Fengye College Center
خانه / اخبار مونترال / دانستنی‌های مونترال / «به یاد می‌آورم» Je me souviens

«به یاد می‌آورم» Je me souviens

 زیر پوست شهر

کدامین راز در پس این جمله نهفته است؟

مونترال‌شناسی / بخش هفتم

ما مهاجریم، یعنی کسانی که زادگاه مادری خود را ترک ‌کرده و در فاصله‌ای دور از وطن، در دیاری غریب، و هر کدام بنا به دلیلی، خواسته یا ناخواسته، مأوا گزیده‌ایم. حتما عده‌ای از ما با مطالعه قبلی و با شناخت، پا به این سرزمین گذاشته‌اند. گروهی دیگر شاید با مطالعه کمتر راهی سفر شده‌ایم. اینکه به گروه اول یا دوم تعلق داشته باشیم، دراصلِ این نیاز که باید درباره وطن دوم خود بیشتر بدانیم، تاثیری نمی‌گذارد.

در اینجا به جمله‌ای می‌پردازیم که گرچه به ظاهر یک عبارت است اما یک تاریخ را درخود جا داده است. راستی روزی چند بار عبارت Je me Souviens  به چشم‌تان می‌خورد؟ شما که اتومبیل شخصی دارید مطمئنا با این عبارت مأنوس هستید چون که بر روی پلاک ماشین‌تان نقش بسته است. و اما شما، شما که از وسایل عمومی برای جابه‌جا شدن استفاده می‌کنید، حتما این جمله روزی چند بار در کوچه و خیابان جلوی چشمان شما قرار می‌گیرد. آخر علت وجودی این عبارت بر روی پلاک اتومبیل‌ها چیست و چه رازی در این سه کلمه نهفته است که ما ساکنان کبک باید هر روز آن را به نحوی ببینیم؟!

«به یاد می‌آورم» Je me souviens
در اینجا به جمله‌ای می‌پردازیم که گرچه به ظاهر یک عبارت است اما یک تاریخ را درخود جا داده است: به یاد می‌آورم

در سال 1883میلادی در طراحی ساختمان محل قانون‌گذاری کبک که در حال حاضر مجلس ملی کبک نامیده‌ می‌شود، جمله Je me souviens (به خاطر دارم)، بوسیله معاون وزیر اراضی و جنگلها و مهندس معمار Eugène – Etienne Taché، که در سال‌های 1836 تا 1912 می‌زیست، درست زیر نشان‌های کبک بر روی سنگ سردر اصلی ساختمان نقش بست. به نظر Taché، طراح این دکوراسیون، نصب این جمله در نمای بیرونی پارلمان، به منظور یادآوری تاریخ کبک است.

دائرةالمعارف آگورا  Agora در این‌باره می‌نویسد: «در واقع می‌شود گفت که از زمان امضاء قرارداد ساخت مجلس قانون‌گذاری کبک بوسیله طراحِ این طرح، و سیاستمدار و آرشیتکت Taché به تاریخ 9 فوریه 1883م. عبارتJe me souviens هویت رسمی پیدا کرد.»

این عبارت سه کلمه‌ای علی‌ رغم اختصار و ایجازش، حاوی معنی وسیع و عمیقی است: «من به ‌یاد دارم درسی را که از گذشته باید بگیرم و گذشته خود را با تمام افتخارات و بدبختی‌هایش به خاطر دارم.» این سه کلمه، در سال 1939م. همراه نشانه‌های جدید استان، به عنوان شعار رسمی کبک تصویب و اعلام شده و جایگزین عبارت La Bellle Province می‌شود. با اینکه ظاهرا آقای Taché بوده که این عبارت را انتخاب و در سردر مجلس قرار داده است؛ اما باید دید که چگونه و از کی، این مفهوم توجه کبکی‌ها را به خود جلب کرده و در ذهن و قلب آنها جای گرفته است. در تاریخ کبک می‌خوانیم که از شکست آن‌ها دربرابر انگلیسی‌ها به سال 1763م. تا تشکیل کنفدراسیون به سال 1867م.، یعنی قریب به صد سال، فرانسوی‌زبانان کانادا به دلیل از دست دادن جایگاه خود هرگز نمی‌توانستند این شکست را بپذیرند و همیشه دنبال فرصتی بودند تا در سرزمین خودشان صاحب‌خانه شوند. در اینجا لازم است برای درک بیشتر احساس مردم کبک و چرائی وجود این شعار، به گوشه‌هائی از تاریخ کبک و کانادا اشاره کنیم.

تاریخ کبک: کشف سرزمین جدید، «کانادا»

ژاک کارتیه Jacques Cartier سیاح فرانسوی در 31 دسامبر 1491 در خانواده‌ای دریانورد در سن مالو Saint-Malo  فرانسه متولد شد و به سال 1557 در زادگاهش به مرض طاعون درگذشت. در ابتدا ملوان کشتی بود و در جریان دیدار فرانسوای اول از مون سن میشل Mont Saint-Michel به درجه ناخدایی رسید. بعد از این دیدار بود که از طرف شاه مأمور شد برای دست‌یابی به ادویه، ابریشم و طلا با پرداخت هزینه سفر، عازم چین و هند و به طور کلی آسیا شود.

«به یاد می‌آورم» Je me souviens
ژاک کارتیه Jacques Cartier سیاح فرانسوی در تاریخ 20 آوریل 1534م. ژاک کارتیه عازم سفر شد. او اولین اروپائی بود که با دو کشتی و 61 نفرهمراه، به تاریخ 10 ژوئن به خلیج سن‌لوران رسید و وارد منطقه‌ای شد که ابتدا تصور کرد به آسیا از جمله چین رسیده است

در تاریخ 20 آوریل 1534م. ژاک کارتیه عازم سفر شد. او اولین اروپائی بود که با دو کشتی و 61 نفرهمراه، به تاریخ 10 ژوئن به خلیج سن‌لوران رسید و وارد منطقه‌ای شد که ابتدا تصور کرد به آسیا از جمله چین رسیده است؛ اما وقتی به اشتباه خود پی‌برد، معلوم شد که به منطقه جدیدی رسیده است و اسم کانادا (نامی برگرفته از بومیان کانادا) را بر روی آن نهاد. او در تاریخ 24 ژوئیه 1534 م. صلیبی به طول 9 متر، در Gaspé تحت عنوان مالکیت و به نام فرانسوای اول، پادشاه فرانسه، بر زمین کاشت ومنطقه را به نام «نوول فرانس» نامگذاری کرد.

با پایان سفر اول در 5 سپتامبر 1534 کارتیه به کشورش، فرانسه بازگشت.

سفر دوم وی به سال 1536/ 1535 باکمک سه کشتی آغاز شد و کشف سرزمین‌های تازه ادامه یافت تا به مونت رویال  Mont-Royal یعنی مونترال کنونی رسیدند. سرمای کشنده و کمبود تجهیزات، ژاک کارتیه و افرادش را مجبور به بازگشت کرد. سفر سومی را هم بین سال‌های 1541-1542 انجام داد و اولین ساکنان فرانسوی در سرزمین‌های نو در حاشیه رود سن لوران اسکان یافتند که به خاطر بیماری و مشکلاتی که با بومیان سرزمین جدید داشتند، به سال 1543 مجبور به بازگشت شدند.

بعد از گزارش سفر اول ژاک کارتیه و این‌که محل کشف شده آسیا نبوده و در واقع سرزمین جدیدیست، دولت فرانسه علاقه چندانی به آن و حضور در آنجا نشان نداد؛ اما عده‌ای از فرانسوی‌های ساکن مناطق باسک، برتون و نرماندی صرفا برای شکار نهنگ و شیرآبی جهت استفاده از روغن آنها به سفر به این منطقه ادامه ‌دادند و با بومیان و مردم محل به داد و ستد پرداختند چرا که بومیان علاقه زیادی به ابزار فلزی اروپائیان نشان می‌دادند. بتدریج فرانسوی‌ها تجارت خز را هم به آن اضافه ‌کردند و مشتریان خوبی برای خز بودند. چون در بین قشر اشراف آن زمان جامعه اروپا، استفاده از پوست گرانبهای حیوانات برای پوشاک بسیار مرسوم بوده و یکی از نشانه‌های تفخر و ویژگی‌های طبقاتی بوده است.

بنیانگذاری شهر کبک در سال 1608

فرانسوی‌ها به مرور زمان پی بردند که تجارت خز، حضور مستمر در محل را می‌طلبد و از این‌جا فکر کولونیزاسیون و اسقرار دائمی در محل ایجاد شد. و بالاخره در سال 1608 ساموئل دو شامپلن “Samuel de Champlain” با دریافت اهمیت بسزای تجارت خز و نیاز حضور دائمی در محل، شهر کبک را بنا نهاد. این شهر جزء اولین تأسیسات دائمی فرانسه در آمریکای شمالی محسوب می‌شود. انتخاب محل شهر کبک به دلایل مختلف از جمله باریک شدن رود سن لوران و امکان کنترل تازه واردین بوده است.

در این سالها تجارت پوست حیوانات یک عامل قوی اقتصادی به شمار می‌رفت و به همین دلیل پادشاهی فرانسه برای دست یابی هرچه بیشتر به آن، به گسترش قلمروهای خود می‌پردازد. در نتیجه در سال 1632، ترووا ریویر Trois-Rivières (سه‌رودان) و در سال 1642 شهر مونترال احداث می‌شود. در سال 1662 یعنی حدود پنجاه سال پس از تأسیس شهر کبک، جمعیت مستعمره فرانسه بالغ بر 3000 نفر می‌شود.

«به یاد می‌آورم» Je me souviens
شعار کبک برسردر پارلمان استانی: به یاد می‌آورم

به علت ضعیف شدن نوول فرانس به دلایل مختلف، لوئی چهاردهم پادشاه فرانسه شخصی کارآمد بنام ژان تالون Jean Talon را به این منطقه اعزام می‌کند. ژان تالون به سال 1665 با عنوان مباشر شاه وارد نوول فرانس می‌شود. او به دلیل کارهای عمده‌ای که در درجه اول در جهت ازدیاد جمعیت کولونی و همینطور برای توسعه اقتصادی و تأسیسات شهری و منطقه‌ای در طول 3 سال اقامت در کانادا انجام می‌دهد، به نام مباشر بزرگ نامیده می‌شود.

بعد از وی قریب به صد سال فرانسه به توسعه سرزمین‌های تحت استعمار خود می‌پردازد. کانادای فرانسوی‌زبان در اوج قدرت خود از قلمرو استعماری وسیعی برخوردار بود. اما علی رغم تلاش برای ازدیاد جمعیت از جمله: فرستادن دختران یتیم فرانسه به مستعمره با نام «دختران شاه»، به منظور ازدواج و تولید مثل در کانادا، و همین‌طور به دستور شاه اعزام محکومین به همین قصد، جمعیت سرزمین‌های تحت استعمار بسیار کم بود.

در مقابل، استعمار انگلیس در امتداد سواحل شرقی آمریکای شمالی با جمعیت بیشتر، زمین‌های کمتری در اختیار داشت. از طرفی تجارت پوست و منافع حاصل از آن، همچنین سایر جاذبه‌های استعماری سرزمین تازه کشف شده، باعث بروز جنگ‌های طولانی مدت اساساً بین دو کشور استعمارگر انگلیس و فرانسه شد. و نهایتا طی یک جنگ هفت ساله (1756 – 1763) در سال 1763 فرانسوی‌ها شکست خورده و پادشاهی انگلیس کنترل تمام مستعمرات فرانسه در کانادا را به عهده گرفت. سپس سرزمین‌های تسخیر شده را به دو بخش کانادای بالا، شامل انتاریو برای اسکان انگلیسی زبانان و کانادای پائین شامل کبک، مختص فرانسوی‌زبانان تقسیم کرد. در این سال طبق یک «بیانیه سلطنتی» که از طرف پادشاهی انگلیس صادر شد، کبک در تمام شئون اجتماعی، سیاسی و اداری چهره انگلیسی به خود گرفت و تابع انگلیس شد.

از این سال تا سال 1867 (تشکیل فدراسیون کانادا)، کمی بیشتر از یک قرن، فرانسوی‌های کانادا تحت سلطه انگلیس زندگی کردند. اگر چه با تشکیل فدراسیون و در کانادای فدرال، هر استانی در زمینه اقتصادی، سیاست داخلی و تجارت خودمختار است؛ اما بصورت کامل مستقل نبوده و هنوز هم کنترل ارتش و سیاست‌گذاری خارجی کانادا با رأی و تأیید پادشاهی انگلیس انجام می‌شود.

شعار ملی کبک بر روی پلاک اتومبیل‌ها

در سال 1976 پارتی کبکوا بر سر قدرت رسید. دو سال بعد، شعار رسمی کبک Je me souviens بر روی پلاک اتومبیل جانشین عبارت قبلی la belle province شد.

این انتخاب و جایگزینی، بحث‌های زیادی را در رسانه‌های عمومی به دنبال داشت. از جمله: بنا به ادعای نوه Taché در ذهن پدر بزرگ وی این شعار قسمت دومی هم داشته و آن این‌که:

Je me souviens / Que né sous le lys / Je croîs sous la rose

من به یاد دارم که زیر گل سوسن به دنیا آمدم و زیر گل رز بزرگ شدم. (گل سوسن نماد پادشاهان فرانسه و گل رز نماد پادشاهان انگلیس بود.)

و اما نباید فراموش کرد که گستره حافظه تاریخی ملت‌ها بسیار وسیع بوده حتی از تاریخ کبک و حافظه کبکی‌ها فراتر رفته و متاسفانه در اعماق و دوردستهای تاریخ، 1400 سال پیش را هم هنوز به یاد دارد!

منابع:

http://www.drapeau.gouv.qc.ca

www.biographi.ca

www.home.ican.net

Wikipédia

نویسنده: لیلی خاقانی

مطلب پیشنهادی:

انتخابات در کبک

رفرم یا رفراندم؟ انتخابات بعدی کبک چه سیستمی خواهد داشت؟

ابهام و سردرگمی درباره نیات واقعی دولت فرانسوا لوگو درباره روش برگزاری انتخابات سال 2022 هنوز برطرف نشده است چرا که مسئولان دولت لوگو پیام‌های ضد و نقیض در این باره صادر می‌کنند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

رفتن به نوارابزار