قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / عمومی / آریانا / قلعه و طاق بُست جلوه‌های یک تاریخ درخشان
افغانستان

قلعه و طاق بُست جلوه‌های یک تاریخ درخشان

حبیب عثمان |

افغانستان کشوری‌ست که تاریخ، فرهنگ، آبادات تاریخی، منابع طبیعی، میراث‌های فرهنگی، مشاهیر و سایر برازنده‌گی‌های داشت، که حرص و طمع کشورگشایان و جنگ‌های داخلی همه را از آن گرفته، هنوز هم ادامه داشته و دست بردار نیستند.

هر گوشه و کنار این سرزمین بیان‌گر خاطرات ماندگار، دردها، افتخارات و قصه‌های ناگفتهٔ دارد که بیان شود. افغانستان دارای اماکن و آثار تاریخی مشهور و متعدد است.

گنجینه‌های تاریخی افغانستان از اثر کم توجهی، خسارات طبیعی، هجوم متجاوزین و جنگ‌های داخلی صدمات زیادی متقبل شده و یا هم با تهدید به نابودی استند.

طور فشرده از آثار و آبدات تاریخی افغانستان نام می‌بریم؛دروازه بست

ولایت بلخ؛ شاهراه تاریخی ابریشم که از ولایت بلخ می‌گذرد، بالاحصار و دیوارهای بلخ، تپه زرگر، مسجد خواجه نصر پارسا، مسجد نهُ گنبد، قصر جهان‌نما و ….

ولایت غزنی؛ شهر کهنه غزنی یا بالاحصار که مقر سلطنت غزنویان بود، مناره‌های غزنی، ارگ غزنی، قصر و مقبره سلطان محمود، مقبره حکیم سنائی و ده‌ها باغ تاریخی.

ولایت هرات؛ درین ولایت بیش از ۸۸۰ بناء تاریخی به ثبت رسیده که بخشی از آن‌ها درین اواخر بازسازی شده است. از جمله؛ مسجد جامع بزرگ هرات، ارگ ( قلعه اختیار الدین )، آرامگاه خواجه عبدالله انصاری، سنگ هفت قلم، خانه زرنگار، آرامگاه گوهرشادبیگم، پل مالان از جمله آن‌هاست.

Aviron
Aviron

 

ولایت قندهار؛ تپه مندی گک، چهل زینه، بازار چهارسو، ارگ قندهار، کتیبه اشوکا و ….

ولایت ننگرهار؛ تپه کلان، تپه کافری‌ها، هده و ده‌ها جای دیگر.

بامیان؛ مجسمه‌های بودا، بندامیر و سایر مکان‌های دیگر.

کابل؛ دیوارهای کوه شیردروازه، باغ بابر، قصرهای دارلامان، چهلستون، پغمان، تاج بیک هم چنان آثار تاریخی متعددی در ولسوالی، شیوکی و پغمان به مشاهده می‌رسد.

در ولایات؛ سمنگان، میمنه، فاریاب، هلمند، پروان، کاپیسا و سایر مناطق افغانستان آبادات و آثار تاریخی زیادی موجود است. خوشبختانه از سال ۲۰۰۳ به بعد بازسازی اماکن تاریخی و فرهنگی کشور به کمک سازمان‌های اجتماعی جهانی شروع شده است.  

در شماره‌های قبلی مجله «هفته» بعضی ولایات افغانستان به معرفی گرفته شد و در اوراق معرفی‌نامهٔ هر ولایت از آبدات و آثار تاریخی آن صرف یادآوری شد.

سعی و تلاش خواهم کرد، تا درباره آثار و آبادات تاریخی کشور مطالبی را تهیه و تقدیم خواننده‌گان نمایم.

قلعه و دروازه بُست اقامتگاه شاهان غزنوی

شهر بُست در ده کیلومتری لشکرگاه در مرکز ولایت هلمند موقعیت دارد. در این شهر قلعه باستانی موسوم به قلعه بُست ساخته شده بود، که در واقع محل اقامت شاهان غزنوی در زمستان‌ها بوده است.اقامتگاه شاهان غزنوی

امروز از این قلعه چیزی باقی نمانده و بیشتر از نود فیصد آن تخریب شده است. اما دروازه قلعه که از خشت پخته ساخته شده، هنوز استوار و محکم بر جای خود است.

مؤرخان قدامت این قلعه و طاق را به پیش از اسلام نسبت می‌دهند و معتقدند که ساخت آن در قرن یازدهم میلادی تکمیل شده است.

دروازه تاريخی بُست یکی از جاهای دیدنی در سرزمین زیبای ماست، که با داشتن تاریخ کهن، زبان زد عام و خاص بوده و این دروازهٔ تاریخی قلعه فریدون یا قلعه باستانی بُست است.

دولت‌مردان و فرهنگیان افغانستان برای این جاذبهٔ باستانی اهمیت ویژه‌ٔ قایل بودند تا جایی که تصاویر آن را در بانک «نوت‌‌ها» چندین بار به چاپ رسانیده‌‌اند.

در طی سالیان متمادی دراز و جنگ‌های فراوان که درین منطقه روی داده این مکان آسیب‌های فراوان دیده است.

بیشتر بخوانید:

در حمله اعراب شهر بُست به شدت تخریب شد و بعد از آن در زمان غزنویان مرمت گشت و اقتدار خود را باز یافت. بعد از آن؛ علاء‌الدین غوری دوباره این شهر و قلعه باستانی را ویران کرد. دوباره بازسازی شد. این روند ویرانی و بازسازی چندین بار در طول تاریخ تکرار شد. با وجود اینکه جنگ ‌آورانِ تاریخ هم چون؛ چنگیزخان مُغول، تا در نهایت در زمان تیمور لنگ با قطع کردن شریان‌های حیاتی شهر و بستن شهر و نهرها آن را بکلی نابود کرد. لشکر نادر افشار نیز بر این مکان تاریخی هجوم بردند، اما قادر به نابودی آن نشدند و تا حال به عنوان یکی از با اهمیت‌ترین مکان‌‌های تاریخی افغانستان پا برجاست.

دروازه قلعه بُست که سده‌‌ها در مقابل حوادث پی ‌هم و حملات زیادی ایستاده‌گی کرده‌، امروز به اسکلیتی تبدیل شده که بر یک اتکای نو ساخت تکیه داده شده‌ است.

قلعه بُست از خشت خام و طاق ورودی آن از خشت پخته ساخته شده بود. معماری این بناء هم چون سایر آثار باقی مانده از دورهٔ غزنویان بسیار سنتی و ساده است. شکل هلالی این طاق شاید مانند هلال ماهِ باشد در شب‌های تاریک هلمند. ماهِ که شاهد جنگ و خونریزی های فراوان بوده و قدرت طلبی بشر زخم‌های زیادی بر قد و قامت او زده است. برخی از هلمندیان، این دروازه باستانی را بنام ماه هلمند یاد می کنند.

توفان‌های طبیعی و آب‌خیزی‌های دریای هلمند بخشی ازین آبدهٔ تاریخی را تخریب کرده است.

به گفتهٔ مقام‌های محلی ولایت هلمند، غصب زمین‌های اطراف این آبده و ساخت ساز منازل مسکونی در درون این قلعه سبب شده که تخریب این آثار تسریع شود.

در مجموع حدود سه هزار جریب زمین ساحات باستانی شهر بست در چند دههٔ اخیر از طرف زورمندان غصب شده و اکنون این آبادات در خطر نابودی قرار دارد.

مقام‌های ریاست اطلاعات و فرهنگ هلمند تأکید می‌کنند که آنان تلاش دارند تا از تخریب و نابودی آثار تاریخی در این ولایت جلوگیری کنند.

معلومات فوق از منابع تاریخی، فرهنگی و باستانی افغانستان گرفته شده است.

حبیب عثمان

مطلب پیشنهادی:

افغانستان

خراسان یا افغانستان

نام حصۀ اعظم سرزمین افغانستان تا تخارستان و مجاری هلمند و کابل در قرن هفتم میلادی خراسان بود. چنین به نظر می‌آید که این نام در عهد ساسانیان از قرن پنجم میلادی به بعد شهرت یافته باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *