Fengye College Center
خانه / عمومی / مقاله ها / گفتگو / گفت‌وگو با نفیسه حقیقت جوان، روزنامه‌نگار: مخاطب می‌تواند متوجه ارزش‌های خبری شود | پرونده4

گفت‌وگو با نفیسه حقیقت جوان، روزنامه‌نگار: مخاطب می‌تواند متوجه ارزش‌های خبری شود | پرونده4

نفیسه حقیقت جوان: من رسانه‌‌هایی را می‌شناسم که اتفاقا مثل ایندیپندنت در لندن مستقر هستند، با سرمایه‌گذاری دولت یا عوامل وابسته به دولت سعودی راه‌اندازی شده‌اند و در نگاه اجمالی، کلیشه‌ای و سرسری به نظر می‌آید تضعیف نظام و جایگاه جمهوری اسلامی را هدف گرفته‌اند؛ اما اتفاقا سیاست اصلی و نقشه راه‌شان به راه انداختن آتش جنگ یا حتی براندازی نرم نیست!

 

پرونده قسمت اول: افزایش رسانه‌های فارسی‌زبان در خارج از ایران؛ آیا رسانه‌ای با حمایت مالی کشوری خاص می‌تواند بی‌طرف باشد؟

پرونده قسمت دوم: گفت‌وگو با روزبه میرابراهیمی، روزنامه‌نگار: اصل بی‌طرفی در رسانه یک رویاست

پرونده قسمت سوم: گفت‌وگو با مرتضی عبدالعلیان، روزنامه‌نگار: روزنامه‌نگاری بدون اخلاق بی‌معناست

 

نفیسه حقیقت‌جوان یکی از روزنامه‌نگارانی است که علاوه بر سابقه سال‌ها کار حرفه‌ای، تحصیل در رشته روزنامه‌نگاری را هم در کارنامه دارد. او لیسانس مترجمی خبر  را از دانشکده خبر و فوق لیسانس روزنامه‌نگاری بین‌المللی را هم از همین مرکز تحصیلی معتبر دارد. خانم حقیقت‌جوان کار در عرصه مطبوعات را از سال 79 با روزنامه مشارکت آغاز کرد. او پس از توقیف فله‌ای روزنامه‌های دوم خردادی، مدتی از فعالیت مطبوعاتی فاصله گرفت و سپس از سال 81 دوباره وارد فضای کار روزنامه‌نگاری شد. پس از جریان‌های سیاسی سال ۸۸، توقیف روزنامه اعتماد ملی و بسته شدن روزنامه «کلمه سبز» تصمیم گرفت تا به عنوان خبرنگار آزاد به فعالیت‌های رسانه‌ای خود ادامه دهد. در طی این سال‌ها او با خبرگزاری ایپنا، ایرانیوز، راه فیرزه، روزنامه پاس جوان، شرق، همشهری، اعتماد، دنیای اقتصاد، تهران امروز، اعتماد ملی، کلمه سبز و مجلات و نشریات متعدد دیگری همکاری داشته است. گفت‌وگوی زیر به صورت کتبی با این روزنامه‌نگار انجام شده است.

 

Elite College
Aviron

 

این روزها رسانه‌های فارسی زبان خارج از کشور افزایش یافته‌اند، رسانه‌هایی با منابع مالی نامشخص یا گاهی منابع مالی تامین شده توسط کشورهایی که دوست ایران نیستند. به نظر شما این افزایش را باید فرصت دانست یا تهدید؟ یعنی این رسانه‌ها به چند صدایی رسانه‌ای کمک می‌کنند یا نه؟

فارغ از این که کدام سیستم، نهاد یا کشوری با چه هدف و استراتژی تصمیم می‌گیرد بخش فارسی‌زبان یک رسانه را خارج از مرزهای کشورهای فارسی زبان تقویت کند؛ می‌توان این اتفاق را به فال نیک گرفت و خوش‌بینانه فکر کرد. با این رویداد شرایط  جهانی‌تری برای  تبلیغ زبان‌ و فرهنگ کشورهای فارسی زبان فراهم شده است. ضمن اینکه رسانه‌های برون مرزی برای کشورهایی چون ایران یا افغانستان، می‌توانند امکان دسترسی به اخبار و اطلاعات دست اول‌تری را به زبان فارسی تقویت کنند.

از سوی دیگر باید این نکته را هم مدنظر داشت که منبع مالی یک رسانه، لزوما تنها عامل مشخص‌کننده و تعیین‌کننده‌ی خط مشی‌ها و سیاست‌های خبری یک رسانه به شمار نمی‌آید اگرچه به هرحال فاکتور مهمی برای سوگیری رسانه‌ای و خبری است.

به طوری که اشاره کردید آغاز به کار بخش فارسی ایندیپندنت، بهانه طرح این سوال‌هاست؛ پس آیا اختلاف‌نظرهای تاریخی با برخی از کشورها نظیر عربستان سعودی، شروع به کار بخش فارسی ایندیپندنت با سرمایه‌گذاری شرکت پژوهش و بازاریابی عربستان سعودی (SRMG) را برای شما اینقدر مهم جلوه داده است یا واقعا دلایل پررنگ‌تر دیگری هم وجود دارد؟ به هرحال این نخستین مرتبه نیست که رسانه‌ای از قدرت و امکانات مالی مجموعه‌هایی که دشمن جمهوری‌ اسلامی به حساب می‌آیند، توان راه‌اندازی یا ادامه فعالیت پیدا کرده‌اند.

به نظر من مهم است برای هرگونه قضاوتی تیم تحریریه خبر، جهت‌گیری‌های سیاسی و اخلاقی آنها و توان حرفه‌ای‌شان را بشناسیم. من رسانه‌‌هایی را می‌شناسم که اتفاقا مثل ایندیپندنت در لندن مستقر هستند، با سرمایه‌گذاری دولت یا عوامل وابسته به دولت سعودی راه‌اندازی شده‌اند و در نگاه اجمالی، کلیشه‌ای و سرسری به نظر می‌آید تضعیف نظام و جایگاه جمهوری اسلامی را هدف گرفته‌اند؛ اما اتفاقا سیاست اصلی و نقشه راه‌شان به راه انداختن آتش جنگ یا حتی براندازی نرم نیست! توضیح تفسیری این ادعا البته نیاز به ارائه نتایج بررسی‌های متعدد و تحلیل متحواهای زیادی دارد که اینجا امکان آن را نداریم.

به هرحال اگر فکر می‌کنیم اتفاقی نظیر آغاز به کار بخش فارسی ایندیپندنت، با هدف خاصی جز اطلاع‌رسانی و روشنگری اذهان عمومی است، خوب! پس وظیفه ماست که به عنوان روزنامه‌نگارانی که ادعای تعهد کاری و پایبندی به اصول اخلاقی داریم با تهیه و انتشار اخبار و اطلاعات درست و دقیق به مخاطب‌ها کمک کنیم تا دسترسی آزاد و بدون فیلتری به اطلاعات داشته باشند.

 

چقدر می‌توان به این رسانه‌ها اعتماد خبری کرد؟ آیا آن‌ها می‌توانند اصل عدم جانبداری خبری را رعایت کنند؟

معتقدم مخاطب آن‌قدر هوشمند و آگاه است که به راحتی می‌تواند بعد از چندبار پیگیری و دقت در آن‌چه به عنوان خبر و گزارش و… به او عرضه می‌شود، تشخیص دهد که آیا رسانه‌ای که او را هدف بمباران اطلاعاتی خود قرارداده، قابل اعتماد است یا خیر؟ جنس و محتوای اخبار می‌تواند زمینه اعتماد و اعتماد نداشتن مخاطب را فراهم کند و تاثیری را که صاحبان رسانه می‌خواهند روی مخاطبانشان بگذارند، تحقق ببخشد.

اگرچه نداشتن جانبداری و سوگیری یکی از اصول بین‌المللی اخلاق حرفه‌ای در روزنامه‌نگاری به شمار می‌آید اما رعایت و باقی‌ماندن در این چارچوب یکی از سخت‌ترین کارهایی است که یک روزنامه‌نگار هر روز عمرش با آن دست به گریبان است.

وظیفه روزنامه‌نگار است که متعهد به معیارهای عالی شرافت حرفه‌ای‌اش اجازه ندهد تا تصمیم‌گیری‌ و سوگیری‌های رسانه‌ای که برای آن کار می‌کند؛ او را به سمت مسیری خلاف اعتقادهای شخصی و حرفه‌ای‌اش هدایت کند. به هرحال شرافت حرفه‌ای مقوله‌ای است که جلوی سوگیری اخبار را خواهد گرفت و به بی‌طرف بودن آنچه یک روزنامه‌نگار برای تولیدش تلاش می‌کند، کمک خواهد کرد؛ ولی اینکه تا چه اندازه چنین آرمانی واقعی می‌شود یا نه خود داستان دیگری دارد.

 

روزنامه‌نگاران ایرانی در مقیاس وسیع برای رسانه‌های دیگر کشورها کار می‌کنند. به نظر شما چرا ما شاهد چنین رویدادی هستیم؟

اگر منظورتان این است که ایران یکی از کشورهایی است که خبرنگار حرفه‌ای تربیت می‌کند و بعد شاهد فعالیت این نیروها در رسانه‌های بین‌المللی هستیم؛ باید بگویم که به هیچ عنوان با این ادعا موافق نیستم ضمن اینکه آن تعداد از روزنامه‌نگارانی که با رسانه‌های معتبر بین‌المللی همکاری دارند اصولا یا دانش‌آموخته و تربیت شده سیستم روزنامه‌نگاری ایران نیستند یا بخش عمده و قابل ملاحظه‌ای از تجربه‌ی‌ حرفه‌ای‌شان را در چارچوب فرصت‌ها و  سیستم‌های آموزشی بیرون از ایران کسب کرده‌اند.

آنچه شما از آن به عنوان مقیاس وسیع حضور خبرنگاران ایرانی در رسانه‌های دیگر کشورها یاد می‌کنید، در حقیقت حضور روزنامه‌نگاران ایرانی در بخش‌ فارسی زبان تعداد محدودی رسانه است که بیرون از ایران در حال فعالیت هستند. تعداد قابل توجهی از این افراد هم اگر با سانسور و فیلتر و محدودیت‌های حرفه‌ای در داخل ایران مواجه نمی‌شدند و از امکان آزادی عمل و عقیده برخوردار بودند قطعا به این سادگی‌ها حاضر به همکاری و پدیرفتن شرایط آن رسانه‌ها نمی‌شدند.

 

به عنوان یک خبرنگار، چه چیزی برایت در الویت است: قرار گرفتن در یک گروه یا جریان خاص (مثلا اصلاح‌طلبی یا نقش اپوزیسیون) یا وفاداری به صداقت کار خبری؟

قطعا هیچ روزنامه‌نگاری به سادگی قلم و اندیشه‌اش را به منفعت و سود شخصی و جریان سیاسی خاصی نمی‌فروشد اما آن‌چه ممکن است خبرنگاری را به سمت قرار گرفتن در دایره‌ی ‌یک گروه و جناح خاص قرار ‌دهد، گاهی هم‌سویی اندیشه و تفکر نیست بلکه جبر روزگار و نداشتن انتخاب دیگری است. برای شخص من وفادار به اصول اخلاق حرفه‌ای از هر موضوع دیگری مهم‌تر است و الویت اول و آخر کارم به شمار می‌آید.

 

آیا رسانه‌هایی مانند ایران اینترنشال، ایندیپندنت، العربیه و وی.او.ای می‌توانند بنیادی‌ترین اصل روزنامه‌نگاری (اصل بی‌طرفی) را رعایت کنند؟

همان‌طور که گفتم رعایت بی‌طرفی اصلی است که هر رسانه و روزنامه‌نگاری موظف به رعایت آن است. این‌که یک رسانه یا یک خبرنگار نخواهد به این اصل پایبند باشد در حقیقت حرفه‌ای بودن و صداقت گفتار و کردارش را زیر سوال می‌برد؛ در مورد رسانه‌هایی که شما نام بردید هم به طور حتم رعایت اصل بی‌طرفی امکان‌پذیر است حتی اگر تامین کننده‌های مالی و مالکان آن رسانه‌ها افرادی باشند که اعتقادی به اصل بی‌طرفی نداشته باشند.

 

نفیسه حقیقت جوان عزیز از شما سپاسگزاریم

نویسنده: سجاد صاحبان‌زند

من یک عکاس و روزنامه‌نگار حرفه‌ای هستم. تحصیلاتم را در عرصه سینما ( تولید فیلم- کارشناسی) در دانشکده صدا و سیما گذرانده‌ام. همچنین در کالج داسون مونترال عکاسی حرفه‌ای (DEC) خوانده‌ام. با نشریات بسیاری در ایران کار کرده‌ام که از جمله آن‌ها می‌توانم به چلچراغ، روزنامه شرق، خبرگزاری مهر، همشهری و خبرگزاری کتاب ایران اشاره کنم. سه کتاب منتشر کرده‌ام. هم اکنون مفتخرم که بخشی از خانواده هفته هستم.

مطلب پیشنهادی:

گفت‌وگو با مرتضی عبدالعلیان، روزنامه‌نگار: روزنامه‌نگاری بدون اخلاق بی‌معناست | پرونده3

او روزنامه‌نگاری است که از ابزار و رسانه‌های موجود استفاده می‌کند تا بتواند به جریان آزاد اطلاعات کمک کند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *