور مالیاتی، مالیاتی که تمامی پزشکان اعم از عمومی و متخصص و فوق متخصص و دندان پزشک و جراح موظف به پرداخت آن هستند مبلغی بالغ بر ۷ هزار میلیارد تومان است که تنها ۲۰۰ میلیارد آن به خزانه دولت پرداخت می‌شود. البته پزشکان در ایران تنها گروهی نیستند که فرار مالیاتی دارند و شاید به جز کارمندان دولت که درآمدی شفاف دارند، بقیه گروه‌ها همواره در مسیر فرار مالیاتی هستند.

فرار مالیاتی در کشورهای دیگر هم روی می‌دهد، اما پیوستن به سازمان‌های بین‌المللی و شفاف شدن مسایل مالی در نهایت به اقتصاد کمک می‌کند، کاری که خوشبختانه در کانادا به آن اهتمام کافی وجود دارد.

 

وجه تسمیه واژه Money laundering به واژه Laundromat یعنی رختشوی‌خانه بر میگردد. گفته می‌شود در زمان فعالیت گروه مافیایی در آمریکا از جمله آل کاپون، آن‌ها درآمدهای هنگفت خود را برای ساخت رختشوی‌خانه سرمایه‌گذاری می‌کردند تا به این ترتیب وارد اقتصاد شود. به همین دلیل عبارت پولشویی رایج شد.

 

 

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

FINTRAC

ارسال و دریافت پول میان ایران و کانادا دشوارتر شد؛ فینتراک اعلام کرد

دستورالعمل وزارت دارایی کانادا که از ۲۵ ژوئیه ۲۰۲۰ به اجرا گذاشته شد، بانک‌ها، صندوق‌های اعتباری، تعاونی‌های خدمات مالی، صندوق‌های مردمی، بانک‌های خارجی مورد تایید وزارت دارایی کانادا و همچنین شرکت‌های خدمات پولی موظف به اجرای تدابیر محدود کننده هستند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *