قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / عمومی / مقاله ها / سیاست و اقتصاد / اروپا راه حلی برای مشکل ارزِ ایران و حفظ برجام ؟
وکیل دادگستری و حقوق‌دان مونترالی
نیوشا ریاحی

اروپا راه حلی برای مشکل ارزِ ایران و حفظ برجام ؟

بررسی حقوقی تحریم‌های آمریکا و توافق‌نامه «برجام» (2)

نیوشا ریاحی، وکیل دادگستری و حقوق‌دان مونترالی

در مقدمه این مقاله که در شماره 498 مجله هفته منتشر شد به کنفرانس «جهانی‌سازی معاصر و مدیریت ناامنی اقتصادی» پرداختیم. در بخشی از این کنفرانس از جمله درباره نقش یورو، واحد پول اروپا، و سهم آن در تجارت بین المللی، بحث و گفت و گو شد و «خصوصا با توجه به موضوع برجام و تحریم‌های آتی تحمیل شده توسط ایالات متحده برای منع استفاده از دلار آمریکا توسط ایران، این سوال پیش آمد که آیا اروپا و یورو می‌توانند یک راه حل برای بحران ارز ایران باشند؟»  از نگاه بسیاری از ناظران گرچه این راه حل آسان به نظر می‌رسد ولی در عمل ناکارآمد می نماید. یورو باوجودی دومین ارز قدرتمند دنیا است تنها کمتر از ۲۵% معاملات یورو در خارج از محدوده اروپا انجام می‌شود. امری که نشان می‌دهد یورو در مقایسه با دلار هنوز نقش بین‌المللی درخور توجهی ندارد.

نکته دیگر سهم دلار در معاملات بانکی (فاینانس) و بورس است. در این زمینه یورو حضوری بسیار کمرنگ‌تری دارد و حتی می‌توان گفت که غایب است. به عنوان مثال در آغاز سال ۲۰۱۶ و شروع برجام، گرچه تحریم‌های مربوط به برنامه هسته‌ای ایران برداشته شدند اما معاملات خارجی ایران کماکان در سطح حداقل بود زیرا عدم تمایل بانک‌ها برای تبادل دلار با ایران مانع از گسترش معاملات جهانی این کشور می‌شد و در عمل نهایی شدن قراردادها و انتقال پول را به تعلیق در می‌آورد. این موضوع  از همان ابتدای برجام یکی از چالش‌ها و نگرانی‌های سرمایه‌گذاران خارجی بوده که حتا در زمان اجرای برجام نیز هیچگاه کاملا برطرف نشد.

موضوع دیگری که نباید نادیده گرفته شود نقش پررنگ سرمایه‌گذاران آمریکایی در شرکت‌های مطرح اروپایی و چندملیتی است. اگرچه سیاست‌مردان اروپا در حفظ برجام تلاش می‌کنند ولی در واقعیت نفوذ ایشان بر تصمیم گیری‌های شرکت‌های خصوصی در مورد سرمایه‌گذاری در ایران کم‌رنگ است.

در پی این مشکلات و ناکارآمدی نظام تبادل ارزی جهانی برخی این سوال  را مطرح می‌کنند که از دیدگاه حقوقی پیامد تصمیم یک‌جانبه‌ی آمریکا مبنی بر خروج از برجام چه می تواند باشد؟

توضیح این‌که گرچه با امضای برجام و حصول توافق‌نامه‌ای چندجانبه که به تایید شورای امنیت رسیده بود رسانه‌ها و تجار ایرانی تشویق و اقتصاد ایران امیدوار شد ولی از نظر ساختار حقوقی برجام نقاط ضعف بارزی داشت.

این تعهد در بندهای پایینی مربوط به حل اختلاف طرفین تعیین می‌نماید که در صورت بروز اختلاف طرفین می‌تواند به کمیسیون مشترک مراجعه نمایند ولی حدود اختیارات کمیسیون و قدرت یا ضمانت نامه اجرایی این کمیسیون هیچوقت تعین نشده است. به علاوه حتی بند ۳۶ برجام این اختیار را به هریک از اعضا می‌دهد که در صورت مشاهده هرگونه نقض عمل از جانب طرف مقابل که به نظر آن عضو قابل توجه یا حائز اهمیت باشد، مختار است که از اجرای متقابل برجام صرف نظر و تصمیم خود را ابلاغ کند.

حتی قطعنامه 2231 (2015) شورای امنیت در تایید برجام در بند ۲ از اعضا میخواهد که به برجام عمل کنند ولی  از کلمات حقوقی تعهد آوری همانند «می‌طلبد»، «دستور می‌دهد» یا «تصمیم می‌گیرد» استفاده نمی‌کند. همچنین این  قطعنامه خاطرنشان می‌کند که تحریم‌های غیر هسته‌ای کماکان پابرجا خواهند بود.

با توجه به متن برجام و قطعنامه 2231  شاید خروج آمریکا از برجام با مفاد این تعهدنامه مغایرت نداشته باشد. در نتیجه این سوال پیش می‌آید که اساس طرح شکایت ایران علیه آمریکا در دادگاه لاهه چیست؟ آیا حقوق بین‌الملل می‌تواند راه‌کاری برای حفظ برجام و نجات از تحریم ها باشد؟ در مقاله آتی در مورد این موضوع به طور خاص بحث  خواهیم کرد.

 

درباره نگارنده: نیوشا ریاحی وکیل رسمی کبک با سابقه فعالیت به عنوان وکیل حقوق بین‌الملل در واشینگتن است. او مشاور حقوق تجارت بین‌الملل برای شرکت‌های مطرح چندملیتی نیز است.

برای اطلاعات بیشتر یا برقررای ارتباط می‌توانید به وب‌سایت دفتر حقوقی Riahi Legal مراجعه و سوالات خویش را از وکیل دادگستری کبک خانم نیوشا ریاحی بپرسید. www.riahilegal.com

 

 

 

 

 

نویسنده: هفته.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *