قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
خانه / عمومی / مقاله ها / گفتگو / ایجاد فضای گفت‌وگو نیاز جامعه ایرانیان کاناداست؛ مجید ناجی، مدیر «برنامه فکری گفتگوی اندیشمندانه اوتاوا»
گفتگوی اندیشمندانه اتاوا

ایجاد فضای گفت‌وگو نیاز جامعه ایرانیان کاناداست؛ مجید ناجی، مدیر «برنامه فکری گفتگوی اندیشمندانه اوتاوا»

سیمین افشار|

«برنامه فکری گفتگو اندیشمندانه اوتاوا» عنوان گروهی است که فعالیت خود را از حدود دو سال پیش آغاز کرده است. این گروه به دنبال آن است تا برنامه‌هایی را با هدف ایجاد فضای عمومی برای گفت‌وگو در زمینه موضوعاتی مدرن و بنیادی تدارک ببیند. البته نگاهی به‌عنوان جلسه‌ها تا حدودی نشان می‌دهد که نگاه برگزارکنندگان تا حدودی ریشه‌ای و شاید به عبارت بهتر فلسفی به قضایاست. موضوعی که مدیر این گروه درباره آن می‌گوید: «هدف من این نیست که کل مباحث فلسفی باشد اما درهرصورت قسمتی از آن فلسفی می‌شود چراکه وقتی مسائل به عرصه فکر و اندیشه وارد می‌شوند، شما را با فلسفه روبرو می‌کنند.» این گروه توسط مجید ناجی، علیرضا گازرانی و حامد کاظم‌زاده اداره می‌شود که آقای ناجی مؤسس مرکز است. البته یک گروهی به نام «هسته فکری» هم دارند که در این بخش افراد دیگری هم با اعضای اصلی همکاری می‌کنند تا درباره موضوع نشست‌ها تصمیم‌گیری کنند.

این گروه با برگزاری یکسری برنامه‌ها به طرح مسائل مربوط به مهندسی به‌منظور دستیابی به شناخت و راه‌های متنوع «رسیدن به شناخت» پرداخته و در ادامه در نظر دارد از حیث هنر و پس از آن علمی قضایا را بررسی کند. آقای ناجی با تاکید بر اهمیت وجود فضای تعاملی در میان جامعه ایرانیان، معتقد است: «یکی از دلایل ایجاد دگماتیسم در جامعه ما، نبود فضایی برای گفت‌وگو است چون هرکدام ما فکر می‌کنیم اگر چیزی که من می‌دانم اجرا شود دنیا گلستان می‌شود درحالی‌که وقتی با هم گفت‌وگو می‌کنیم متوجه می‌شویم خیلی چیزها را نمی‌دانیم و آن چیزی که در ذهن من است تنها قسمتی از واقعیت است. از دید من این همان چیزی است که در جامعه ما موردنیاز است.»

«ادب سیاست»، «عقلانیت، استدلال عقلانی و حکمت» و «انسان در جزیره تنهایی» از جمله عناوین برنامه‌های این گروه است که در ادامه اطلاعات جزئی‌تر درباره نگاه برگزارکنندگان به نشست‌ها و سایر برنامه‌ها را در گفت‌وگوی هفته با آقای ناجی می‌خوانید.

مجید ناجی از زبان خودش

مجید ناجی

مجید ناجی هستم. رشته تحصیلی من فیزیک و برق بوده است و حدود ۱۵ سال پیش به‌منظور ادامه تحصیل به کشور کانادا آمدم. دکترای مهندسی برق را از دانشگاه اتاوا گرفتم و در حال حاضر به‌عنوان دانشمند ارشد مشغول به کار در یک شرکت فیبر نوری در اتاوا هستم. در دوران دانشجویی، به مدت ۶ سال در انجمن دانشجویی دانشگاه اتاوا فعالیت کرده و برنامه‌های فرهنگی و تفریحی گوناگونی را با دیگر دوستان برنامه‌ریزی و اجرا کردم. با همین پیش‌زمینه با دوستانم تصمیم به برگزاری مراسم و برنامه‌های مختلف گرفتیم. اگرچه پس از فارغ‌التحصیلی مدتی از اتاوا خارج شدم اما زمانی که به اتاوا برگشتم، یکی از کمبودهایی که به‌شدت احساس کردم برنامه‌هایی به‌صورت گفت‌وگوی اندیشمندانه حول موضوعات مدرن و اساسی بود. این موضوعات می‌توانست از هنر و فلسفه تا علم باشد. به‌مرور برگزاری چنین رویدادهایی تبدیل به هدف اصلی من و دوستانم شد و حالا نزدیک به دو سال است که گروه «گفتگو اندیشمندانه اتاوا» را راه‌اندازی کرده تا از ظرفیت جامعه فرهیخته ایرانی برای اشتراک نقطه‌نظرها در زمینه‌های مختلف بهره‌مند شویم.

آقای ناجی گرامی چطور شد که ایده شکل‌گیری گروهی با عنوان «برنامه فکری گفتگو اندیشمندانه اتاوا» به ذهن شما رسید؟

مجید ناجی: در ابتدا به این فکر کردم که بیش از چند صد نفر ایرانی فقط در اتاوا هستند که حداقل مدرک فوق‌لیسانس و یا دکترا دارند، در سمت‌های بالا مشغول به فعالیت هستند و کارهای علمی و تحقیقاتی انجام می‌دهند اما ارتباط اندیشمندانه‌ای با هم ندارند. خیلی وقت‌ها ممکن است با هم به تفریح و ورزش و غیره بپردازند اما از لحاظ بار علمی ارتباط منسجمی با هم ندارند؛ بنابراین به این نتیجه رسیدیم که واقعاً این کمبود در شهر و منطقه ما احساس می‌شود و ما و دیگر دوستان ساکن در شهرهای اطراف به‌عنوان افراد تحصیل‌کرده و علاقه‌مند به دانش و مسائل مدرن باید از این لحاظ با هم ارتباط برقرار کنیم؛ بنابراین تصمیم گرفتیم حداقل ماهی یک‌بار و به طور منسجم و برنامه‌ریزی شده در مورد یک موضوع اساسی و مدرن گفت‌وگویی داشته باشیم، هر بار یک سخنران دعوت کنیم و در فضایی عمومی حول محور موضوع انتخابی صحبت کنیم.

Aviron

 

به نظر می‌رسد انجام «گفت‌وگو» ضمن چیدمان یک برنامه برای شما مهم است، درست فکر می‌کنم؟

مجید ناجی: بله، چون هدف کلی ما از برگزاری چنین جلسه‌هایی تنها سخنرانی نبوده و نیست بلکه مهم انجام گفت‌وگوست به این معنا که هر بار سخنران ما موضوعی را باز می‌کند و در مورد آن سخنرانی می‌کند و سپس گفت‌وگو شکل می‌گیرد. همواره سعی ما بر این بوده که به‌نوعی پرسشگری و تفکر حول آن موضوع مشخص را فراهم کنیم.

لطفاً کمی درباره برنامه‌هایی که تاکنون اجرا کرده‌اید برایمان توضیح دهید.

مجید ناجی: اولین جلسه عمومی گروه فوریه ۲۰۲۰ برگزار شد اما از نوامبر ۲۰۱۹ به‌صورت گفت‌وگو در فضای خودمانی‌تر فعالیت داشتیم. تابه‌حال ۱۶ جلسه برگزار کردیم. در جلسات ابتدایی راجع به مسائل مربوط به مهندسی صحبت می‌کردیم؛ اینکه داده و اطلاعات چیست، پیام چیست، دانش، خودآگاهی و سیستم چیست و اسم این مبحث را «شناخت» گذاشتیم. چون در واقع نتیجه همه این اطلاعات رسیدن به «شناخت» است. فصل دومی که شروع کردیم راه‌های متنوع «رسیدن به شناخت» است. این روش‌ها می‌تواند از طریق فلسفه، دین یا علم، هنر یا اخلاق و غیره باشد. نگاه ما بر این است در مورد هرکدام از این موارد گفت‌وگو کنیم. البته هنوز به مبحث علم نرسیدیم و اوایل مسائل مربوط به هنر هستیم.

به مدرن بودن موضوعات جلسه‌ها اشاره کردید، دلیل توجه شما به این قضیه چیست؟

مجید ناجی: همان‌طور که گفتم هدف ما این است که در یک فضای عمومی به گفت‌وگو بنشینیم و به بازاندیشی و تفکر در مورد موضوعات مدرنی بپردازیم که در پیرامون ما وجود دارند. تعدادی از کسانی که در کشورهای توسعه‌یافته یا حتی درحال‌توسعه زندگی می‌کنند فکر می‌کنند این مسائل مبرهن هستند و همیشه وجود داشته و همچنان هم وجود خواهند داشت درحالی‌که واقعاً به این صورت نبوده و خیلی از این‌ها ساخته‌وپرداخته ذهن بشر هستند. انسان‌ها روی تک‌تک این موضوعات فکر کرده‌اند، آن‌ها را به وجود آورده و رشد داده‌اند بنابراین نیاز است تا ما هم دوباره در مورد آن‌ها فکر کنیم و در مورد ساخت و وجود آن‌ها به تفکر و بازاندیشی بپردازیم.

با همه‌گیری ویروس کرونا این گفت‌وگوها و اشتراک نقطه‌نظرها فراتر از جامعه ایرانیان اتاوا شد.

مجید ناجی: بله همین‌طور است. کووید۱۹ برای ما خوبی‌ها و بدی‌هایی داشت. برنامه اولیه ما از اتاوا شروع شد و در آن زمان قرار بود همه برنامه‌ها در آنجا و با حضور مهمان‌های اتاوایی و به‌صورت کاملاً فیزیکی برگزار شود و ما مراسم را ضبط می‌کردیم و با دیگران به اشتراک می‌گذاشتیم. زمانی که کرونا آمد برنامه‌های ما مجازی شد که این اتفاق خوب بود چون توانستیم با دوستان بیشتری در خارج از اتاوا ارتباط بگیریم؛ بنابراین در حال حاضر گروه ما به نام اتاوا و به کام دوستان اتاوایی و البته همچنان خارج از مرزهای بین‌شهری است. به همین دلیل از ۱۴ سخنران جلسه‌ها، فقط ۶ نفرشان از اتاوا بوده‌اند. افرادی از آمریکا مهمان برنامه‌ها شدند، آقای دکتر کدیور در مبحث دین و آقای دکتر نراقی در خصوص نسبیت‌گرایی اخلاقی مهمان ما بودند. دکتر جهانبگلو در مورد نقش فلسفه در دنیای کنونی و برای صحبت درباره عقلانیت و معنویت آقای ملکیان از ایران سخنرانی کردند و بقیه مهمانان هم از داخل کانادا یا آمریکا بودند.

نکته‌ای که در موضوعات انتخابی شما جلب‌توجه می‌کند این است که بسیاری از برنامه‌های شما تم فلسفی دارند.

مجید ناجی: بله قسمت زیادی از موضوع برنامه‌ها این‌گونه است.

آیا این قضیه به علاقه‌مندی شما برمی‌گردد؟

مجید ناجی: پاسخ دادن به این سؤال کمی سخت است چون ما هنوز در ابتدای کار هستیم و بحث‌های علم یا هنر را شروع نکرده‌ایم و هدف ما هم این نیست که کل مبحث فلسفی باشد اما درهرصورت قسمتی از آن فلسفی می‌شود چراکه وقتی مسائل به عرصه فکر و اندیشه وارد می‌شوند، شما را با فلسفه روبرو می‌کنند. این موضوع حتی برای علم هم مصداق دارد، اصلاً پی‌اچ‌دی یعنی چه؟ حتی در الکترونیک، مکانیک یا علم شیمی و یا حتی در هنر و ادبیات وقتی کسی به مرحله پی‌اچ‌دی می‌رسد، یعنی آن شخص فقط با ذوق و استعدادش پیش نرفته، بلکه یک خودآگاهی فکری در این مورد پیدا کرده است.

از دوستان و همکارانتان که برای برگزاری رویدادها به شما کمک می‌کنند، بگویید.

مجید ناجی: مؤسس این گروه من بودم اما وجود تنها مؤسس برای پیشبرد این امور کافی نیست. همه فعالیت‌های ما گروهی است. البته همه وظایف را تقسیم‌بندی و از هم تفکیک کردیم، آقای علیرضا گازرانی، دکتر حامد کاظم‌زاده و اینجانب سه‌نفری با هم همکاری می‌کنیم. کارها بیشتر حول انجام هماهنگی با مهمان‌ها، اعلام برنامه، پوستر و ازاین‌قبیل موارد است. قسمت دیگر گروه هسته فکری ماست که در این بخش برای موضوعات جلسه‌ها با هم صحبت می‌کنیم با این توضیح که در این قسمت افراد دیگری هم به ما اضافه می‌شوند، از جمله آقایان دکتر حسین آل یاسین، دکتر علیرضا رفیعی، دکتر هومن حناچی، دکتر احسان روشنی دکتر علی مشایی و همچنین دوستان دیگری که عضو گروه فکری هستند و در صحبت‌ها مشارکت می‌کنند. به‌عنوان‌مثال خانم دکتر مریم کریمی و خانم پرشنگ صالحی از تورنتو و همچنین آقای امید دوریخته و افراد دیگر.

تاکنون حضور شرکت‌کننده‌ها در برنامه‌های شما به چه صورت بوده است؟

مجید ناجی: در مجموع خوب بوده و ما راضی هستیم. اصلاً در چنین موضوعاتی هدف ما این نیست که یک جمع مثلاً ۱۰۰ نفرِه را دور هم جمع کنیم چون در این صورت پیشروی گفت‌وگو دشوار می‌شود. برای ما ایده‌آل این است که تعداد افراد بین ۱۵ تا نهایتاً ۵۰ نفر باشد و تابه‌حال تقریباً همه جمع‌های ما به این صورت بوده است.

در جلسه ۱۶‌ام شما درباره «نقش موسیقی در زندگی بشر کنونی» برنامه‌ای را برگزار کردید. در این برنامه چه مباحثی مطرح شد؟

مجید ناجی: همان‌طور که گفتم ما سعی داریم در مبحث دین و هنر کمی از علم و فلسفه فاصله بگیریم تا یک دین‌دار مثل آقای کدیور یا یک هنرمند بتوانند حسشان را بازگو کنند، نه اینکه تنها از دید فلسفه یا علم به موضوع نگاه کنند. این موضوع دررابطه‌با آن جلسه هم صدق می‌کرد. در آن جلسه ما از مقدمات کلی شروع کردیم که هنر موسیقی در چه زمینه‌هایی نقش دارد؟ این نقش چقدر اهمیت دارد؟ اینکه حتی جنین در شکم مادر با موسیقی و صداهای خارج از محیط رحم ارتباط برقرار می‌کند و متوجه آن‌ها می‌شود، اینکه این اصوات در مغزش ثبت می‌شود و حتی در آینده می‌تواند در رفتار و شخصیت او تأثیر بگذارد. بعد به دوران کودکی رسیدیم که ما چطور به موسیقی عادت می‌کنیم و به این نتیجه رسیدیم که واکنش ما به موسیقی حاصل اتفاقاتی است که در کودکی برای ما پیش‌آمده و به‌قول‌معروف آن موسیقی برای ما خاطراتی را زنده می‌کند. قسمتی از آن هم جهان‌شمول است و با حس‌ها و فیزیک انسان‌ها مرتبط است.

مباحث به‌صورت کلی بررسی شدند؟ آیا نکته جالبی هم به یاد دارید که بخواهید بازگو کنید؟

مجید ناجی: خیر در بخشی از جلسه وارد جزئیات این بحث‌ها هم شدیم و جناب آقای احمد مستنبط، نوازنده موسیقی ایرانی، در اواخر برنامه خیلی زیبا از لحاظ عملی نشان دادند که یک موسیقی چطور پیام را می‌رساند؟ اینکه موسیقی چطور می‌تواند ذوقی باشد و در هر شخص متفاوت باشد؟ و در ضمن یک نوازنده چطور می‌تواند با نواختن متفاوت یک فرکانس و نت مشخص، احساسات و حالات متفاوتی را در شنونده ایجاد کند. این حالات متفاوت می‌تواند جهانی باشد و در مورد همه صدق کند یا محلی باشد و این حالات را تنها برای یک قشر خاص به وجود آورد. ایشان قسمتی از حالات و شناختی که خودشان در موسیقی تجربه کرده بودند را با ما به اشتراک گذاشتند. بقیه دوستان هم تجربه‌ها و برداشت‌هایی که از موسیقی داشتند را در جلسه به اشتراک گذاشتند.

موضوع برنامه‌های بعدی شما چیست؟

مجید ناجی: در حال حاضر ما موضوع سه چهار برنامه بعدی را هم مشخص کرده‌ایم. برنامه بعدی ما در مورد «زیبایی‌شناسی و سیاست آفرینش ادبی و نمایشی» است. این مبحث را هم در خدمت دکتر سعید طلاجوی از انگلستان هستیم که البته بسیار خوشحال می‌شویم دوستان هم شرکت کنند و نظراتشان را با ما به اشتراک بگذارند.

چه دغدغه‌ای باعث می‌شود چنین برنامه‌هایی را تدارک ببینید و قسمتی از زمانتان را که می‌توانید برای خود و خانواده‌تان بگذارید برای اشتراک و همفکری مسائل اجتماعی و فرهنگی صرف کنید؟

مجید ناجی: در این زمینه چندین دغدغه وجود دارد؛ در درجه اول وقتی شما به موضوعی واقعاً علاقه دارید، به‌ویژه موضوعات ذهنی و فکری، از بسط و نشر آن‌ها نیز لذت می‌برید. این یک رابطه دوطرفه است بین اشاعه‌دهنده و مخاطب که ما به هر دو طرف آن احترام می‌گذاریم. به همین دلیل برایمان مهم است کسانی که به برنامه دعوت می‌کنیم برای خودشان آن قسمت فردی را هم داشته باشند و از ارائه کارشان به شرکت‌کننده‌ها لذت ببرند و فقط جنبه اجتماعی آن را در نظر نمی‌گیریم چراکه وقتی عشق در کار باشد آن کار نتیجه بهتری دارد.

دومین مسئله مربوط به قسمت اجتماعی است که به دو دسته جهانی و ایرانی تقسیم می‌شود. دسته جهانی آن مربوط به دهه هجدهم و نوزدهم میلادی است که روشنگری در اروپا و خصوصاً آلمان و فرانسه شکل گرفت و قسمت زیادی از این دستاورد حاصل گفت‌وگو، بحث و افکار علمی و فلسفی در آن جوامع بود؛ یعنی جوامع غربی بین خودشان گفت‌وگو و بحث‌های علمی داشتند. علم و فلسفه در میان مردم، نه دقیقاً همه مردم اما حداقل بین طبقه و قشر خاصی از مردم، شکل گرفت.

متأسفانه این موضوع در دنیای کنونیِ غرب هم مورد بی‌اعتنایی قرار گرفته است. خصوصاً در کانادا نسبت به آمریکا و غیره، آگاهی کمتری نسبت به این مباحث دارند. چراکه خیلی از شرایط و وسایل زندگی، فرهنگ و جامعه مدرن به‌صورت آماده در اختیار مردم قرار گرفته و درصدی از مردم فکر می‌کنند این امور به‌صورت عادی تا حدودی همین‌گونه بوده و خواهد ماند اما همه این‌ها حاصل تلاش و فکر انسان‌ها بوده و اگر روی این مسائل تفکر و تعمقی صورت نگیرد و برایشان تلاش نکنیم دوباره از دست می‌روند. این بخش هم به‌عنوان بخش جهانی برای ما حائز اهمیت است. ما حتی یک برنامه هم به زبان انگلیسی برگزار کرده‌ایم و حتماً بازهم به زبان انگلیسی برنامه خواهیم داشت و این برنامه‌ها را تنها به ایرانی‌ها اختصاص نخواهیم داد.

 

 

هفته را دنبال کنید در: اینستاگرام تلگرام توئیتر

نگاه شما درباره اهمیت گفت‌وگو در میان جامعه ایرانیان کانادا چیست؟

مجید ناجی: ما گفت‌وگو با همدیگر را تجربه می‌کنیم، به‌جای اینکه با هم به‌صورت والد – کودک یا والد – والد یا از دید بالا صحبت کنیم، یاد می‌گیریم با هم به‌صورت بالغ – بالغ صحبت کنیم؛ یعنی مثل دو انسان بالغی که متوجه هستند خیلی موضوعات را نمی‌دانند و نیاز دارند خیلی مطالب را با همکاری و گفت‌وگو از هم یاد بگیرند تا بتوانیم از دگماتیسم‌ها خارج شویم. اصلاً یکی از دلایل ایجاد دگماتیسم در جامعه ما، نبود فضایی برای گفت‌وگو است. چون هرکدام فکر می‌کنیم آن چیزی که می‌گوییم درست است و بقیه هیچ‌چیز نمی‌دانند و اگر چیزی که من می‌دانم اعمال شود دنیا گلستان می‌شود. در صورتی که وقتی با هم گفت‌وگو می‌کنیم متوجه می‌شویم خیلی موضوعات را هم نمی‌دانیم و آن چیزی که در ذهن من است تنها قسمتی از واقعیت است. از دید من این همان چیزی است که در جامعه ما موردنیاز است.

من فکر می‌کنم دوستان ایرانی، مخصوصاً افراد فرهیخته و تحصیل‌کرده‌ای که مدت‌هاست ساکن کانادا هستند و مشکلات اساسی‌ای مانند پی‌آر و گرفتن یک بیمه خاص یا پیدا کردن کار و شغل و … را ندارند، باید بیشتر در جامعه ایرانی ظاهر شوند و فقط برای تفریح و سرگرمی دور هم جمع نشوند. ما باید درصدد ایجاد فضای فکری و گفت‌وگوی اندیشمندانه با هم باشیم. چون برگزاری این نوع برنامه‌ها اول وسعت دید ما را بیشتر می‌کند، دوم موجب آشنایی بیشتر ما با همدیگر می‌شود. این فرصت را ایجاد می‌کند که با افکار و اندیشه‌های دیگر آشنا شویم و این خودش باعث ایجاد تامل و سعه‌صدر و در نهایت دوستی مدنی و اعتماد بیشتر در جامعه ما می‌شود که این خود راه را برای پیشرفت و رشد بیشتر جامعه ایرانی-کانادایی باز می‌کند.

اگر صحبتی باقی مانده است، بفرمایید.

مجید ناجی: جمع ما یک گروه گفت‌وگویی و عمومی است، هدف ما برگزاری جلسات گفت‌وگوی اندیشمندانه در بلندمدت و با سرعتی آهسته است. در این راه نیز به کمک و مساعدت، به‌خصوص علمی، فکری و تجربه‌ای دوستان و جامعه‌مان نیاز داریم. بسیار سپاسگزار خواهم شد اگر دوستان گروه و برنامه‌های ما را به دیگر افراد علاقه‌مند معرفی کرده و اگر پیشنهاد و یا نظر مرتبطی دارند به آدرس ایمیل Ottawaintellectualdialogue@gmail.com ارسال کنند. افراد می‌توانند با ما در ارتباط باشند، از دیدن و شنیدن نقطه‌نظراتشان استقبال کرده و خوشحال می‌شویم. حضور هرکدام از مخاطبان مجله هفته برای ما باعث خوشحالی است.

آقای ناجی گرامی بسیار سپاسگزارم برای وقتی که گذاشتید.

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

گفتگو فریدون بابایی

دیدگاه؛ انتقاد از “هفته” درباره‌ی مسائل قومی و زبانی ایران؛ نگاهی به گفت‌وگوی هفته با دکتر فریدون بابایی

توضیح «هفته»: بخش دیدگاه نظر شخصی نویسندگان است. انتشار آنها به معنای تایید یا رد آن دیدگاه نیست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *