قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
خانه / عمومی / مقاله ها / سلامت تن و روان / چگونه درست تصمیم بگیریم؟
سلامت روان

چگونه درست تصمیم بگیریم؟

الهام گرامی، دکترای روانشناسی | مشاور و مدرس مهارت‌های زندگی در حوزه‌ی کودک، نوجوان و خانواده

تصمیمات ما همیشه نقش بسیار مهمی در زندگی حال و آینده‌مان داشته و وضعیت ما را در شرایط مختلف رقم می‌زنند. مهارت تصمیم‌گیری یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی است که به ما کمک می‌کند تا در موقعیت‌های مختلف منطقی عمل کنیم. در این مهارت بایستی پیامد‌های یک عمل را قبل از شروع به انجام آن بررسی کرده و بتوانیم به‌گونه‌ای عمل کنیم که پشیمانی و ضرر کمتر و سود بیشتری به همراه داشته باشد.

در زندگی روزمره افراد به‌طور مداوم در حال تصمیم‌گیری هستند، اما به‌واقع می‌توان گفت که برخی از تصمیم‌گیری‌ها می‌توانند تصمیم‌گیری‌های نادرستی باشند که آسیب‌های زیادی به همراه دارند.

برای انجام یک تصميم درست بايد بتوانیم ارزیابی درستی از نتايجِ احتمالی آن داشته باشیم، مسئولیت آن را به عهده بگیریم و احتمال موفقيت یا شکست آن را تا جایی که می‌توانیم بررسی کنیم.

مسئوليت و نتیجه یک تصمیم بایستی به عهده فرد تصمیم‌گیرنده باشد، زیرا انتخاب‌ها چه در زندگی شخصی و چه در محيط کار، گاهی می‌تواند مهم و حياتی باشد.

زیربنای تصمیم‌گیری، تفکر خلاق و نقاد است، به این صورت که بایستی خلاقانه تفکر کرد و هر آنچه می‌بینیم و می‌شنویم را به‌نقد کشید. ناتوانی در مهارت تصمیم‌گیری منجر به تصمیم‌گیری‌های اشتباه و بعضاً عملکردهای مضرانه در زندگی می‌شود.

Aviron

 

تصمیم‌گیری عقلانی کوششی است برای يافتن راه‌حل مشکلات. در تصمیم‌گیری عقلانی، يافتن پاسخ رضایت‌بخش ممکن است ضرورتاً بهترين راه نباشد، بلکه انتخابی است که با توجه به شرايط واقعی زندگی و محدودیت‌ها انجام می‌گیرد.

در زمانی که تصمیم‌گیری انتخابِ بین دو یا چند راهکار مختلف باشد، خیلی سخت و پیچیده نخواهد بود، ولی گاهی گرفتن یک تصمیم شامل انتخاب بین راه‌حل‌های گوناگون برای یک موضوع مهم در زندگی است که در این مواقع بایستی با استدلال و بررسی اساسی و سود و زیانی کردن راه‌حل‌ها صورت گیرد.

تصمیم‌گیری درست و منطقی نشانه‌ی رشد عقلی، عاطفی، اجتماعی و روانی افراد است، بنابراين برای افرادی که به چنين رشدی نرسیده‌اند، تصمیم‌گیری سخت بوده، گاها سردرگمی دارند و ديگران را بر آن می‌دارند که برای آنان تصميم بگیرند.

با ارتقاء مهارت تصمیم‌گیری، افراد احساس رضايت بيشتری کرده، اعتمادبه‌نفس بالاتری خواهند داشت و از کیفیت زندگی بهتری بهره‌مند خواهند شد.

پذیرش مسئولیت انتخاب‌ها و تصمیمات همیشه بار سنگینی بر فرد تصمیم‌گیرنده می‌گذارد و ممکن است که باعث شود تصمیم‌گیری به تعویق بیافتد یا تصمیمات را با خطا مواجه کند، بنابراین افراد می‌بایستی شهامت گرفتن تصمیم و انتخاب را در خود تقویت کنند.

عواملی همچون دانش و آگاهی و اطلاعات جمع‌آوری شده، فشارهای اجتماعی، فرهنگ و آداب و رسوم، عرف و قانون جامعه، نقش و جایگاه اجتماعی، فشار همسالان و گروه، عقاید، ارزش‌ها، احساسات و باورهای درونی هر شخص، سن و جنسیت، آرزوها و تمایلات و همچنین رسانه‌ها می‌توانند بر تصمیم‌گیری‌های ما تأثیرات زیادی بگذارند.

اگر بخواهیم در موقعیت‌های حساس و مهم زندگی تصمیم منطقی بگیریم، باید مهارت تصمیم‌گیری را که یکی از مهم‌ترین مهارت‌های زندگی است، یاد بگیریم و بدانیم چگونه از بین گزینه‌هایی که داریم بهترین گزینه را انتخاب کنیم.

بالا بردن مهارت خودآگاهی و مهارت حل مسئله، در نظر گرفتن تمامی جوانب زندگی، کنترل احساسات زودگذر، شناخت درست و منطقی از مسئله، مشورت کردن با افراد آگاه و متخصص، عدم دخالت افراد ناآگاه، آگاهی از پیامدهای مثبت و منفی یک تصمیم‌گیری، داشتن شهامت و کارایی لازم در اجرای تصمیمات و هدف‌گذاری‌های کوتاه و بلندمدت ما را در اجرای این مهارت اساسی و مهم یاری می‌دهد.

گاهی ما در شرایط مختلف و دشوار، احساس می‌کنیم نمی‌توانیم تصمیم منطقی و به‌جایی بگیریم و گاهی نیز به دلیل تصمیمات اشتباهی که در گذشته داشته‌ایم، به خود اطمینان نداریم و همین امر موجب شده که قدرت تصمیم‌گیری خود را از دست بدهیم. لذا ضروری است که مهارت تصمیم‌گیری را به‌طور درست و اصولی آموخته و در خود تقویت کنیم.

انواع تصمیم‌گیری

۱. تصمیم‌گیری احساسی: در تصمیم‌گیری احساسی زیربنای تصمیم‌ها، احساسات و هیجانات افراد است که گاهی آگاهانه و گاهی ناآگاهانه پیش می‌آید. هیجانات و احساساتی مانند ترس، شرم، خشم، اضطراب، احساس گناه یا حسادت در تصمیمات ما تأثیر گذاشته و می‌تواند پایه و اساس تصمیم‌گیری‌ها قرار بگیرند و نتیجه یک عمل را با اشکال مواجه کنند.

۲. تصمیم‌گیری با تعویق: در این نوع تصمیم‌گیری فرد سعی می‌کند تا آنجا که امکان دارد از تصمیم‌گیری طفره رفته، وقت را هدر داده و آن را به تعویق بیندازد. کار امروز را به فردا انداختن نمونۀ بارز این نوع تصمیم‌گیری است. زیربنای تصمیم‌گیری با تأخیر، ترس، اضطراب یا ایدئال‌گرایی است.

۳. تصمیم‌گیری مطیعانه: درواقع در این نوع تصمیم‌گیری، فرد خود تصمیمی نمی‌گیرد، بلکه مطیعانه تصمیمی‌ که دیگران گرفته‌اند را اجرا می‌کند. عدم تفکر، اهمال‌کاری، بی‌خیالی، طفره رفتن و شانه خالی کردن از کارها، باعث می‌شود درنهایت برایمان تصمیم‌گیری کنند و ما کورکورانه اجرا کنیم، بدون در نظر گرفتن عواقب و پیامدهایش.

۴. تصمیم‌گیری تکانشی: در این نوع تصمیم‌گیری، افراد بدون فکر کردن، به‌صورت ناگهانی و عجولانه تصمیم خاصی را می‌گیرند. تصمیمات تکانشی همیشه با عجله و شتاب‌ همراه بوده، افراد فرصت فکر کردن نداشته و پیگرد آن ضررهای زیادی می‌بینند.

۵. تصمیم‌گیری منطقی: تنها تصمیم‌گیری درست و سالم، تصمیم‌گیری منطقی است که بر اساس تفکرات خلاقانه و نقادانه است. در این نوع تصمیمات ارزیابی‌ها درست و اساسی صورت می‌گیرند، تمامی جوانب سنجیده شده و ضرر و زیان‌های تصمیم و نتایج آن بررسی می‌شوند و افراد خود مسئول تصمیمات خود هستند.

 

در همین رابطه بخوانید:

هفته را دنبال کنید در: اینستاگرام تلگرام توئیتر

نویسنده: دکتر الهام گرامی

دکتر الهام گرامی
دکترای روانشناسی از دانشگاه لیل 3 فرانسه | مشاور و مدرس مهارتهای زندگی در زمینه | کودک، نوجوان و خانواده | دارای مجوز رسمی از سازمان نظام روانشناسی ایران | عضو انجمن مشاورین کانادا

مطلب پیشنهادی:

اخبار کانادا مراحل تصمیم‌گیری

عناصر مهم تصمیم‌گیری مناسب کدامند؟

تصمیم‌گیری به معنی اراده و قصد کردن و انتخاب از ميان دو يا چند راه‌کار …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *