قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / عمومی / مقاله ها / دیدگاه / خوانندگان / از خوانندگان هفته: آزادی بیان، اخلاق‌مداری و نفرت پراکنی
آزادی بیان

از خوانندگان هفته: آزادی بیان، اخلاق‌مداری و نفرت پراکنی

بخش «خوانندگان» هفته متعلق به خوانندگان است. تنها محدودیت انتشار مطالب در این صفحه قوانین کاناداست. سلیقه سردبیر و دست‌اندرکاران هفته در انتشار مطالب در این بخش تأثیری ندارد.

محسن فرهادلو |

آزادی بیان، بیان آزادانه و بدون ترس اندیشه و نظر، بمنزله یکی از حق‌های بنیادی انسان در اعلامیه جهانی حقوق بشر به رسمیت شناخته شده است. ماده نوزده اعلامیه حقوق بشر تصریح می‌کند: «هر انسانی محق به آزادی عقیده و بیان است؛ و این حق شامل آزادی داشتن باور و عقیده‌ بدون [نگرانی] از مداخله [و مزاحمت]، و حق جستجو، دریافت و انتشار اطلاعات و افکار از طریق هر رسانه‌ای بدون ملاحظات مرزی است». بیان در آزادی بیان، فقط شامل گفتار نیست بلکه تمامی شکل‌های ارتباطی از قبیل گفتار، نوشتار، چاپ، آثار هنری و یا حتی رفتارهای سمبلیک را نیز شامل می‌شود. بدلیل تزاحم ممکن با دیگر حق‌های بنیادی، باید دانست که حق آزادی بیان یک حق مطلق نیست و هر نوع بیانی زیر چترحمایت حق بنیادی آزادی بیان قرار نمی‌گیرد.

قرار دادن محدودیت بر آزادی بیان در موردهایی چون دعوت به ارتکاب جرم، تحریک به اعمال غیر قانونی، پورنوگرافی کودک، حقوق معنوی، امنیت ملی و هتک حرمت، پذیرفتنی می‌نماید. در همین راستا میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی در ذیل ماده نوزده خود اضافه می‌کند: «تمرین حق آزادی بیان، مستلزم‌ حقوق‌ و مسئولیت‌‌های‌ خاص‌ است‌ و لذا ممكن‌ است‌ تابع‌ محدودیت‌های‌ معینی‌ بشود كه‌ در قانون‌ تصریح‌ شده‌ و برای‌ امور ذیل‌ ضرورت‌ داشته‌ باشد: الف‌ ـ احترام‌ به حقوق‌ و یا حیثیت‌ دیگران‌. ب‌ ـ حفظ‌ امنیت‌ ملی‌ یا نظم‌ عمومی‌ یا سلامت‌ یا اخلاق‌ عمومی‌.»

هفته را دنبال کنید در: اینستاگرام تلگرام

محدودسازی آزادی بیان در جامعه بر روی اصلی که جان استوارت میل در کتاب «درباره آزادی» خود اصل ضرر به غیر نامیده است، برپا شده است که اعمال قدرت از سوی جامعه بر روی فرد را، تنها وقتی که پای ضرر رساندن به دیگران در میان باش، مجاز می‌شمارد. هرچند که ضرر می‌تواند شامل هر دو قسم فیزیکی و یا غیرفیزیکی شود اما آنچه شایان توجه است، متفاوت بودن آن با تخطی از عرف‌های اخلاقی و اجتماعی و یا صرف ناراحت کردن دیگران، است. شکاندن عرف‌های اخلاقی و یا اجتماعی و یا ناراحت کردن دیگران، هرچند که می‌تواند غیراخلاقی و یا ناپسند اجتماعی تلقی شوند، اما می‌تواند ضرری را متوجه دیگران نکند و بنابراین شخص مرتکب شونده می‌تواند همچنان در زیر چتر آزادی بیان حمایت شود.

Aviron
Aviron

 

اخلاق‌مداری امری پسندیده و دارای میوه‌های بسیاری در جامعه است و نویسنده بر نقش و اهمیت بسزای آن در رشد جامعه واقف است. بنابراین مایلم در این فرصت بجای ستایش اخلاق، به اهمیت عنصر آزادی در اخلاق مداری اشاره کنم. آزادی یکی از سنجه‌های عمل اخلاقی است و اگر یک امر اخلاقی بدون اختیار و آزادانه انجام گیرد، در داوری اخلاقی ارزشی ندارد. به باور راقم این سطرها، ابراز عقیده به شیوه‌ای که اصول اخلاقی هم در آن رعایت شوند و پرهیز از هرگونه اهانت در ابراز عقیده (شامل و نه محدود به اهانت به باور، دین، نژاد، قومیت، جنسیت و تمایل جنسی، ملیت)، تاثیر کلام و راحت‌تر رساندن مقصود را در بر دارد. بعبارتی شفاف باید بگویم که نویسنده توهین به دیگران در ابراز عقیده را عملی غیر اخلاقی می‌داند. اما آیا می‌توان به بهانه اخلاق‌مداری، دیگران را مجبور به پایبندی به اصول اخلاقی کرد؟ پاسخ کوتاه من به این سوال، خیر است.

بیشتر بخوانید:

برخی نویسندگان اهانت به دیگران شامل و نه محدود به اهانت به دین، باور، نژاد، قومیت، جنسیت، تمایل جنسی و ملیت را با انگیزه اعمال خشونت همراه کرده و آن را نمونه‌ای از نفرت پراکنی می‌دانند اما باید دانست که حتی نفرت پراکنی نیز در قانون بسیاری از کشورها یک واژه حقوقی نیست و یا توسط حق آزادی بیان مراقبت می‌شود.

به باور نویسنده، حق آزادی بیان آنچنان بنیادی و دارای برکت‌هایی چون چکش‌کاری ایده‌ها، فراهم آورنده حکومت مردمی واقعی، ایجاد تعادل بین پایداری و تغییر در جامعه و با کیفیت نمودن اداره جامعه است که تا آنجا که می‌شود  (اصل ضرر به غیر) بهتر است از محدودسازی قانونی آن اجتناب کرد. محدود کردن آزادی بیان به بهانه شکاندن عرف های اخلاقی و اجتماعی، راه را برای تفسیرها و برخوردهای سلیقه‌ای باز می‌کند چراکه درجه ناراحتی انسان‌ها با یکدیگر متفاوت و بطور کامل شخصی است.

جامعه می‌تواند نارضایتی خود از آزادی بیان یا هر نوع عمل دیگران را از طریق توصیه، تعلیم، تقنیع و یا در نهایت اجتناب ابراز نماید. بنابراین آنچه نیاز به اندیشیدن دارد آن است که آیا توسل به خشونت برای ابراز نارضایتی توسط فرد یا افراد قابل قبول و یا توجیه اخلاقی دارد؟ پاسخ کوتاه من به این سوال نیز، خیر است.

درباره نویسنده: محسن فرهادلو عضو هییت علمی در دانشکده بازرگانی John Molson (دانشگاه کنکوردیا) است.  

نویسنده: هفته

هفته

مطلب پیشنهادی:

مبارزه با اعدام

الحاق کانادا به کمیسیون بین‌المللی مقابله با اعدام

شامپین ضمن تاکید بر مخالفت شدید کانادا با اعدام افزود این مجازات «ظالمانه، غیرانسانی و توهین به ارزش‌های حقوق بشر» است و بر خلاف آن چه تصور می‌شود، برای مقابله با جرم و جنایت قدرت بازدارندگی لازم را ندارد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *