قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / عمومی / مقاله ها / سلامت تن و روان / ویژگی‌های یک ارتباط‌ خوب و خصوصیات یک ارتباط بد کدامند؟ | مهارت روابط بین‌فردی
مهارت های فردی

ویژگی‌های یک ارتباط‌ خوب و خصوصیات یک ارتباط بد کدامند؟ | مهارت روابط بین‌فردی

دکتر الهام گرامی |

ﻣﻬﺎرت رواﺑﻂ ﺑﯿﻦ ﻓﺮدی

ﯾﮑﯽ از ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎی ﺳﻼﻣﺖ رواﻧﯽ، وﺟﻮد رواﺑﻂ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﯿﻦ ﻓﺮدی اﺳﺖ. رواﺑﻂ ﮔﺮم و ﺻﻤﯿﻤﯽ ﺑﺎ اﻧﺴﺎنﻫﺎی دﯾﮕـﺮ ﻣﻨﺒـﻊ اﻋﺘﻤﺎد، راﺣﺘﯽ و آﺳﺎﯾﺶ ﻫﺮ ﮐﺪام از ﻣﺎﺳﺖ. ﺣﻤﺎﯾﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ در واﻗﻊ ﭘﯿﻮﻧﺪﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﯿﺎن اﻓﺮاد اﺳﺖ ﮐـﻪ ﺑﺎﻋـﺚ اﯾﺠﺎد اﻣﻨﯿﺖ، آراﻣﺶ، اﻫﻤﯿﺖ و اﺣﺘﺮام در اﻓﺮاد ﻣﯽﺷﻮد. ﺑﺮای ﺑﻬﺮه‌ﮔﯿﺮی از اﯾﻦ ﺷﺒﮑﻪ ارﺗﺒﺎﻃﯽ ﺑﺎﯾـﺪ ﺑﺮﺧـﯽ ﻣﻬﺎرت‌ها را آﻣﻮﺧﺖ. در ﭼﻨﯿﻦ ﻓﻀﺎﯾﯽ اﻓﺮاد ﺑﺮاﯾﻦ ﺑﺎورﻧﺪ ﮐـﻪ ﺗﻨﻬـﺎ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ و ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﮔﺮوﻫﯽ از اﻧﺴﺎنﻫﺎ ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ در ﻣﻮاﻗﻊ ﺿﺮوری ﻣﯽﺗﻮان از آﻧﻬﺎ ﮐﻤﮏ ﮔﺮﻓﺖ.

روابط بین فردی فرایندی است که در آن یک فرد اطلاعات و احساسات خود را از طریق پیام‌های کلامی و غیرکلامی به یک فرد یا افراد دیگر می‌رساند. این توانایی موجب تقویت رابطه گرم و صمیمی با دیگران و رفع تضادها و تعارض‌ها می‌شود. این نوع مهارت در دوستان نسبت به اعضای خانواده و در زنان نسبت به مردان بیشتر است.

Aviron

 

بسیاری از افراد در زمینه روابط بین فردی با دشواری زیادی روبه‌رو هستند. اغلب زوج‌ها از طرز برقراری ارتباط موثر بی‌اطلاعند. دوستان با هم آن طور که باید حرف نمی‌زنند. اعضای خانواده هم اغلب آن طور که باید و شاید مسائل خود را حل و فصل نمی‌کنند.

کسب این مهارت موجب می‌شود ضمن تقویت روحیه مشارکت، اعتماد واقع‌بینانه و همکاری با دیگران، بتوانیم مرزهای روابط بین خود و کسانی که دوستشان داریم را تشخیص و در جهت ایجاد روابط دوستانه قدم برداریم و همچنین هر چه زودتر به دوستی‌های نامناسب و ناسالم خاتمه دهیم.

ارتباط به نظر موضوع ساده‌ای است و همه‌ ما خود را در آن متخصص می‌دانیم. از زمان کودکی تا به حال حرف زده‌ایم و معمولاً گفت و گو کردن امری طبیعی تلقی می‌شود. زمانیکه شاد هستیم و خود را به کسی نزدیک احساس می‌کنیم ارتباط برقرار کردن کار دشواری به نظر نمی‌رسد. هم ما احساس خوبی داریم و هم طرف مقابل و همه چیز به ظاهر خوب و بی‌کم و کاست است.

 اما در شرایط اختلاف، وقتی تضادی مطرح می‌شود، آن وقت است که باید مهارت کلامی خود را مورد قضاوت قرار دهیم. در حالت عصبانیت چگونه گفت و گو می‌کنیم و یا با اشخاصی که از ما عصبانی هستند چگونه حرف می‌زنیم؟ با انتقاد چه می‌کنیم؟ وقتی طرف مقابل ما غیر منطقی است و به حرف‌های ما گوش نمی‌دهد چه می‌گوییم؟ در شرایط احساس رنجش، چگونه ارتباط برقرار می‌کنیم؟

اشخاصی که در این مواقع بتوانند به خوبی و به گونه‌ای موثر ارتباط برقرار سازند، کم‌شمارند و حال آن که دقیقاً در همین مواقع است که نقش ارتباط خوب حیاتی می‌شود.

هر ارتباط خوب از دو خصوصیت برخوردار است :

1) احساسات خود را آشکارا ابراز می‌کنید و 2) به طرف مقابل هم امکان می‌دهید تا احساسات خود را ابراز نماید.

در برقراری ارتباط خوب، طرز فکر و احساستان را در میان می‌گذارید و سعی می‌کنید که احساس و اندیشه‌ی طرف مقابل خود را درک کنید. در اینجا، نقطه‌نظرها و احساسات هر دو طرف مهم و ارزشمندند.

درست به همان‌گونه که ارتباط خوب به مفهوم ابراز وجود و گوش‌دادن است، ارتباط بد آن ارتباطی است که شخص از طرح آشکار احساسات خودداری می‌کند و به سخنان طرف مقابل گوش نمی‌دهد.

بحث و جدل و حالت تدافعی گرفتن نشانه‌های ارتباط بد هستند. ممکن است بدون درک احساسات طرف مقابل، در مقام ضدیت با او حرف بزنید. ممکن است این پیام را فرافکن کنید که «به حرف شما علاقه ندارم. تنها می‌خواهم حرف خودم را زده باشم و اصرار دارم که تو آن را از من بپذیری».

نشانه دیگر ارتباط بد، انکار احساسات و به نمایش گذاشتن غیرمستقیم آن‌هاست. ممکن است نیش‌دار و طعنه‌آمیز حرف بزنید. این حالت را اصطلاحاً «پرخاشگری انفعالی» می‌نامند.

پرخاشگری پویا هم ارتباط خوبی نیست. فهرست خصوصیات ارتباط بد، در حکم راهنمایی است که هنگام برقراری ارتباط باید از آن پرهیز کنید. ممکن است به این نتیجه برسید که از عادات ارتباطی بدی رنج می‌برید. این عادات می‌تواند از شدت ناراحتی‌های شما در برخورد با اشخاص بکاهد:

ویژگیهای ارتباط بد

1) حقیقت: اصرار می‎کنید که حق با شماست و طرف دیگر اشتباه می‎کند.

2) سرزنش: تقصیر را به گردن طرف مقابل می‎اندازید.

3) شهادت: مدعی هستید که یک قربانی بی‎گناهید.

4) تحقیر: طرف مقابل را به صرف اینکه مطابق میل شما کار نمی‎کند سرزنش می‎کنید.

5) توقع: بی‎آنکه خواسته‌ی خویش را مطرح کنید خود را شایسته برخورد بهتر می‎دانید.

6) درماندگی: تسلیم می‎شوید و روزنه امیدی نمی‎بینید.

7) انکار: عصبی بودن، رنجیده بودن و اندوه خود را انکار می‎کنید و حال آنکه وضع ظاهر شما درست خلاف آنرا نشان می‎دهد.

8) پرخاشگری انفعالی: یا حرفی نمی‎زنید یا لحن طنز و تمسخر دارید. درب اتاق را به هم می‎‎کوبید و خارج می‎شوید.

9) سرزنش خویشتن: به جای برخورد با مسئله، طوری رفتار می‎کنید که انگار آدم بد و وحشتناکی هستید.

10) کمک کردن: به جای توجه به افسردگی، رنجش یا خشم طرف مقابل می‎خواهید با حل مسئله به او کمک کنید.

11) طعنه: کلمات یا لحن صدای شما از خصومت یا تنش حکایت دارند که نمی‎خواهید آنرا آشکارا بازگو کنید.

12) قربانی کردن دیگران: معتقدید که گرفتاری از ناحیه‌ی طرف مقابل شماست و تقصیری متوجه شما نیست.

13) حالت تدافعی: هر گونه تقصیر خود را کتمان می‎کنید و مدعی می‎شوید که کار شما بی‎اشکال است.

14) انتقاد: به جای تصدیق احساسات طرف مقابل، جواب انتقاد او را با انتقاد می‎دهید.

15) رد گم کردن: به جای توجه به مسئله، از بی‎عدالتی‎های گذشته حرف می‎زنید.

ﻣﻬﺎرت ارﺗﺒﺎﻃﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺳﻪ دﺳﺘﻪاﻧﺪ :

  • 1: ﻣﻬﺎرتﻫﺎی اﺻﻠﯽ ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ دﯾﮕﺮان: ﮐﻼﻣﯽ و ﻏﯿﺮﮐﻼمی

اﻟﻒ) ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﮐﻼﻣﯽ: ﺑﯿﺎن اﻓﮑﺎر، اﺣﺴﺎﺳﺎت، ﺧﻮاﺳﺘﻪﻫﺎ و آﻧﭽﻪ در ذﻫﻦ ﻣـﺎ ﻣﯽﮔﺬرد ﺑـﻪ ﻣﺨﺎﻃـﺐ ﺧـﻮد و ﻣﺘﻘـﺎﺑﻼً ﺷﻨﺎﺧﺖ اﻓﮑﺎر و ﺧﻮاﺳﺘﻪﻫﺎی آﻧﻬﺎ.

ب) ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﻏﯿﺮﮐﻼﻣﯽ: ﺑﺨﺶ اﻋﻈﻢ ﺗﺎﺛﯿﺮات ارﺗﺒﺎﻃﯽ از ﭘﯿﺎمﻫﺎی ﻏﯿﺮﮐﻼﻣﯽ اﺳﺖ .

ﻟﺤﻦ ﺑﯿﺎن، وﺿﻌﯿﺖ ﺑﺪن، ﻣﯿﺰان ارﺗﺒﺎط ﭼﺸﻤﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ آن زﺑﺎن ﺑﺪن ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﻧﻘﺶ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻬﻤﯽ در ارﺗﺒﺎﻃـﺎت

دارﻧﺪ و اﺳﺘﻔﺎده ﺻﺤﯿﺢ از زﺑﺎن ﺑﺪن ﯾﮏ ﻣﻬﺎرت ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد

  • 2 : ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﺑﺮﻗﺮاری رواﺑﻂ ﺻﻤﯿﻤﺎﻧﻪ ﺑﺎ دﯾﮕﺮان:         

الف) ﻣﻬﺎرت ﻻزم ﺑﺮای ﺷﺮوع ارﺗﺒﺎط:

 ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ وﺿﻌﯿﺖ ﻇﺎﻫﺮی ﺧﻮد ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﺎﺋﯿﺪ، زﯾـﺮا ﻃﺮز ﻟﺒاس ﭘﻮﺷﯿﺪن، ﭘﺎﮐﯿﺰﮔﯽ و آراﺳﺘﮕﯽ ﺑﺮای ﻣﺨﺎﻃﺐ اﻫﻤﯿﺖ دارد. در ابتدا با ﺳﻼم به ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻟﺒﺨﻨﺪ و سپس از ﭘﺮﺳﺶﻫﺎ و ﺗﻌﺎرﻓﺎت روزﻣـﺮه ﺷﺮوع ﮐﺮده و ﺑﻪ ﻋﻼﻗﻪﻣﻨﺪی ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺧﻮد ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﺎﯾﯿﻢ.

اﺑﺘﺪا ﺑﺎﯾﺪ ﻗﺎﻟﺐ ﺟﻤﻼت را ﮐﻮﺗﺎه و ﺳﺎده اﻧﺘﺨﺎب ﮐﺮده، ﺳﭙﺲ اﻃﻼﻋﺎت ﮐﻠﯽ ﺑـﻪ ﻣﺨﺎﻃـﺐ ﺧـﻮد اراﺋـه ﻧﻤﺎﯾﯿﻢ.

ب) ﻣﻬﺎرت ﻻزم ﺑﺮای اداﻣﻪ ارﺗﺒﺎط:

 ﺑﺎﯾﺪ اﺳﺘﻘﻼل دروﻧﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﯿﻢ ﺗﺎ در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻣﺨﺎﻃﺐ واﺑﺴﺘﻪ ﻧﺸﻮﯾﻢ. درك ﻫﻤﺪﻻﻧﻪ و ﺣﻤﺎﯾﺖ‌ﮔﺮی داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﯿﻢ، ﯾﻌﻨﯽ ﻓﻀﺎی ﻗﺎﺑﻞ اﺗﮑﺎ و ﻣﻄﻤﺌﻨﯽ را ﺑﻮﺟﻮد آورده و در ارﺗﺒﺎط ﺧﻮد ﻣﺜﺒﺖ‌ﮔﺮاﯾﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﯿﻢ.

  • 3: ﻣﻬﺎرتﻫﺎی ﺳﺎزﮔﺎری ﺑﺎ دﯾﮕﺮان:         

ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﺗﻔﺎوتﻫﺎی ﻓﺮدی ﺗﻮﺟﻪ ﮐﺮده و ﺑﺎ وﺟﻮد ﻫﻤﻪ ﺗﻔﺎوتﻫﺎ، ﻧﻘﻄﻪ‌ﻧﻈﺮﻫﺎی ﺧﻮد را ﺑﯿﺎن ﮐﺮده و ﺑﻪ ﺻﺤﺒﺖﻫﺎی ﻃﺮف ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻫﻢ ﮔﻮش دﻫﯿﻢ. ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺧﻮد را ﺣﻞ ﮐﻨﯿﻢ ﺗﺎ ﺑﺎ دﯾﮕﺮان ﺑﻪ ﺗﻔﺎﻫﻢ ﺑﺮﺳﯿﻢ و ﺑﺎ رﻋﺎﯾـﺖ ﺻﺪاﻗﺖ، ادب و ﺗﻮاﺿـﻊ در ارﺗﺒﺎط ﺧﻮد ﺑﺎ دﯾﮕﺮان ﺳﺎزﮔﺎری ﺑﺮﻗﺮار ﮐﻨﯿﻢ.

ﻣﻬﺎرت رواﺑﻂ ﺑﯿﻦ ﻓﺮدی، ﺑﻪ اﯾﺠﺎد رواﺑﻂ ﺑﯿﻦ ﻓﺮدی ﻣﺜﺒﺖ ﺑﺎ دﯾﮕﺮان ﮐﻤﮏ ﻣﯽ‌ﮐﻨﺪ. ﯾﮑﯽ از اﯾﻦ ﻣﻮارد، ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ اﯾﺠﺎد و اﺑﻘﺎی رواﺑﻂ دوﺳﺘﺎﻧﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺳﻼﻣﺖ رواﻧﯽ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، رواﺑﻂ ﮔﺮم ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﻨﺒﻊ ﺣﻤﺎﯾﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﻗﻄﻊ رواﺑﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻧﺎﺳﺎﻟﻢ ﻧﻘﺶ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻬﻤﯽ دارد.

راهکارهایی برای تقویت روابط بین فردی :                         

  • در برقراری ارتباط به شخصیت افراد توجه کنیم و متناسب با شخصیت افراد رفتار کنیم، مثلا نحوه ارتباط ما با

کودکان، هم‌سالان، بزرگسالان، سال‌خوردگان و بیماران باید متفاوت با یکدیگر باشد. 

  • برای تقویت رابطه از پرگویی و پراکنده‌گویی اجتناب کنیم.  
  • از تحقیر و توهین به دیگران خودداری کنیم.
  • در صورت قطع ارتباط، تنها دیگران را مقصر ندانیم و برای ارتباط مجدد پیش قدم شویم. 
  • با احترام به دیگران، احترام به خود را تضمین کنیم.
  • در صورت روبرو شدن با نظر مخالف دیگران بهتر است با صبر و بردباری برای تداوم رابطه بین فردی تلاش کنیم.
  • با آگاهی از حقوق خود و دیگران در روابط بین فردی از سوء استفاده‌های احتمالی جلوگیری کنیم.
  • توانمندی‌ها و مهارت‌های ارتباطی خود را شناخته و آنها را برجسته نماییم مثلا توانایی شوخی و طنز به جا و مناسب
  • افراد خانواده خود و دیگران را با اسم کوچک و صفت‌های زیبا صدا بزنیم مثل : پسرم ،عزیزم، دختر گلم، همسر خوبم و غیره
  • شنونده خوبی برای دیگران باشیم و آنها را تشویق به گفتگو کنیم.
الهام گرامی
الهام گرامی

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

مینا دیده ور

دل‌تنگی‌‌های من و پایان‌‌نامه‌ی دانشگاه؛ گفت وگوی اختصاصی هفته با مینا دیده‌‌ور دربارهٔ دغدغه‌‌های وجودی مهاجران

حاصل هم‌سخنیِ ما با فعال روان‌شناختی فرهنگی شهر کلگری، مینا دیده‌ور است...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *