قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / عمومی / آریانا / هنرمند بودن یک زن در کابل شاید به قیمت جانش تمام شود
هنرمند افغان

هنرمند بودن یک زن در کابل شاید به قیمت جانش تمام شود

خودنگاره‌های رادا اکبر Rada Akbar آن‌هم به سبک فریدا کالو Frida Kahlo مکزیکی به‌معنای اعلام استقلال و میراث‌خواهی به نام جامعه زنان افغانستان است حتی اگر به قیمت جانش تمام شود. (فریدا کالو، نقاش پرآوازه مکزیکی و از زنان نامدار تاریخ هنر معاصر است که به‌ویژه به خاطر خودنگاره‌های هنرمندانه‌اش مشهور است)

به گزارش هفته، به نقل از لودووار، طبق اعلام وزارت کشور افغانستان، از سپتامبر گذشته که خبر تصمیم آمریکا برای خارج کردن نیروهای نظامی‌اش از افغانستان منتشر شد، قضات، دانشگاهیان، روزنامه‌نگاران، فعالان سیاسی و مدنی، جوانان تحصیل‌کرده و روشنفکر به ویژه زنان و دختران افغان که یکی از آن‌ها همین رادا اکبر است، بیش از یکصد و هشتاد بار هدف سوء قصد قرار گرفته‌اند.

رادا آن روز برای مصاحبه با خبرگزاری فرانسه تاجی بر سر گذاشته بود، یک پیراهن بلند پشتون با یقه گلدوزی شده پوشیده بود و یک گردنبند نقره مورد علاقه عشایر به گردنش آویخته بود.

نحوه پوشش این نقاش ۳۳ ساله افغان در واقع بخشی از تلاش آگاهانه وی برای زنده کردن تاریخ قهرمانانه ملکه‌های پرنفوذ، شاعره‌های شهیر و زنان متنفذ و قدرتمند روزگاران گذشته افغانستان است تا به این ترتیب شاید بتواند بخشی از روایت غرب از تاریخ افغانستان را که همواره نقش زنان افغان را در تاریخ کشورشان به سطح یک قربانی تنزل داده است، اصلاح نماید.

Aviron

 

رادا اکبر می‌گوید: «بدون تردید تاریخ زنان افغان از سال ۲۰۰۱ (آغاز مداخله نظامی آمریکا در افغانستان در واکنش به حملات یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱) شروع نشده است. افغانستان از یک گذشته طولانی، غنی و پربار برخوردار بوده که زنان همواره در آن به عنوان حاکمان یا مبارزان نقش‌آفرینی کرده‌اند.»

این هنرمند ۳۳ ساله افغان در تایید صحبت‌های خود به گوهرشاد بیگم که در قرن پانزدهم می‌زیست، اشاره و یادآوری می‌کند که گوهرشاد بیگم پایتخت امپراطوری تیموریان را از سمرقند به هرات در غرب افغانستان منتقل کرد.

(گوهرشاد بیگم از زنان اشرافی خراسان و از سیاستمداران دوره تیموریان بود. از گوهرشاد بیگم معروف به مهدعلیا به عنوان زنی بسیار قدرتمند، نیکوکار، هنردوست و خردمند یاد می‌شود. گوهرشاد بیگم پس از مرگ پدرش امیرتیمور، به مدت ۴۳ سال بر مناطق وسیعی از ایران و افغانستان حکمرانی کرد و به دستور او در سال ۱۴۰۵ میلادی پایتخت تیموریان از سمرقند به هرات منتقل شد.)

سنگسار

از سه سال پیش رادا اکبر هر سال به مناسب روز پاسداشت حقوق زنان در هشتم مارس، با برپایی یک نمایشگاه در یکی از کاخ‌های سلطنتی پیشین کابل به زنان ادای احترام می‌کند و ضرورت رعایت حقوق آن‌ها را به همه یادآوری می‌کند.

در سال ۲۰۲۰ مانکن‌هایی که لباس‌های زنانه به آن‌ها پوشانده شده بود، یادآور شخصیت‌های زن افغان در عرصه‌های مختلف سینما، هنر یا ورزش بود. در گوشه‌ای از سالن، لباس زنانه پاره و کثیفی که زیر تلی از سنگ مدفون شده بود، سرنوشت غم‌انگیز رخشانا را حکایت می‌کرد که به جرم خودداری از تن دادن به ازدواج اجباری توسط طالبان سنگسار شد.

اما رادا اکبر امسال نه به علت محدودیت‌های ناشی از همه‌گیری کرونا بلکه به علت تهدیدهای آشکاری که از طرف افراط گرایان دریافت کرده بود، نمایشگاه خود را به صورت آنلاین در وبسایت موزه مجازی خود موسوم به «ابرزنان» برپا کرد.

هفته را دنبال کنید در: اینستاگرام تلگرام توئیتر

در این رابطه بیشتر بخوانید:

رادا می‌گوید: «در آستانه خروج کامل نیروهای آمریکایی و متحدان غربی واشنگتن از خاک افغانستان، گروه تندرو طالبان دست به پاکسازی دگراندیشان زده است. هدف طالبان فقط کشتن ما نیست بلکه خاموش کردن صدای همه ماست. پیام آن‌ها کاملا روشن است: اگر ادامه دهید، کشته خواهید شد.»

رادا نیز همانند بسیاری از دوستان و همفکرانش سفرهای خود را کاهش داده، جابجایی‌هایش را محدود کرده و بسیاری از کارهای روزمره غیرضروری خود را نیز کنار گذاشته است. رادا می‌گوید: «ما برای انجام رسالتی که بر عهده داریم، باید زنده بمانیم. مرده ما به درد هیچ کس نخواهد خورد.»

این زن هنرمند جوان افغان از ده سال پیش در آپارتمانش تنها زندگی می‌کند و البته از حمایت خانواده‌اش برخوردار است. این شیوه زندگی در افغانستان چندان مرسوم و معمول نیست. پدرش که سردبیر بود، دیگر در قید حیات نیست اما مادرش که یک معلم است همواره در هر شرایطی از پنج دختر خود حمایت کرده است. یکی از خواهران رادا که نامش شهرزاد است، ریاست کمیسیون مستقل حقوق بشر را بر عهده دارد.

رادا می‌گوید: «این شیوه زندگی در نسل والدین من امری معمول بود. جامعه افغانستان در گذشته تا این حد محافظه کار نبود.»

والدین رادا در یک روستای منطقه جوزان در شمال افغانستان که تحت سیطره عبدالرشید دوستم جنگ سالار بیرحم ازبک بود، به دنیا آمدند.

عصر تاریکی

رادا می‌گوید: «زنان افغان در گذشته از آزادی‌ها و حقوق بیشتری برخوردار بودند اما شرایط با ورود مجاهدین به عرصه کاملا دگرگون شد. امروز زنان برقع‌پوش زجرکشیده افغان همواره مورد آزار و اذیت هستند.»

مجاهدین جنگ سالارانی بودند که ابتدا در سال‌های ۱۹۸۰ به نام اسلام بر ضد ارتش اتحاد جماهیر شوروی سابق سلاح به دست گرفتند و وارد میدان جنگ شدند اما در ادامه دچار اختلاف شدند و بر سر منافع خود، حامیان و متحدانشان از جمله آمریکا به جان یکدیگر افتادند.

رادا از این موضوع ابراز تاسف می‌کند که با گذشت بیست سال از حضور نظامی آمریکا در خاک افغانستان، «پیشرفته بودن» در جامعه افغانستان را صحبت کردن به زبان انگلیسی و لباس پوشیدن به سبک غربی می‌دانند. به گفته رادا اکبر، فرهنگ و سنن افغانستان مورد هجمه واقع شده است. از دیدگاه این هنرمند زن افغان، این نگرش هم شکل دیگری از استعمار است که خیلی آرام و نامحسوس به جامعه افغانستان تحمیل شده است.

اما آن چه بیش از هر چیز موجب خشم و عصبانیت رادا می‌شود، این خارجی‌ها و دیپلمات‌ها، و روزنامه‌نگارانی هستند که به طرزی ناخوشایند و ناشیانه از او می‌پرسند که آیا احساس می‌کند واقعا نماینده زنان افغانستان است؟

رادا می‌گوید: «این نوع تفکر، بی‌حرمتی و این‌گونه حرف‌زدن توهین‌آمیز است. جوری صحبت می‌کنند که انگار افکار، ارزش‌ها و سبک زندگی من شایسته و پسندیده نیستند و من به این کشور و این جامعه تعلق ندارم. آن‌ها جوری با من صحبت و رفتار می‌کنند که انگار من مانعی در روند صلح افغانستان هستم.»

از فوریه سال ۲۰۲۰ که گروه طالبان و دولت آمریکا توافق‌نامه امضا کردند و به موجب آن قرار شد نیروهای نظامی آمریکا به طور «بی قید و شرط» خاک افغانستان را ترک کنند، دوستان رادا اکبر و هنرمندان افغان به‌ویژه زنان احساس می‌کنند که در حق آن‌ها خیانت شده است. آن‌ها می‌گویند با بازگشت احتمالی طالبان به قدرت، هیچ تضمینی وجود نخواهد داشت که بتوانند دستاوردهایی را که در زمینه ارتقای حقوق زنان افغان به دست آورده‌اند، حفظ کنند. به گفته آن‌ها، توافق‌نامه منعقد شده میان طالبان و واشنگتن، خیانت بزرگی است که به طالبان مشروعیت می‌بخشد.

رادا اکبر که شخصیتی سرسخت، مقاوم و سازش‌ناپذیر بوده است، اکنون اذعان می‌کند که کم آورده و امید خود را از دست داده است.

رادا می‌گوید: «من در بحبوحه جنگ به دنیا آمدم و با جنگ و ناملایمات آن بزرگ شدم. من از کودکی برای احقاق حقوق خود جنگیده‌ام این چیزی است که پدر و مادرم به من و خواهرانم آموخته‌اند. اما امروز حفظ روحیه و امید برای ما کاری دشوار است. هر روز که بیدار می‌شویم ممکن است آخرین روز زندگی ما باشد. این احساس فقط به من محدود نمی‌شود، خیلی‌های دیگر حسی شبیه من دارند. فردا چه اتفاقی خواهد افتاد؟ آیا آفتاب فردا را خواهیم دید؟»

رادا اذعان می‌کند که مثل خیلی از افغان‌ها نگران آینده است و تحت تاثیر همین ترس و نگرانی، تمرکز و خلاقیت خود را هم تا اندازه‌ای از دست داده است.

 

منبع خبر

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

انتقاد به وضعیت مترجمان افغان

انتقاد شدید رهبر حزب محافظه‌کاران کانادا نسبت به وضعیت مترجمان افغان

بسیاری از کهنه سربازان و نظامیان بازنشسته کانادایی ایرادهای مشابهی از برنامه حمایتی دولت کانادا گرفته و تاکید کرده‌اند که اتاوا برای حمایت از مترجمان افغان که روز به روز بیشتر در خطر حملات طالبان قرار می‌گیرند، باید سریع‌تر وارد عمل شود...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *