قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / عمومی / آریانا / میراث گران بهای شعر و ادب دری در افغانستان
ادبیات و شعر ,افغانستان

میراث گران بهای شعر و ادب دری در افغانستان

حبیب عثمان

غلام محمد طرزی:

غلام محمد طرزی فرزند رحم دل خان و برادر زادهٔ مرحوم مهر دل خان مشرقی است. در سال ۱۲۲۵ هجری قمری در شهر قندهار تولد یافته و در ۱۳۱۸ هجری قمری در دمشق چشم از جهان بسته است.
طرزی مردی بود ادیب، عالم و فاضل با گرایش های عرفانی و آرمان آزادی خواهانه، او از طرف امیردوست محمد خان لقب ارجمند دانشمند یافت. امیرعبدالرحمن در سال ۱۲۹۹ هجری قمری او را به هندوستان تبعید کرد. طرزی در شهر های هند، عربستان، دمشق، مصر و استانبول به مسافرت و مهاجرت پرداخت.
در ترکیه با سلطان عبدالحمید عثمانی ملاقات نمود و کتاب اخلاق حمیدی را به نام او تألیف کرد. در ایران نیز مورد علاقه شاه قاجار قرار گرفت. مرحوم طرزی شخصی بود عارف پیشه و دارای آرمان آزادی خواهی که این طرز تفکر او با روحیه ظالمانه و درنده خویی امیرعبدالرحمن نمی توانست سازگار باشد.
مرحوم طرزی از جملهٔ نادر کسانی است که با اسلوب مکتب خراسانی شعر می سرود. شاید تأثیر بازگشت ادبی ایران در هنگام مهاجرتش  در آن کشور بروی بوده است

نمونهٔ کلام: 

بخشی از قصیدهٔ که در مدح سیدجمال الدین اسعد آبادی سروده است:
نسیم صبح در گلشن وزید از جانب صحرا
عبیرآمیز و عنبربیز و روح انگیز و روح افزا
چو بوی لاله جان پرور چو بوی گل روان پرور
دمادم گلستان پرور سراسر بوستان پیرا
حبیب و یاور گلشن رقیب و رهبر گلشن
خطیب منبر گلشن حبیب دفتر صحرا
تا جایی که گوید :
به جسم لالهٔ نعمان ز لطف خویش بخشد جان
که بر طبع خردمندان کلام نغز مولانا
جمال الدین نام آور سخن سنج و سخن پرور
خردمند و هنرگستر فلک قدر و ملک سیما
فلاتون از غم رویش کند تب لرزه در کویش
اشارات دو ابرویش شفای بو علی سینا
ترا طرزی ثنا گوید هزاران مرحبا گوید
به صدق دل دعا گوید چه در سرا چه در ضرا

آمنهٔ فدوی: 

در سال ۱۲۷۶ هجری قمری در شهر کابل پای به عالم هستی نهاده است. او دختر نور محمد خان نایب الحکومه قندهار در زمان امیرعبدالرحمن بود. فدوی در اثر تشویق پدر خود قرانکریم را آموخت و در حدیث و تفسیر مهارت خوب پیدا کرد. با این همه فضایل قریحهٔ سرشاری از شعر نیز داشت و گاه گاه به سرودن آن اشتغال می ورزید.
این خانم سخنور و با فضیلت اکثر اوقات روزگارش را به عبادت می پرداخت. دو بار به زیارت مکه مکرمه و مدینه منوره توفیق یافت. دفعه دوم هنگام بازگشت از سفر در سال۱۳۳۲ هجری قمری در اثر چپه شدن موتر به شهادت رسید جنازه اش به بیت المقدس انتقال یافت و طبق آرزویش آن جا مدفون گشت.

نمونهٔ کلام : 

تا نظر بر چمن وضع جهان وا کردم
ستمی بود که بر دیدهٔ بینا کردم
نه چمن رنگ وفا داشت نه گل بوی لقا
حیرت آلوده به هر سو که تماشا که کردم
شوخ چشمی چو گلش کردم و بس شرمیدم
هر متاعی که ازین سفله تمنا کردم
گر به محشر ز من از حاصل دنیا پرسند
گویم افسوس همه خواهش بیجا کردم
ذره یی نیست به کف زین سفر دور و دراز
عفو خواهم ز خدا آنچه خطا ها کردم
فدوی بار خجالت بکشی روز جزا
ز آنکه در عالم فانی چه مهیا کردم

منبع : تاریخ ادبیات دری، مؤلف محمد اکبر سنا غزنوی

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

افغانستان، صحنه جنگ برای منافع دیگران

افغانستان، صحنه جنگ برای منافع دیگران

وقتی مجاهدین زیر شعار جنگ کفر و اسلام، وجاهت ملی، مرزهای قبول شده سیاسی، تمامیت ارضی افغانستان بالاخره ارزش‌های جیوپولیتیک افغانستان را نادیده گرفتند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *