Fengye College Center
خانه / عمومی / آریانا / برگه‌ی از تاریخ و ادبیات / مکتوبی از طاهر فوشنجی عنوان پسرش عبدالله

برگه‌ی از تاریخ و ادبیات / مکتوبی از طاهر فوشنجی عنوان پسرش عبدالله

حبیب عثمان/

 

طاهر فوشنجی شخصیت فراموش ناشدنی در تاریخ افغانستان است. طاهر مظهر اخلاق، بزرگ منشی، ملت‌پرستی، عدالت‌خواهی، ضعیف پروری و بسیار سجایای پسنده دیگر است. علم و دانش، هنر دوستی، حسن اداره و سیاست کشور داری او را کمتر شاهی داشته است. ابی جعفر بن محمد بن جریری الطبری در تاریخ معروف خود موسوم به، تاریخ الامم و الملوک، مکتوبی از طاهر عنوان پسرش عبدالله نقل می‌کند، بعضی نکات برجسته آن را ذکر می‌کنیم.

درین مکتوب طاهر عبدالله را که از طرف مامون به حکومت شام مقرر شده بود در اخلاق و امور کشورداری چنین توصیه می‌نماید: «می‌باید به خداوندی که واحد و به خود شریکی ندارد تقوی و پرهیزگاری نمایی و از وی بترسی و از غضب و غیظ او دوری بجوئی و رعیت خود را حفظ و حمایت نمایی. اوقاتی را که خداوند ترا خلعت عافیت و لباس سلامت پوشانیده است به ذِکر او تعالی و برای عقبی و معاذ خود و آن‌چه که تو به غرض آن روان هستی و از آن مسئول می‌باشی سپری نما. به تمام چیزهای مذکور طوری عمل کن که خدای بزرگ ترا حفظ و نگهداری نموده از عذاب خود و درد و آلام عقاب خود در روز قیامت رستگاری بخشد، زیرا خدای بزرگ به تو احسان فرموده و شرافت خویش را برایت مبذول و لازم ساخته است که امور عباد و بنده‌گان خود را بدست تو سپرده است و ترا به گسترانیدن عدالت و اقامه حقوق و حدود الهی در بین آن‌ها مکلف گردانیده و به دفاع از اوشان و وطن اوشان و حمایت خون آن‌ها و استقرار امنیت طرق فراهم ساختن راحت و رفائیت اوشان در امور زیست و زنده‌گانی مامور ‌ساخته شده است.

به آن چه از طرف خدا بر تو فرض است قیام نما و در چیزی که میل و رغبت می‌نمایی و یا از آن نفرت و کراهت می‌کنی به رغبت و نفرت خود از عدالت صرف نظر مکن. خواه برای مردمان قریب تو باشد و خواه برای اشخاص بعید. به هیچ یک از کسانی که خود او شان را مقرر می‌نمایی قبل از کشف و معلوم نمودن تهمتِ که به آن متهم می‌شوند شتاب مکن زیرا ایراد تهمت به اشخاص پاک و بری و گمان بد به آن‌ها گناه است. گمان نیک را نسبت به اصحاب خود برای خویش خصلت و حالت شخصیه بگردان و گمان بد را درباره آن‌ها از خود دور کن و از اوشان بگذر و این کار ترا به حسن رویه، اطاعت و مدارا به او شان کمک می‌نماید.»

باید دانست که به گمان نیک قوه و راحت می‌یابی و رافت بر رعیت ترا مانع نمی‌گردد که از امورخود و از باخبری حکم‌داران، حمایت و حفاظت رعیت، تحقیق و تفکر در اسباب برقراری و صلاح آن‌ها پرسش و جست‌وجو نمایی، بلکه بایست از امور حکم‌داران باخبری شود و حفاظت رعیت و تدبیر حوائج و فراهم آوردن ضروریات آن‌ها به عمل آید. این چیزها و امثال آن را اختیار نما. حدود و اوامر الهی را بالای مجرمین و جنایت‌کاران بر حسب منزلت‌شان به قدری که مستحق می‌شوند قائم و اجراء دار. هیچ گونه سستی و معطلی را در آن روا مدار. مجازات و عقوبت اشخاص را که مستلزم سرزنش و عقوبت می‌شوند به تأخیر میانداز که حسن ظن و گمان نیک ترا فاسد می‌گرداند.

مرد صادق و صاحب صلاح را دوست و عزیز بدار، اهل شرف را به حق معاونت و امداد کن. با ضعفا و بیچاره‌گان صله‌رحم بدار و به این کار خود منتها رضامندی خدا و تائید امراء را طلب‌نما و ثواب آن را در دار آخرت التماس کن. از خواهشات بد و هوای نفس اجتناب‌نما و فکر خود را از آن مصروف گردان و به رعیت خود برائت و پاکی خویش را از آن اشکار ساز. سیاست آن‌ها را با عدل توأم و قرین گردان، در اثنای غضب خود را ضبط نموده حلم و وقار را اختیار کن. باید ذخایر و گنجی که تو آن را برای خود فراهم می‌آوری عبارت از نیکوکاری، تقوی، عدالت، اصلاح امور، احوال رعیت، عمران و آبادانی ملک و وطن آن‌ها، تفقد و جست‌وجوی امور، حفظ خون‌ها و فریادرسی مظلومیت باشد.

گناه را هرگز حقیر مشمار، به شخص حاسد قطعآ میل و رغبت منما و به فاجر ترحم مدار، به دشمن مداهنه نکرده سخن سخن چین را تصدیق مکن. به شخص غدار اعتماد ننموده، فاسق و گمراه را امداد مکن. هیچ انسانی را تحقیر و هیچ گدا و فقیری را تردید منما. روز ها را عبث مگذران، از ظالم هراس نداشته باش و از او چشم پوشی و غفلت مکن.

کار هر روز خود را در همان روز انجام داده و به فردا به تأخیر نینداز و شخصآ به آن مواظب باش، چه فردا کارها و اموری در پیش دارد که ترا از انجام کار پس افتاده روز گذشته باز می‌دارد و بدان که هر روزی که تیر می‌شود امور آن هم به همان روز رفتنی است. اگر کار یومیه خود را انجام دادی نفس و بدن خود را آرام و مستریح می‌گردانی و امور حکومت را قائم و مستحکم می‌نمایی.

برای مریض‌ها بیمارستان برپا کن و آن‌ها را در آن جا جاگزین ساخته برای‌شان پرستار و خدمتکار مقرر نما تا پرستاری‌شان را بنماید و اطبا را مؤظف گردان تا امراض و ناخوشی‌های ایشان را معالجه و تداوی نمایند. خواهشات و حاجت آن‌ها را برار، اما به طوری که در بیت‌المال سبب اسراف نگردد.

به ماموری که به حضورت مشغول وظیفه‌اند و هم‌چنان به نویسنده‌گان حضور خود، برای هر کدام یک وقتی را معین کن تا در آن وقت برای امضای مکاتیب یا اخذ هدایات به نزدت حاضر شوند، چشم و گوش و فهم و عقل خود را برای چیزی که به تو عرضه و تقدیم می‌دارند فارغ ساخته مکررا در آن فکر و تدبیر بنما و آن‌گاه چیزی که موافق به حزم و مطابق به حق باشد آن را امضا کن و چیزی که مخالف آن باشد برای ثبوت و تحقیق محول گردان.

این مکتوب را که برایت نوشته شده است به درستی بفهم و در آن غور و فکر کن و برطبق آن عمل نما و در جمیع امورخویش ازخداوند معاونت و امداد بخواه و خیر طلب کن.

«من از خداوند آرزو می‌نمایم که به خوبی ترا توفیق و رشد اعطا فرموده و حفاظت کند.»

چون طاهر آن عهدنامه و مکتوب را برای پسر خود عبدالله نوشته فرستاد، مخالفین قضیه را طور دیگر به سمع مأمون رسانیدند تا آن که مأمون مکتوب را خواسته به حضور خود خواند و بعد از اتمام چون سراپا مطابق آئین خداوندی، دین مقدس اسلام، سیاست کشور داری، خیر و نیکوکاری بود خیلی خرسند گردید. امر داد که مضمون آن را به صورت متحدالمال به تمام حکام و عمال ولایت صادر نمایند.

توضیح بعضی واژه‌ها:

فاجر-  گناهکار، تباه کار، بدکار، فاسق، هرزه و ….

تفقد – جست‌وجو کردن، جویا شدن، دلجویی کردن، گم شده را باز جستن.

مداهنه – فریب دادن، دو رویی، چرب زبانی، چاپلوسی، ریا و نفاق.

حزم – آگاهی، هوشیاری، دور اندیشی، در امری استواری کردن، ملاحظه و محکم کردن.

عقوبت – سزای گناه و بدی، شکنجه، تنبه، جزا و کیفر.

معاذ – پناه، پناه بردن و ….

رافت – رحم، ترحم،شفقت و مهربانی.

منبع : تاریخ افغانستان، جلدسوم، مؤلف، احمدعلی کهزاد.

[صفحه ۲۵۸جز دهم تاریخ الامم الملوک، مولف ابی جعفر طبری]

حبیب عثمان

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

اسکندر و رکسانه

قصه از تاریخ در گذشته‌های دور؛ اسکندر و رکسانه

در سغذیانه کوهی بود که به نظر می‌آمد؛ برآن نمی‌توان دست یافت. موقعیت این کوه را اکثر مؤلفین تاریخ قدیم تعیین نکرده‌اند. به هرحال هرکس گمان می‌کرد این کوه از دست برد مقدونیان در امان خواهد بود. از این رو مردمان زیادی به آن‌جا رفتند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

رفتن به نوارابزار