قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / عمومی / مقاله ها / سیاست و اقتصاد / سکوت گوش‌خراش کانادا و ریاست عربستان سعودی بر گروه ۲۰
محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی
محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی

سکوت گوش‌خراش کانادا و ریاست عربستان سعودی بر گروه ۲۰

هفته را دنبال کنید در: اینستاگرام تلگرام توئیتر

گروه ترجمه هفته

عربستان سعودی برای اولین بار ریاست گروه ۲۰ را که اصلی‌ترین قدرت‌های اقتصادی جهان را شامل می‌شود، بر عهده گرفته و این اتفاق کانادا را در موقعیتی بسیار حساس قرار داده است.

به گزارش هفته، به‌نقل از رادیو کانادا، ریاست عربستان بر نشست سران گروه ۲۰ می‌توانست صحنه‌هایی کاملاً دردسرساز برای جاستین ترودو نخست‌وزیر کانادا ایجاد کند اما از بخت خوش ترودو این نشست به علت نگرانی‌های مرتبط با بحران پاندمی کرونا به شکل مجازی برگزار شد.

Aviron

 

برگزاری نشست سران گروه ۲۰ به ریاست ریاض می‌توانست این فرصت را به محمد بن سلمان بدهد که با روسای جمهور و نخست وزیران دیگر کشورهای عضو این گروه ازجمله جاستین ترودو دست بدهد، لبخندی ردوبدل کند یا حتی گپ و گفتی هرچند کوتاه داشته باشد اما همه‌گیری کرونا به داد ترودو رسید و او را از قرار گرفتن در چنین وضعیتی که می‌توانست واقعاً برای او و کانادا مشکل‌آفرین باشد، نجات داد.

عربستان سعودی امسال ریاست گروه ۲۰ را بر عهده دارد اما نشست سران این گروه در روزهای بیست و یکم و بیست و دوم نوامبر که طبق برنامه می‌بایست با حضور رهبران همه کشورهای عضو در ریاض برگزار شود، به علت بحران کرونا به نشستی مجازی تبدیل شد و سران کشورها از طریق تماس‌های ویدئویی در این نشست دو روزه شرکت کردند.

اما چه واقعی و چه مجازی، اجلاس سران گروه ۲۰ دو سال پس از ماجرای جنجال‌برانگیز قتل جمال خاشقجی روزنامه‌نگار منتقد سیاست‌های ریاض که به شکلی کاملاً مرموز در کنسولگری عربستان سعودی در استانبول کشته شد و هفت ماه پس از ازسرگیری صادرات تسلیحات کانادایی به عربستان سعودی، برگزار شد.

انییس کالامار گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور مربوط به اعدام‌های فراقضایی
انییس کالامار گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور مربوط به اعدام‌های فراقضایی

انییس کالامار Agnès Callamard کارشناس فرانسوی حقوق بشر و گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد می‌گوید: «سران کشورهای گروه ۲۰ همگی آماده شرکت در این نشست بودند؛ اما متأسفانه با توجه به بحران کرونا شرایط به‌گونه‌ای نبود که بتوان این نشست را با حضور فیزیکی آن‌ها برگزار کرد. سکوت گوش‌خراش بسیاری از اعضای جامعه بین‌المللی ازجمله کانادا، حس مصونیت از مجازات را در عربستان سعودی تقویت کرده است.»

همین کالامار بود که در یک گزارش انتقادی شدیداللحن تأکید کرد مثله کردن و کشتن جمال خاشقجی به دست مأموران سعودی در کنسولگری عربستان در استانبول یک «جنایت حکومتی» و نقض آشکار حقوق بین‌المللی محسوب می‌شود. گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد در گزارش خود خواستار آن شد که ولیعهد قدرتمند، پرنفوذ و صدالبته مرموز عربستان سعودی در این ماجرای دهشتناک موضوع تحقیق و پیگرد کیفری بین‌المللی قرار گیرد و حساب پس دهد.

درست به همین علت بود که کالامار در پی تحقیقاتی که درباره این ماجرا انجام داد، از سران کشورهای جهان خواست نشست سران گروه ۲۰ را در کشور دیگری به‌جز عربستان برگزار یا اینکه نشست این گروه در ریاض را تحریم کنند. گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل مشخصاً کانادا را ترغیب کرد که با اتخاذ یک موضع مناسب در قبال عربستان، خود را به‌عنوان الگو معرفی کند.

محمد بن سلمان ولیعهد عربستان و پدرش ملک سلمان بن عبدالعزیز
یک هنرمند سعودی عکس محمد بن سلمان ولیعهد عربستان و پدرش ملک سلمان بن عبدالعزیز را روی دیوار نقاشی می‌کند

«من واقعاً نگران هستم. واقعاً ساده‌لوحی است اگر تصور کنیم‌‌ که عربستان سعودی تلاش نخواهد کرد از نشست سران گروه ۲۰ به نفع خود استفاده ابزاری کند؛ بنابراین اگر می‌خواهیم که در این قضیه هالو فرض نشویم و آلت دست عربستان قرار نگیریم، بیش از هر زمان دیگر حائز اهمیت است که دست رد به سینه سعودی‌ها بزنیم.»‌‌ (انییس کالامار گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور مربوط به اعدام‌های فرا قضایی)

نکته جالب و البته کاملاً غیرمعمول و عجیبی که در روزهای اخیر در رفتار دولت ترودو شاهد بودیم این بود که مقامات اتاوا اصلاً مایل نبودند درباره نشست سران گروه ۲۰ و به‌ویژه نقشی که قرار است دولت فدرال در این نشست ایفا کند، اطلاعاتی منتشر کنند. چه کسی در این نشست سخنرانی خواهد کرد و چه چیزی خواهد گفت؟ در این باره مقامات دولت فدرال مطلقاً چیزی نگفتند.

بیشتر بخوانید:

درست است که پس از قتل جمال خاشقجی و جنجالی که به علت این ماجرا در جهان علیه عربستان به راه افتاد، دولت کانادا به‌طور موقت صدور مجوز صادرات سلاح و تجهیزات نظامی را به عربستان ممنوع کرد، اما این ممنوعیت آوریل گذشته به پایان رسید.‌‌

فروش تسلیحات و تجهیزات نظامی کانادا به عربستان بر مبنای توافق‌نامه بحث‌برانگیزی صورت می‌گیرد که در زمان دولت محافظه‌‌کار استفان هارپر منعقد شد اما در ادامه دولت جاستین ترودو نیز آن را تصویب کرد. قرارداد تسلیحاتی چند میلیارد دلاری کانادا با دولت سعودی که در سال ۲۰۱۴ منعقد شد در زمان امضا، بزرگ‌ترین توافق صادراتی کانادا به‌حساب می‌آمد و در آن زمان کانادا را به دومین صادرکننده سلاح به خاورمیانه تبدیل کرد. در سال ۲۰۱۹ به‌رغم انتقادات شدیدی که از کارنامه حقوق بشری عربستان وجود داشت، کانادا از نظر میزان فروش سلاح به عربستان سعودی رکورد زد و تجهیزات نظامی قابل‌توجهی به ارزش ۲.۲ میلیارد دلار آمریکا به عربستان سعودی فروخت که نسبت به سال ۲۰۱۸ دو برابر شده بود.

در این سال‌ها گروه‌های حقوق‌‌ بشری در داخل و خارج کانادا، بسیاری از دانشگاهیان و کارشناسان از جاستین ترودو خواسته‌‌‌اند با توجه به نقض مکرر حقوق بشر توسط عربستان در یمن، قرارداد فروش تسلیحات به ریاض را لغو کند اما دولت لیبرال مدعی است که در صورت لغو این قرارداد، کانادا میلیاردها دلار ضرر خواهد کرد.

به نظر رسید که دولت ترودو در انتخاب زمان انتشار خبر بحث‌برانگیز ازسرگیری صادرات سلاح به عربستان نیز با دقت و ظرافت عمل کرد چراکه درست در آستانه تعطیلات طولانی عید پاک و در اوج بحران بهداشتی و اقتصادی این خبر اعلام شد و به همین علت تحت‌الشعاع اخبار بهداشتی و اقتصادی روز قرار گرفت و بازتاب چندانی پیدا نکرد.

محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی در یک لیموزین
محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی در یک لیموزین

با این حال فرانسوا فیلیپ شامپین وزیر امور خارجه کانادا در پاسخ به سؤالات روزنامه‌نگاران مبنی بر اینکه چرا اتاوا این مقطع زمانی را برای اتخاذ چنین تصمیمی انتخاب کرده است، تأکید کرد برخلاف ادعای منتقدان، اقدام دولت در این زمینه بر پایه شفافیت و گشایش صورت گرفته است.

استفن مک اینرنی Stephen McInerney مدیرکل یک سازمان غیردولتی مستقر در واشنگتن موسوم به «پروژه دموکراسی در خاورمیانه» می‌گوید: «متأسفانه پس از قتل جمال خاشقجی به‌رغم انتقادات و فشارهایی که در این قضیه متوجه رهبران ریاض شد، وضعیت حقوق بشر در عربستان سعودی نه‌تنها بهتر نشد بلکه رو به وخامت گذاشت.»

استفن مک اینرنی تأکید کرد: «بیم آن داریم که دولت کانادا در قبال عربستان سعودی سیاستی را در پیش گیرد که این پیام از آن استنباط شود: منافع اقتصادی و تجاری بر ارزش‌های حقوق بشر ارجحیت دارد. مثل خیلی از تحلیلگران بین‌المللی، مدیرکل پروژه دموکراسی در خاورمیانه نیز معتقد است که عربستان سعودی از ریاست خود بر گروه ۲۰ تلاش خواهد کرد توجه اعضای این گروه و افکار عمومی جهان را از کارنامه سیاه خود درزمینهٔ حقوق بشر منحرف کند.»

«بهترین کاری که اعضای گره ۲۰ برای تنبیه عربستان می‌توانستند انجام دهند، این است که با تأکید بر نگرانی‌های خود در خصوص عملکرد حقوق بشری عربستان، نشست سران گروه ۲۰ در ریاض را تحریم کنند؛ اما موضوع مهم دیگر این است که کانادا آشکارا موضع خود را در قبال عربستان و کارنامه ضعیف حقوق بشری این کشور اعلام کند هرچند شخصاً بعید می‌دانم که چنین اتفاقی بیفتد.»

(استفن مک اینرنی مدیرکل سازمان غیردولتی «پروژه دموکراسی در خاورمیانه»)

کم نیستند دلایلی که می‌توانند به جاستین ترودو این اجازه را بدهند که لحن خود را در قبال عربستان سعودی تشدید کند. این دلایل به بازداشت و حبس ریف بداوی وبلاگ نویس منتقد عربستانی محدود نمی‌شود. اتفاق‌ها و حوادث مرتبط به عربستان نیز که در ماه‌های گذشته در خاک کانادا روی داده، می‌توانند برای این کار دلایل محکم جدیدی به اتاوا بدهند.

شواهد متعددی در دست است که نشان می‌دهند مقامات رژیم سعودی ارعاب یا حتی حذف بستگان و افراد نزدیک به چهره‌‌‌‌های برجسته تبعیدی کشورشان در کانادا را که برخی از آن‌ها مقیم دائم کانادا محسوب می‌شوند، هدف قرار داده‌اند.

یکی از مواردی که هیاهوی زیادی هم ایجاد کرد، قضیه سعد الجبری، عضو قدرتمند پیشین سرویس‌های اطلاعاتی عربستان سعودی است. الجبری که سال ۲۰۱۷ از بیم جان خود به کانادا گریخت، از مقامات دستگاه حاکم کشورش به دستگاه قضایی آمریکا شکایت کرد. الجبری که مسئول رسمی سابق عربستان و متخصص در مسائل امنیت ملی و ضد تروریسم بوده، مدعی شده است که محمد بن سلمان گروهی از مزدوران خود را برای کشتن وی به کانادا فرستاده است.‌‌ شکایتی که وکلای سعد الجبری در این باره به دادگاهی در آمریکا ارائه کرده‌اند، بیشتر به یک رمان جاسوسی شباهت دارد. طبق این پرونده، ولیعهد متنفذ عربستان سعودی در سال ۲۰۱۸ تلاش کرده است تا دهان سعد الجبری را که درباره او اطلاعات محرمانه زیادی داشت و به همین علت به «صندوقچه اسرار» شهرت پیدا کرده است، برای همیشه ببندد. گفته می‌شود همین گروه مزدور عامل ترور جمال خاشقجی در کنسولگری عربستان در استانبول بوده است.

مزدوران اجیرشده توسط محمد بن سلمان که درصدد بودند به‌صورت مخفیانه وارد کانادا شوند اواسط اکتبر سال ۲۰۱۸ با ویزای توریستی به کانادا آمدند و وانمود کردند که همدیگر را نمی‌‌شناسند. اما افسران مرزی کانادا به آن‌ها مشکوک شدند و به عکسی دست یافتند که آنان را کنار هم نشان می‌داد و به این ترتیب دروغ آن‌ها فاش شد. مأموران مرزی کانادا همه آن‌ها به‌جز یکی را که گذرنامه دیپلماتیک داشت، رد کردند. این حادثه یک هفته پس از قتل جمال خاشقجی رخ داد.

سعد الجبری در دیدار هیئت عربستان سعودی و باراک اوباما رئیس جمهور پیشین آمریکا در واشنگتن در تاریخ ۱۳ مه ۲۰۱۵
سعد الجبری در دیدار هیئت عربستان سعودی و باراک اوباما رئیس جمهور پیشین آمریکا در واشنگتن در تاریخ ۱۳ مه ۲۰۱۵

الجبری همچنان مدعی است که ولیعهد عربستان باز هم تلاش می‌کند مأموران مخفی خود را از طریق مرز زمینی آمریکا به کانادا بفرستد تا او را ترور کنند. در شکایت ارائه شده به دستگاه قضایی آمریکا آمده است که ولیعهد عربستان برای فشار بر الجبری اعضای خانواده وی را ربوده و شکنجه کرده است. دو تن از فرزندان الجبری اواسط مارس ناپدید شده و برخی بستگان دیگر وی هم بازداشت، زندانی و شکنجه شده‌‌اند.

این اخبار اوایل اوت در رسانه‌‌‌‌های کانادا منتشر شد اما مسئولان سفارت عربستان در اتاوا در این باره سکوت اختیار کردند و مقامات کانادا از جمله بیل بلر وزیر امنیت عمومی و همچنین مسئولان آژانس خدمات مرزی کانادا نیز از پاسخ دادن به سؤالات روزنامه‌نگاران در این باره خودداری کردند.

فریده ضیف مدیر سازمان غیردولتی دیده‌بان حقوق بشر در کانادا تأکید کرد: «با توجه به اینکه چنین تخلفاتی در خاک کانادا اتفاق افتاده و حاکمیت ملی کانادا را آشکارا زیر سؤال برده است، باید صدای اعتراض جاستین ترودو را درآورد و او را خشمگین کند. ترودو باید به سعودی‌ها گوشزد کند که چنین رفتاری برای اتاوا کاملاً غیرقابل‌قبول است.»

خانم ضیف افزود: «کاملاً روشن است که سعودی‌ها از مسئله فروش سلاح‌های کانادایی که برای اتاوا بسیار سودآور است، به‌عنوان یک اهرم فشار استفاده می‌کنند تا مقامات کانادا را به سکوت وادار کنند و اجازه ندهند که اتاوا درباره موارد مکرر و فاحش نقض حقوق بشر که ریاض مرتکب می‌شود، دم بزند.»

جنگجویان شورای انتقالی جنوب یمن واقع در استان ابین
جنگجویان شورای انتقالی جنوب یمن واقع در استان ابین

سپتامبر گذشته کارشناسان سازمان ملل متحد که درباره مناقشه یمن تحقیق می‌کنند با انتشار گزارشی نوک تیز پیکان انتقادات خود را متوجه دولت کانادا کرده و برای اولین بار تأکید کردند کانادا از جمله کشورهایی است که با مواضع و رفتار خود به آتش جنگ در یمن دامن می‌زند و با فروش تسلیحات به عربستان سعودی به طولانی شدن هر چه بیشتر مناقشه مسلحانه یمن کمک می‌کند.

درست است که امسال در نشست سران گروه ۲۰ در عربستان خبری از دست دادن‌ها، لبخندهای و گپ زدن‌های احتمالی رهبران این گروه نبود اما این نشست مجازی تحت ریاست ریاض مانع از آن نخواهد شد که رفتار کاملاً متناقض اتاوا بیش از پیش بر همه جهانیان آشکار نشود.

جاستین ترودو بر ضرورت و اهمیت احیای اقتصادی فراگیر با مشارکت زنان تأکید می‌کند و تعهد کرده است که با تبعیض‌های سیستماتیک مبارزه کند این در حالی است که شمار زیادی از فعالان، منتقدان و مخالفان رژیم آل خلیفه در زندان‌های عربستان محبوس هستند.

در چنین شرایطی سکوت اتاوا در قبال عربستان و رفتار ضد حقوق بشری این کشور گوش‌خراش‌تر از همیشه شده است.

منبع: وب‌سایت شبکه خبری رادیو کانادا

نویسنده: mehrahang

مطلب پیشنهادی:

ترودو و جو بایدن

گفت‌و‌گوی گرم تلفنی ترودو و بایدن

جو بایدن رئیس‌جمهور جدید آمریکا همان گونه که در مراسم تحلیف خود قول داده بود، روز جمعه ۲۳ ژانویه با جاستین ترودو تلفنی گفت‌وگو کرد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *