قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / جامعه / سرگذشت ادبیات و کتاب کودک از دیرباز تا امروز در کبک کانادا

سرگذشت ادبیات و کتاب کودک از دیرباز تا امروز در کبک کانادا

یاسمن حسنی|

در کبک، پیش از سال ۱۹۱۴ آثار ادبی ویژه‌ی کودکان بسیار محدود بود و تنها شامل چند افسانه و قصه می‌شد که در سال ۱۸۸۲ در یک کتاب نفیس با عنوان «کتابخانه‌ی مذهبی و ملی» گردآوری شده بود. در آن ایام، کتاب‌های کودکان از فرانسه و بلژیک وارد خاک کانادا می‌شد و هر آن‌چه که در کبک چاپ و منتشر می‌شد دو مساله‌ی اساسی داشت: اول تعداد چاپ کم و دوم قیمت بالا. غیر از این موارد، کیفیت پایین تصویرسازی‌ها و عدم اهمیت به زیبایی بصری، از جمله دلایلی بودند که موجب شد کتاب‌های کودک تولید داخل با استقبال خوبی مواجه نشود.

در سال ۱۹۱۴ در مونترال کانادا کتابی چاپ شد با عنوان «سر میز کانادایی‌ها» که متن‌های داخل آن از مطالب مجله‌ای انتخاب شده بود که درباره‌ی سبک زندگی مردمان کانادا بود. این کتاب دارای تصاویر بیشتر و متنوع‌تری از سایر کتاب‌های آن روزگار بود.

طی سال‌های ۱۹۱۵ تا ۱۹۲۰، کلیسای کاتولیک نقش پررنگی در ادبیات مخصوص کودکان و نوجوانان داشت. در سال ۱۹۱۶ کلیسای کاتولیک بانی برگزاری مسابقه‌ای ادبی شد که شرکت‌کننده‌ها بایدبرای تصویرسازی‌های معروف آن دوران متن‌های ادبی می‌نوشتند. این مسابقه چند سال پیاپی برگزار شد و به این ترتیب هر سال یک کتاب از متون برگزیده به همراه تصاویر منتشر می‌شد.

Aviron

 

پرنده‌ی آبی؛ نقطه‌ی عطف

این انجمن مذهبی در سال ۱۹۱۹ یک مجموعه داستان تاریخی و در سال ۱۹۲۱ یک مجله‌ی معروف با عنوان «پرنده‌ی آبی» را منتشر کرد که تصویرساز و طراح جلد آن جیمز مک ایزاک بود. او اولین تصویرگری بود که در کبک برای حوزه‌ی ادبیات کودک کار کرد. تصویرسازی‌های مک ایزاک با قلم پر و جوهر انجام می‌شد. سال ۱۹۲۳ زمانی که رمان «ماجراهای پرین و شارلوت» توسط کلر داولوی نوشته و منتشر شد که نقطه‌ی عطفی برای ادبیات کودک و نوجوان بود؛ چرا که این کتاب اولین رمان برای کودکان بود و تمام شخصیت‌هایش همگی کودک بودند. از آنجا که این کتاب با استقبال بسیار خوبی روبه‌رو شد، خیلی زود پنج فصل دیگرش هم نوشته و چاپ شد. به این ترتیب اولین مجموعه رمان شش جلدی مخصوص کودک و نوجوان در کبک متولد شد.

از این زمان به بعد، پرداختن به کتاب کودک و نوجوان به عنوان بخشی از ادبیات فعال شد و نویسندگان زیادی به خصوص خانم‌ها، شروع به نوشتن در این حوزه کردند و اغلب داستان‌هایی با موضوعات و محتوای ملی و مذهبی نوشتند. در سال ۱۹۲۶ قانونی وضع شد که آموزش و پرورش را ملزم کرد نیمی از بودجه‌ی خود را به خرید کتاب‌های تولید شده در کبک اختصاص دهد که البته در نهایت این موضوع به غنی‌تر شدن محتوای کتاب‌ها منجر نشد و بیشتر باعث گرمی بازار ناشرین شد.

ناشری برای استقلال کتاب کودکان

طی سال‌های ۱۹۲۶ تا ۱۹۳۷، ناشری به نام آلبرت له وسک، مهم‌ترین قدم را برداشت به این صورت که یک‌سوم از کل آثار تولیدی خود را که ۲۵۰ جلد کتاب می‌شد به کودک و نوجوان اختصاص داد. او در تولیدات خود به نیازهای کودک و نوجوان توجه نشان داد و البته همزمان نیت دیگری هم داشت: بی‌نیاز کردن بازار کتاب فرانسوی زبان کانادا از کشور فرانسه و بلژیک. این ناشر در آثار تولیدی خود به تصاویر و مدیوم‌های خلاقانه اهمیت می‌داد و کم‌کم شروع به انتشار تصاویر رنگی در کنار متون کرد. او تصویرگران جوان و به ویژه خانم‌ها را استخدام کرد. همچنین اولین فارغ‌التحصیلان تصویرگری مدرسه‌ی هنرهای زیبا نیز جذب این نشر شدند و از تکنیک‌های نوین آن روزها مانند چاپ روی چوب و لینولئوم و نیز کار با آب سخت که تکنیک ویژه‌ی عکاسی بود، برای کتاب‌ها استفاده کردند. از همان دوران، تصویر، به عنوان فضایی برای بیان هنر جای خود را باز می‌کرد که قابلیت انتقال لحن و احساس و حرکت را هم داشت. اما وضعیت بازار کتاب کودک همچنان به دلیل هزینه‌ی بالای تولید آن هنوز خوب نبود و دسترسی کتاب‌ها برای همه‌ی اقشار جامعه امکان‌پذیر نبود. در بحبوحه‌ی جنگ جهانی دوم، کشور فرانسه، دشمن محسوب می‌شد و روابط تجاری با این کشور مختل شده بود و همین موضوع موجب شد تا تولیدات داخلی جان تازه‌ای بگیرد.

در سال ۱۹۴۰ آندره مایه، استاد ادبیات فرانسوی دانشگاه سوربن، در کانادا کتاب داستانی نوشت به اسم Ristontac که تصاویری جذاب برای مخاطب کودک و نوجوان داشت. در این کتاب تصاویر بخش زیادی از صفحه را شامل می‌شد و از تکنیک‌های رنگ‌آمیزی نوین در آن استفاده شده بود.

هفته را دنبال کنید در: اینستاگرام تلگرام توئیتر

بیشتر بخوانید:

تغییرات پس از جنگ جهانی دوم

در دهه‌های پس از جنگ جهانی دوم محتوای کتاب‌های کودک و نوجوان تغییر کرد و به سمت اخلاق و موضوعات روشنفکرمآبانه کشیده شد اما شیوه‌ی تولید کتاب هنوز تغییری نکرده بود تا این که در دهه‌ی هفتاد میلادی تحولی در بحث هنری تصاویر کتاب‌ها به وجود آمد. در دهه‌ی هشتاد میلادی آغاز تولیدات پرشمار سری‌های رمان و کتاب‌های کودک و نوجوان بود و موضوع فرانکوفونی و فرانسه زبانی به‌صورت جدی موضوعیت گرفت؛ به‌صورتی که کتاب‌هایی مخصوص معلمان برای آموزش زبان فرانسه منتشر شد. در همین سال‌ها تئاتر کودک هم شروع به پا گرفتن کرد و وام‌دار تولیدات ادبی پیش از خود بود. البته طی این سال‌ها کتاب‌هایی هم منتشر می‌شد که برای کودک و نوجوان نبود اما این گروه سنی آنها را می‌خواندند که بیشتر شامل کتاب‌های تاریخی یا مستند می‌شد. امروزه رمان‌ها، داستان‌ها و کمیک‌استریپ‌های فراوانی منتشر می‌شوند که شامل موضوعات طنز، درام و رمان و رمان‌های ژانر مانند پلیسی و معمایی و فانتزی می‌شوند و حتی در دانشگاه‌های کانادا رشته‌ی ادبیات کودک و نوجوان تدریس می‌شود.

می‌دانید جایزه لاک‌پشت پرنده چیست؟

جایزه‌ی لاک‌پشت پرنده، شامل مدال و نشان‌های طلایی و نقره‌ای است که به کتاب‌های برگزیده‌ هر سال فهرست لاک‌پشت پرنده در ایران اهدا می‌‌شود. نشان ویژه‌ی جایزه‌ی لاک‌پشت پرنده نیز به خاطر مجموعه‌ی فعالیت‌های یک فرد در طول سال‌ها اعطا می‌شود. درواققع لاک‌پشت پرنده فهرستی از کتاب‌های ادبیات کودک و نوجوان است که با همکاری گروهی از منتقدان، کارشناسان و نویسندگان کودک و نوجوان، موسسه‌ی شهر کتاب و فصلنامه‌ی تخصصی پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان با بررسی کتاب‌های هر فصل تهیه می‌شود تا راهنمای خرید کتاب کودک برای خانواده‌ها، مهدکودک‌ها، مدرسه‌ها و کتاب‌فروشی‌ها باشد.

این جایزه از اسفند ماه سال ۱۳۹۱ توسط گروهی از منتقدان و کارشناسان کتاب کودک و نوجوان راه‌اندازی شد و تاکنون، ۳۲ فهرست از لاک‌پشت پرنده منتشر شده است. در سال اول انتشار این فهرست، کتاب‌ها در سه گروه کتاب‌های عالی، کتاب‌های خوب و کتاب‌های راه‌یافته طبقه‌بندی و معرفی می‌شدند. درحال‌حاضر و پس از یک دهه فعالیت، کتاب‌ها بر مبنای گروه سنی و گروه موضوعی و همچنین، بر حسب رای داورها با امتیاز شش لاک‌پشت (کتاب‌های بسیار عالی)، پنج لاک‌پشت (کتاب‌های عالی)، چهار لاک‌پشت (کتاب‌های خیلی خوب) و سه لاک‌پشت (کتاب‌های خوب) معرفی می‌شوند.

 

کتاب‌ها بر اساس شیوه‌نامه‌ای مکتوب و با اصول و معیارهایی روشن به فهرست راه می‌یابند و یا موفق به دریافت نشان طلایی یا نقره‌ای می‌شوند. هر ساله، داوران و سیاست‌گذارانِ این فهرست، براساس مقتضیات روز و همچنین با توجه دیدگاه‌ها و نقد و بررسی صاحب‌نظران، این معیارها و ملاک‌ها را بازبینی می‌کنند و آن‌ها را در متنی با عنوان اصول، شیوه‌ی اجرایی و معیارهای فهرست و نشان‌های لاک‌پشت پرنده اعلام می‌کنند.

لاک‌پشت پرنده، پیش از این‌که جایزه‌ای برای سنجش کیفیت بازار کتاب کودک و نوجوان ایران باشد، نهادی است که مهم‌ترین دغدغه‌اش ترویج خواندن در دوران کودکی است. هیات داوران لاک‌پشت پرنده هر ساله با دعوت از مردم، از خانواده‌های ایرانی می‌خواهند که سال نو را با اهدای کتاب برای کودکان زیبا‌تر کنند.

نویسنده: هفته

هفته

مطلب پیشنهادی:

گردشگری کبک

کمپین استخدام نیروی کار در بخش گردشگری کبک

صنعت گردشگری کبک روز سه شنبه ۱۳ آوریل به منظور پر کردن ۴۰ هزار موقعیت شغلی خالی تا فصل تابستان کمپین جدید استخدام خود را آغاز کرد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *