قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / باهمستان افغان و ایرانی در کانادا / اخبار مونترال / به یاد شاملو در جمع مجازی ایرانیان اتاوا؛ به همت انجمن پاکسو
پاکسو

به یاد شاملو در جمع مجازی ایرانیان اتاوا؛ به همت انجمن پاکسو

انجمن فرهنگی ایرانیان اتاوا (پاکسو)، شب شعری با موضوع احمد شاملو را با حضور علی اسماعیلی کارگردان مونترالی، مهران راد نویسنده و شاعر ساکن اتاوا و نازیلا خلخالی در روز پنجشنبه ۱۹ ماه می‌ به صورت مجازی برگزار نمود.

پاکسودر این نشست که توسط نرم افزار زوم انجام می‌شد و با استقبال از طرف ایرانیان شهرهای مختلف کانادا روبرو شد، به بررسی نگاه و جهان‌بینی شاملو که در اشعار و آثارش تجلی پیدا می‌کند پرداخته شد و سه مهمان برنامه از سه منظر به این مساله پرداختند.

نخست مهران راد با بیان اینکه شاملو مانند هر شاعر دیگری درآثارش درهم‌ریختگی فردی و اجتماعی خود را بروز می‌دهد گفت که شاملو بیش از آنکه در اشعارش در خود فرو رفته باشد در قالب جامعه زمان خود درآمده است. راد با اشاره به اینکه شاملو در شعرش از آیدا که یک معشوقه شخصی و نه نمادین است به صراحت و بی هیچ پرده سخن می‌گوید، از مبارزان سیاسی و شور انقلابی نیز صحبت به میان می‌آورد.

Aviron
Aviron

 

ادبیات و شاملومهران راد با اشاره به اعتیاد شاملو که مانع از جذب او به حزب توده شد گفت که شاید به همین دلیل او علاقه به کارهای حزبی و اعتراضات سیاسی را به شعرش منتقل کرد. راد گفت که شاملو هیچگاه وارد دانشگاه نشد و در عرصه پژوهش و تحقیق به طور رسمی حضور نیافت اما توانست کتاب «کوچه» را که یک اثر تحقیقی به شمار می‌رود، بنگارد.

مهران راد در پایان صحبت‌هایش با اشاره به شعری از شاملو گفت: «آرزوی شاملو، نشاندن این خلق بی‌شمار بر شانه خود بود و این نکته بارز اشعار او است.»

بعد از مهران راد، نازیلا خلخالی با یک سخنرانی نسبتا تند درباره شاملو سعی کرد تا به قول خودش اندکی از تقدس شاملو در اذهان بکاهد و حضار را به چالش و اندیشه درباره شاملو فراخواند.

شاملو در شعرش از آیدا که یک معشوقه شخصی و نه نمادین است به صراحت و بی هیچ پرده سخن می‌گوید، از مبارزان سیاسی و شور انقلابی نیز صحبت به میان می‌آورد.

او شاملو را شاعر نسل خود که نسلی اعتراضی هستند توصیف کرد و گفت به همین دلیل می‌خواهد بدون ترس درباره او بگوید. او با بیان اینکه شاملو را شاعری بزرگ نمی‌داند و تنها از جنبه شعر به او نگاه نمی‌کند، گفت که شاملو از فیلمنامه‌نویسی تا ترجمه و فیلمسازی و حتی سردبیر مجلات روشنفکری را هم در کارنامه‌اش دارد اما اظهار نظرهای او درباره فرهنگ ایرانی بسیار متناقض است.

هفته را دنبال کنید در: اینستاگرام تلگرام

نازیلا خلخالی با اشاره به اینکه ترجمه‌های شاملو اصلا ترجمه‌های خوبی نیستند و معلوم نیست اصلا او به چه زبانی تسلط داشته و چقدر در این ترجمه‌ها وفادار به متن بوده، ترجمه «شازده کوچولو» را ترجمه‌‍‌ای عجیب و در مقایسه با سایر ترجمه‌های این کتاب از محمد قاضی و یا ابوالحسن نجفی، ضعیف توصیف کرد. او این ترجمه را تحت تاثیر زبان کوچه بازاری شاملو در حین نگارش «کوچه» دانست و گفت که زبان لاتی شازده کوچولو در این ترجمه را نمی‌پسندد.

بعد از این صحبت، نوبت به علی اسماعیلی رسید که از تصویرسازی در اشعار شاملو سخن گفت. او گفت که شاملو خود می‌گوید که:  «شعر، رهایی‌ست نجات است و آزادی.

تردیدی‌ست

که سرانجام

به یقین می‌گراید

و گلوله‌یی

که به انجامِ کار

شلیک

می‌شود.

یشتر بخوانید:

مهران راد با اشاره به اعتیاد شاملو که مانع از جذب او به حزب توده شد گفت که شاید به همین دلیل او علاقه به کارهای حزبی و اعتراضات سیاسی را به شعرش منتقل کرد. راد گفت که شاملو هیچگاه وارد دانشگاه نشد و در عرصه پژوهش و تحقیق به طور رسمی حضور نیافت اما توانست کتاب «کوچه» را که یک اثر تحقیقی به شمار می‌رود، بنگارد.

شاملو، رسالت شعر را در گلوله می‌داند. این آزادترین تصویری از شعر است که پیش از شاملو هیچکسی نکرده است.علی اسماعیلی

معدود شاعرانی داریم که شعر را این گونه توصیف کرده‌اند.»

اسماعیلی با بیان اینکه شاملو مدام در اشعارش تصویر می‌سازد، گفت باید پرسید که چرا اصلا شاملو اینگونه فکر می‌کند و چرا شعر را به این سمت می‌برد. شاملو کسی است که بر خلاف شعرای پیشین مانند فردوسی، سعدی و حافظ، نه تنها از عناصر زیبای طبیعت برای تصویرهایش استفاده نمی‌کند، بلکه سعی می‌کند، تصویرها مطابق با جامعه و دغدغه‌هایش باشد. او گستره را در تصویرسازی باز می‌کند و به فضایی دیگر می‌برد.

اسماعیلی با بیان اینکه در اشعار شاملو همانند اشعار کلاسیک دیالوگ وجود دارد، گفت این  دیالوگ یک تصویر به شما می‌دهد. اما دقیق نمی‌گوید چه تصویری تا به مخاطب هم فضا بدهد تا او تصویر خود را بسازد و چون و چرا کند. او با مثال شعر

«بگذار

آفتاب من

پیرهنم باشد

و آسمان من

آن کهنه‌کرباس بی‌رنگ.

بگذار

بر زمین خود بایستم

بر خاکی از بُراده‌ی‌ الماس و رعشه‌ی‌ درد.»

نازیلا خلخالی با اشاره به اینکه ترجمه‌های شاملو اصلا ترجمه‌های خوبی نیستند و معلوم نیست اصلا او به چه زبانی تسلط داشته و چقدر در این ترجمه‌ها وفادار به متن بوده

گفت که شاملو در تصویرسازی نگاه‌های دگری دارد و یک تصویر بزرگ در ذهن ایجاد می‌کند. او هرگز تصویری قابل لمس به مخاطب نمی‌دهد بلکه گاهی آن را دو بعدی و سه بعدی هم می‌کند به روایت‌های گرافیکی شاملو در اشعارش هم اشاره کرد و گفت او گاهی مثل شعر زیر انیمشن هم در تصاویرش می‌سازد‍‍‍‍‍:

«هنوز

در فکرِ آن کلاغم در دره‌های یوش:

با قیچی سیاهش

بر زردی‌ِ برشته‌ی گندمزار

با خِش‌خِشی مضاعف

از آسمانِ کاغذی مات

قوسی بُرید کج،

و رو به کوهِ نزدیک

با غار غارِ خشکِ گلویش

چیزی گفت

که کوه‌ها

بی‌حوصله

در زِلِّ آفتاب

تا دیرگاهی آن را

با حیرت

در کَلّه‌های سنگی‌شان

تکرار می‌کردند.»

در پایان این جلسه مخاطبان به ارائه دیدگاه‌ها و طرح سوالاتشان درباره سخنرانی‌ها پرداختند.

گفتگو با همایون راستان، مدیر فرهنگی انجمن پاکسو درباره برنامه شاملو برنامه‌های فرهنگی اتاوا

**

آقای راستان گرامی چرا شاملو را انتخاب کردید، سالگردش که در ماه مرداد برگزار می‌شود؟

همایون راستان: ما این برنامه را مناسبتی انتخاب نکردیم. در اتاوا درباره شاعران نوین خیلی بحث نشده است. درباره حافظ و فردوسی و سعدی خیلی برنامه داشتیم اما کسی درباره شاملو و فروغ و دیگران زیاد برنامه تشکیل نمی‌دهد. برای همین انجمن ما تصمیم گرفت که سراغ شاعران نوین برود. ادبیات معاصر در این شهر طرفدار نداشته و یا شاید کسی نبوده که بخواهد آن را معرفی کند. نسلی که اینجا هستند اکثرا نسل اول انقلابند و به ادبیات قدیمی‌تر علاقه دارند در حالی که ادبیات نوین کمی مهجور مانده است. شاملو در ادبیات نوین نقش به سزایی دارد. حتی بحث کاندیداتوری او در نوبل هم مطرح بود.

علی اسماعیلی با بیان اینکه شاملو مدام در اشعارش تصویر می‌سازد، گفت … شاملو کسی است که بر خلاف فردوسی، سعدی و حافظ، نه تنها از عناصر زیبای طبیعت برای تصویرهایش استفاده نمی‌کند، بلکه سعی می‌کند، تصویرها مطابق با جامعه و دغدغه‌هایش باشد. او گستره را در تصویرسازی باز می‌کند و به فضایی دیگر می‌برد.

چرا از نیما که پدر شعر نوین است شروع نکردید و یا اخوان ثالث و بقیه؟

همایون راستان: نیما را قبول دارم ولی اخوان را نه. اما باز هم شاملو کارهای عجیب و غریبی در زندگی‌اش کرد که نوآوری بود. شاید عده‌ای بگویند برای جلب توجه یا مطرح کردن خودش. اما خوب یک تاثیرات بزرگ داشت. مثلا بحثی که با محمدرضا لطفی درباره ارزش موسیقی سنتی دارد. که خیلی مخالف است. حتی درباره سهراب سپهری گفته که او شاعر نبود.

درباره انجمن پاکسو بگویید.

همایون راستان: این یک مجموعه فرهنگی است که با هدف ارتباط با ۱۵تا۲۰هزار ایرانی ساکن اتاوا تشکیل شده است. ما می‌خواهیم از طریق برنامه‌های این انجمن با نسل های جدیدتر ارتباط برقرار کنیم. بچه‌هایی که زبان فارسی بلد نیستند. این مجموعه دولتی نیست و با هزینه شخصی و داوطلبی اداره می‌شود.

می‌دانم که با آقای اسماعیلی دارید کار تئاتر هم می‌کنید.

همایون راستان: بله ایشان با نمایش «حقایق درباره لیلا، دختر ادریس» به اتاوا آمدند و خیلی هم بازخورد خوبی داشت. بعد من از ایشان تقاضا کردم که بیایند و سرپرستی تئاتر در اتاوا را بپذیرند. از سال ۲۰۱۲ در اینجا تئاتر به صورت حرفه‌ای اجرا نشده و من فکر می‌کنم که هنرهای دیداری برای این شهر خیلی لازم است. از نظر من ایرانی‌ها در این زمینه بسیار ناتوان هستند. شعر زیاد بلدند اما تئاتر و سینما و عکس زیاد نمی‌بینند. حقیقتش فیلم‌هایی که در این چند وقت در سینماهای اینجا از ایران دیدم اصلا چنگی به دل نمی‌زدند. برای همین خیلی از ایده داشتن تئاتر و درگیر کردن نسل جوان و ایرانی‌ها با این هنر استقبال کردم.

نویسنده: مریم ایرانی

مطلب پیشنهادی:

حافظ شناسی

“ذهن درستکار” حافظ؛ نگاهی دیگرگون به مانیفست حافظ در سرآغاز دیوانش

حافظ (و پس از او نیما یوشیج) هر دو در یک صفت مشترک‌اند و آن انتقال واسازی/ اصلاح ناکام و سرکوب‌شدهٔ بیرون به واسازی و «طرح نو درانداختن» در عالم شعر است

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *