Fengye College Center
خانه / عمومی / مقاله ها / سلامت تن و روان / زندگی مدرن و کسانی که مدام احساس خستگی می‌کنند:‌ آیا احساس می‌کنید شغل به‌دردنخوری دارید؟
خاطره‌ای از دو دوشنبه
صحنه‌ای از نمایش «خاطره‌ای از دو دوشنبه»، نوشته آرتور میلر. نمایشی که در آن زندگی تکراری دوران صنعتی نقد می‌شود.

زندگی مدرن و کسانی که مدام احساس خستگی می‌کنند:‌ آیا احساس می‌کنید شغل به‌دردنخوری دارید؟

آیا خستگی‌های ما به دلیل نوع زندگی ماست؟ مثلا ما هر روز یک مسیر تکراری را طی می‌کنیم و هیچ امیدی به یک تنوع نداریم؟ آیا کار نکردن، ما را ضعیف کرده است؟ یعنی باعث شده تا عادت کار کردن از سر ما برود؟ آیا نوع زندگی ما سبب می‌شود از نظر جسمانی دچار مشکل شویم؟ مثلا بسیاری از ما تمام روز خود در محیط سربسته طی می‌کنم، محیط سربسته‌ای که نه خبری از هوای تازه در آن هست و نه آفتاب.

چارلی چاپلین عصر جدید
چارلی چاپلین در «عصر جدید»، زندگی صنعتی را به شیوه طنزآمیز خودش به نقد می‌کشد.

نوشابه‌های انرژی‌زا در نهایت به خستگی ما منجر می‌شوند. این نوشابه‌ها ممکن است انرژی ما را به طور ناگهانی و زودگذر بالا ببرد اما به محض آنکه تاثیر کافئین آن تمام شود ما دچار خستگی مضاعف خواهیم شد. اسموتی میوه، چپس‌ها، نوشابه‌های گوناگون، الکل و بسیاری از چیزهای دیگر هم، از ما انسان‌های خسته‌ای می‌سازنند.

آلبر کامو
آلبر کامو معتقد است که زندگی مدرن می‌تواند سبب پوچ‌انگاری در انسان‌ها شود. قهرمان یا ضدقهرمان رمان «بیگانه»(L’ Étranger) نمونه کاملی از این انسان پوچ است.

از دیگر خصوصیات زندگی امروزی این است که اغلب در محیط‌های سربسته هستیم و این سبب می‌شود تا هوای تازه به ما نرسد. مطالعات جدید نشان داده است که زندگی در فضاهای بسته به هیچ وجه برای سلامتی مفید نیست و ضررهای بسیاری برای ما دارد.

غذاهای آماده
غذاهای فراوری شده مثل سوسیس و کالباس، یا گوشت قرمز می‌تواند سبب خستگی زودرس ما شود.

وقتی شما کارتان را دوست نداشته باشید، یا آن‌را کم ارزش بدانید، احتمالا این‌که حس خستگی و افسردگی پیدا کنید بالا می‌رود، چنان‌چه می‌گویند: یکی دیگر از نشانه‌های کلاسیک نزدیک شدن به فرسودگی، بدبینی و حس بی‌ارزشی‌ست.

 

احتمالا دقت کرده‌اید که بسیاری از افراد حال و حوصله کار کردن در صبح دوشنبه را ندارند. با این‌که دو روز آخر هفته را در خانه بوده‌اند و حسابی استراحت کرده‌اند، اما حال این‌که صبح دوشنبه از خواب بیدار شوند و بروند سر کار را ندارند. وقتی هم سر کار می‌روند، احتمالا به کمی وقت نیاز دارند تا موتورشان روشن شود.

 

Aviron
Elite College

 

سال‌ها قبل، وقتی نمایشنامه «خاطره‌ای از دو دوشنبه» نوشته آرتور میلر را می‌خواندم، اصلا گمان نمی‌کردم که دوشنبه چنین مفهومی داشته باشد، آمیزه‌ای از خستگی، تکرار، ملال، روزمرگی و بسیاری دیگر از خصوصیاتی که انسان مدرن گرفتار آن است.

واقعا چه روی داده است که با این همه وسایل رفاهی ما هر روز خسته‌تر می‌شویم؟ ظرف‌های ما را ماشین‌های ظرف‌شویی می‌شوید. لباس‌های چرک‌مان را به ماشین‌لباس‌شویی می‌سپاریم. کمتر پیاده می‌رویم و حتی بسیاری از ما حال و حوصله استفاده از لوازم نقلیه عمومی مثل اتوبوس و مترو را نداریم. آن‌قدر دوست داریم به تخت‌خواب یا مبل‌هایمان بچسبیم که خرید‌هایمان را هم پشت کامپیوتر انجام می‌دهیم. پس چرا خسته‌ایم؟

آیا این خستگی‌ها به دلیل نوع زندگی ماست؟ مثلا ما هر روز یک مسیر تکراری را طی می‌کنیم و هیچ امیدی به یک تنوع نداریم؟ آیا کار نکردن، ما را ضعیف کرده است؟ یعنی باعث شده تا عادت کار کردن از سر ما برود؟ آیا نوع زندگی ما سبب می‌شود از نظر جسمانی دچار مشکل شویم؟ مثلا بسیاری از ما تمام روز خود در محیط سربسته طی می‌کنم، محیط سربسته‌ای که نه خبری از هوای تازه در آن هست و نه آفتاب.

آیا ما انرژی‌های لازم عاطفی را از دنیای اطراف‌مان نمی‌گیریم؟ آیا نوع تغذیه ما سبب می‌شود که احساس خستگی کنیم؟ آیا بیش از حد کار می‌کنیم؟ آیا به اندازه کافی استراحت نمی‌کنیم؟ آیا نحوه استراحت کردن ما درست نیست؟ در نهایت چه چیزی سبب می‌شود احساس خستگی کنیم؟

به گفته کارشناسان، همه این‌ها و گاهی ترکیبی از دو یا سه عامل ذکر شده یا موارد بسیار دیگری که هنوز نمی‌شناسیم.

 

زندگی تکراری دنیای مدرن

منتقدان زندگی مدرن سال‌هاست که نوع زندگی در سال‌های دوران صنعنتی را برای انسان نامناسب می‌دانند. آن‌ها معتقدند که تکراری بودن روزها و نوع کار با روحیه انسان سازگار نیست و سبب می‌شود در نهایت انسان‌ها احساس ملال و خستگی کنند.

منتقدان اعتقاد دارند که بسیاری از ما مجبوریم به طور کم و بیش در فعالیت‌‌های روزمره خود، کارهای یکسانی را بارها و بارها انجام می‌دهیم و این ما را کلافه می‌کند. مثلا یک روزنامه‌نگار مجبور است هر روز چند خبر تهیه کند یا هفته‌ای چندگزارش بنویسد. یک مهندس مجبور است روی پروژه‌های شبیه هم کار کند و یک پزشک زنان‌ و زایمان هر روز چندین مریض با خصوصیات شبیه هم را معاینه کند و به آن‌ها چیزهای مشابه بگوید. از این بدتر وضعیت کارگران ساده کارخانه‌هاست، مثلا کارگری که در هر دقیقه ۲۵ پیچ را سفت می‌کند.

چارلی چاپلین در فیلم «عصر جدید» روی همین قسمت آخر کار کرده است. او در این فیلم نقش کارگری را بازی می‌کند که کارش سفت کردن پیچ‌ها است، اما سرعت عبور ابزار روی ریل آن‌قدر زیاد است که او گاهی جا می‌ماند. چاپلین در این فیلم نشان می‌دهد که یک فرد چطور می‌تواند تمام ادراکش را از دست بدهد و بدل به ماشین شود.

قهرمان یا ضدقهرمان رمان «بیگانه»(L’ Étranger) نوشته آلبر کامو هم زندگی بهتری ندارد. او روزی تلگرافی دریافت می‌کند که مادرش مرده است. به جای این‌که از مرگ مادرش ناراحت باشد، از گرفتن مرخصی ناراحت است. او در مراسم دفن مادرش احساس ملال می‌کند و روز بعد از به خاکسپاری او، به استخر می‌رود و با زنی می‌خوابد، بدون این‌که احساسی نسبت به مرگ مادرش داشته باشد.

چند روز بعد او بدون این‌که بداند و اصلا متوجه باشد، با اسلحه مردی عرب را می‌کشد. او اصلا نمی‌داند چرا مرد عرب را کشته است. شاید در جستجوی تنوعی در زندگی ملال‌آورش بوده است.

اگر جستجویی کوتاهی داشته باشیم نمونه‌های بسیار زیادی را خواهیم یافت که در آن‌ها نویسنده‌ و فیلسوف‌های نامدار از خستگی ناشی از دنیای مدرن نوشته‌اند. بیان همه این مطالب، قطعا به مطلبی چندین برابر بلندتر نیاز خواهد داشت، اما شاید بد نباشد از نظریه « انسان به مثابه ابزار» یورگن هابرماس یاد کنیم. هابرماس معتقد است که دنیای مدرن انسان‌ها را به سمت ابزار شدن پیش برده است، ابزارهایی که خالی از روحیه‌های انسانی هستند.

 

غذا خوردن و استراحت

خستگی در کنار همه علت‌های روحی – روانی که زاییده دنیای مدرن ما هستند، حتما به نوع زندگی ما هم برمی‌گردند. البته اکثر مشلات ما در این بخش هم زاییده دنیای مدرن است.

احتمالا این عبارت را شنیده‌اید که «بگو چه می‌خوری تا بگویم که هستی». یعنی نوع و شیوه غذاخوردمان ما می‌تواند در شخصیت ما موثر باشد، درحالی که ما این قضیه را به سادگی فراموش می‌کنیم. غذاهای فرآوری‌شده مثل سوسیس و کالباس، قطعا برای سلامتی ما خوب نیستند و سبب خستگی ما می‌شوند.

یا مثلا گوشت، مخصوصا گوشت‌های پرچرب می‌تواند موجب احساس سنگینی و خستگی شدید شود، به این دلیل که شکستن و هضم چربی‌ها برای بدن سخت است، در نتیجه بدن برای هضم آن، به فرایندهای پیچیده‌تری نیاز دارد. انرژی‌ای که بدن برای هضم این چربی‌ها، استفاده می‌کند، باعث احساس خستگی می‌شود. آبمیوه‌های صنعتی هم سبب خستگی می‌شوند.

حتی نوشابه‌های انرژی‌زا هم در نهایت به خستگی ما منجر می‌شوند. این نوشابه‌ها، ممکن است انرژی شما را به طور ناگهانی و زودگذر بالا ببرد؛ اما به محض آنکه کافئین آن تمام شود شما دچار خستگی مضاعف خواهید شد. اسموتی میوه، چپس‌ها، نوشابه‌های گوناگون، الکل و بسیاری از چیزهای دیگر هم، از ما انسان‌های خسته‌ای می‌سازنند.

جدای از رژیم‌های غذایی نامناسب که زاییده زندگی سریع ماست، ما مشکلات دیگری هم داریم. مثلا بسیاری از ما مرز مشخصی میان زندگی شخصی و دنیای کاری‌مان نداریم. ممکن است بعد از تمام شدن ساعت‌های کاری‌مان، درگیر کاری دیگر شویم، از چک کردن ایمیل تا رفتن به فضای مجازی یا خواندن اخبار از رسانه‌ها. به همین دلیل دست‌کشیدن از کار برای کارکنان به معضلی بدل شده است. امروزه کارگر به‌ندرت شغل خود را ترک و مثلا استراحت می‌کند.

از دیگر خصوصیات زندگی امروزی این است که اغلب در محیط‌های سربسته هستیم و این سبب می‌شود تا هوای تازه به ما نرسد. مطالعات جدید نشان داده است که زندگی در فضاهای بسته به هیچ وجه برای سلامتی مفید نیست و ضررهای بسیاری برای ما دارد. نشریه تایم در بخش سلامتی خود به طور مفصل به این موضوع پرداخته است.

اگر به موارد بالا، نداشتن تحرک لازم و پشت میزنشینی طولانی را هم اضافه کنید می‌بینید که اگر ما انسان‌های خسته و کلافه‌ای نباشم، عجیب خواهد بود، چون انسان‌های سرحال و پرانرژی باید نوع زندگی بهتری داشته باشند، از غذاخوردن مناسب تا استراحت، تفریح و برنامه زندگی متنوع.

 

بیماری‌ها

یکی از دلایل مهم احساس خستگی، بیماری‌هایی است که داریم، بیماری‌هایی که گاه آن‌ها را می‌شناسیم و گاه نه. مثلا سرماخوردگی سبب خستگی زودرس ما می‌شود. یا دیابت، کم‌خونی‌ و بیماری‌های خونی گوناگون یا کم‌کاری غده تیروئید و نارسایی آدرنال سبب می‌شود تا زودتر احساس خستگی کنیم.

یکی از بیماری‌های مهم در این زمینه، سندرم خستگی مزمن(Chronic fatigue syndrome)  است. نشانه‌های این سندرم با بسیاری از بیماری‌ها مشترک است. در این بیماری، بیمار بدون آن‌که کار زیادی کرده باشد یا کمبود خواب داشته باشد، احساس خستگی می‌کند.

هنوز مشخص نیست که چرا این سندرم به وجود می‌آید. اما ممکن است در اثر تضعیف سیستم ایمنی یا انتقال ویروس باشد. در بعضی مقالات آمده است که، سندرم خستگی مزمن می‌تواند بعد از یک بیماری (مثلا سرماخوردگی) و یا بعد از یک فشار عصبی شدید به وجود آید.

بخشی از خستگی هم به مسایل روحی و روانی برمی‌گردد. افسردگی و دوره‌ پیش از فرسودگی بسیار شبیه هم هستند، به این معنی که افراد افسرده، یا افرادی که در آستانه افسردگی هستند، زودتر خسته می‌شوند. افرادی که احساس خستگی می‌کنند هم در معرض افسردگی قرار دارند.

 

آیا کارتان را دوست دارید؟

یکی از نکات بسیار مهم در زندگی شخصی ما این است که شغل و کارمان را دوست داشته باشیم. انسان‌هایی که کارشان را دوست دارند، کمتر احساس خستگی می‌کنند. مثلا در نظر بگیرید که در حال انجام یک پروژه بزرگ هستید که البته دوستش هم دارید. طبیعی است که وقتی به آن فکر می‌کنید تا حدی احساس کنید آدرنالین‌تان بالا می‌رود، و ممکن است همین آندرنالین، شب هم شما را بیدار نگه دارد.

اما وقتی شما کارتان را دوست نداشته باشید، یا آن‌را کم ارزش بدانید، احتمالا این‌که حس خستگی و افسردگی پیدا کنید بالا می‌رود، چنان‌چه می‌گویند: یکی دیگر از نشانه‌های کلاسیک نزدیک شدن به فرسودگی، بدبینی و حس بی‌ارزشی‌ست.

معمولا انسان‌های شاد، افرادی هستند که بیشتر، بهتر و با تمرکز بالاتری کار می‌کنند و معمولا افرادی سر کارشان احساس خوبی دارند که آن‌را دوست داشته باشند.

با این‌همه، یعنی هرچقدر هم اگر کارتان را دوست داشته باشد، استراحت کافی، هوای تازه و آفتاب، تفریح مناسب، غذای خوب و در نهایت یک نوع زندگی (Lifestyle) کمک می‌کند تا سالم‌تر باشید و کمتر احساس خستگی کنید.

نویسنده: سجاد صاحبان‌زند

من یک عکاس و روزنامه‌نگار حرفه‌ای هستم. تحصیلاتم را در عرصه سینما ( تولید فیلم- کارشناسی) در دانشکده صدا و سیما گذرانده‌ام. همچنین در کالج داسون مونترال عکاسی حرفه‌ای (DEC) خوانده‌ام. با نشریات بسیاری در ایران کار کرده‌ام که از جمله آن‌ها می‌توانم به چلچراغ، روزنامه شرق، خبرگزاری مهر، همشهری و خبرگزاری کتاب ایران اشاره کنم. سه کتاب منتشر کرده‌ام. هم اکنون مفتخرم که بخشی از خانواده هفته هستم.

مطلب پیشنهادی:

میترا بابک

با دکتر میترا بابک؛ متخصص و مشاور  روانکاوی

دروغ‌ و دورویی در فرزندان نتیجه «ترس و تعصب» والدین  چراغ‌های قرمز خیلی وقت است …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *