Fengye College Center
خانه / عمومی / مقاله ها / سیاست و اقتصاد / همیشه پای یک منفعت درمیان است؛ بی‌طرفی یا حمایت کانادا در جنگ احتمالی میان ایران و آمریکا

همیشه پای یک منفعت درمیان است؛ بی‌طرفی یا حمایت کانادا در جنگ احتمالی میان ایران و آمریکا

 

تمام شواهد و خبرهایی که هر روز به گوش می‌رسد نشان می‌دهد که از میان خطر رویارویی نظامی میان ایران و آمریکا یا نشستن دو طرف بعد از چهار دهه پشت میز مذاکره، یکی به زودی به وقوع می‌پیوند، مگر آن‌که اتفاقی روی دهد که رویداد‌ها به سمت و سویی که ترامپ و دوستانش می‌خواهند پیش نرود. نقش کانادا در این دو موقعیت چه خواهد بود؟

اگر ایران و آمریکا وارد جنگی تمام عیار شوند، آیا کانادا هم به عنوان یکی از اعضای ناتو وارد جنگ با ایران می‌شود یا این‌که موضعی بی‌طرف خواهد داشت؟ نقش ایرانی‌-کانادایی‌ها در این مورد چه خواهد بود؟ اگر آمریکا و ایران پشت میز مذاکره بنشینند، آیا کانادا مواضع حقوق بشری خود را فراموش می‌کند و سفارت خود را در تهران خواهد گشود یا این‌که به عنوان یک کشور حامی حقوق بشر، هم‌چنان در برابر ایران موضع خواهد داشت؟

 

نخستین نشانه جنگ را باید در لحن سیاستمدارن آمریکایی و ایرانی دید. آمریکا در ظاهر می‌گوید که قصد جنگ ندارد، اما چنگ و دندان نشان می‌دهد و منتظر بهانه‌ای است که حمله نظامی علیه ایران را شروع کند. برخلاف پیش‌بینی‌ها، دموکرات‌ها هم نمی‌توانند جلوی ترامپ را بگیرند، چون کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، به طرح منع آمریکا از حمله نظامی به ایران رای نداده است.

 

مهم‌ترین نکته‌ای که می‌تواند سیاست خارجی کانادا را در مواجهه میان آمریکا و ایران مشخص کند، دولتی است که در زمان مذاکره یا جنگ، بر کانادا حکم می‌راند. اگر دولت جاستین ترودو بر سر کار باشد، احتمال این‌که کانادا بخشی از جنگ باشد بسیار کم خواهد بود. اما اگر دولت دست محافظه‌کاران باشد، احتمال این‌که کانادا بخشی از جنگ باشد افزایش خواهد یافت.

این‌که‌ بتوان به‌طور صددرصد پیش‌بینی کرد که پیش‌بینی حضور در جنگ در دوران تصدی‌گری محافظه‌کاران بسیار و در دولت لیبرال‌ها بسیار کم خواهد بود، به طور کامل میسر نیست. اما شواهد و پیشینه‌ای که وجود دارد نشان از پشتبانی آمریکا در جنگ علیه ایران توسط محافظه‌کاران دارد. در ادامه مطلب به این موضوع می‌پردازم و هم‌چنین به اتفاقاتی که در چند وقت اخیر داده اشاره‌ای کوتاه خواهم داشت، خبرهایی که نشان از اتقاقی بزرگ دارند.

 

استیون هارپر و چند سیاستمدار محافظه‌کار سال گذشته دیگر با انتشار یک آگهی تمام صفحه در نیویورک‌تایمز از ترامپ حمایت کردند.

 

ایران، آمریکا و نقش کانادا در جنگ یا مذاکره

نخستین موردی که نشان می‌دهد احتمال حضور کانادا در دوران تصدی‌گری محافظه‌کاران در جنگ علیه ایران بسیار خواهد بود، حمایت و حضور این کشور در دو جنگ علیه افغانستان و عراق در دوران نخست‌وزیری استیون هارپر است. هارپر به شدت از عملکرد دولت أمریکا در این جنگ حمایت و نیروهای نظامی کانادا را به این دو کشور اعزام کرد.

حضور نظامی کانادا در افغانستان تنها تا سال ۲۰۱۱ ادامه داشت، اما سربازان و نیروی هوایی کانادا تا زمانی که ترودو نخست‌وزیر شد در عراق باقی ماندند. حتی زمانی که کانادا در دوران ترودو تصمیم گرفت نیروهای نظامی‌اش را از عراق خارج کند، اقلیت محافظه‌کاران در مجلس با این تصمیم مخالف بودند.

 

سال گذشته و درست در چنین روزهایی، هارپر و چند سیاستمدار محافظه‌کار دیگر، یک صفحه کامل آگهی در روزنامه نیویورک‌تایمز منتشر کردند و در آن، از سیاست‌های ترامپ در مورد برجام حمایت کردند.

 

این نکته به حدود چهار سال پیش برمی‌گردد، اما تفکرات محافظه‌کاران کانادایی همچنان برهمان محور می‌چرخد. شاهد این ادعا، انتشار آگهی حمایت از سیاست‌های ترامپ در یکی از روزنامه‌های آمریکا توسط هارپر و چند سیاستمدار محافظه‌کار دیگر است. سال گذشته و درست در چنین روزهایی، نخست وزیر پیشین کانادا در کنار چند تن از سیاستمداران محافظه کار جهان، طی یک آگهی تمام صفحه در روزنامه نیویورک‌تایمز از اقدام دونالد ترامپ در خروج از موافقنامه برجام با ایران حمایت کردند.

در این آگهی که با تیتر «آقای رییس جمهور، در مورد ایران شما راست می‌گویید» منتشر شده، آمده:« ایران خطری برای همه ما، برای متحدان ما و برای آزادی است، چرا که شهروندانش را سرکوب می‌کند، شهروندانی که ما و شما با آن‌ها اختلافی نداریم و می‌خواهد ایدئولوژی افراطی اسلامی را صادر ‌کند که تهدیدی برای منطقه خاورمیانه است.»

 

پنی موردانت، وزیر دفاع بریتانیا گفته که کشورش همواره در کنار متحدانش در منطقه خواهد بود.

 

ترودو و ابهام سکوت

در بخشی از این آگهی هم از برجام به شدت انتقاد شده است. هارپر و دوستانش معتقدند که برجام نمی‌تواند جلوی جمهوری اسلامی را برای رسیدن به بمب اتمی بگیرد، نکته‌ای که کاملا در تضاد با سخنان جاستین ترودوست. ترودو اعتقاد دارد که توافق هسته‌ای با ایران بی‌نقص نیست، اما کمک کند تا تهران به سلاح هسته‌ای دسترسی پیدا نکند.

 

نخستین موردی که نشان می‌دهد احتمال حضور کانادا در دوران تصدی‌گری محافظه‌کاران در جنگ علیه ایران بسیار خواهد بود، حمایت و حضور این کشور در دو جنگ علیه افغانستان و عراق در دوران نخست‌وزیری استیون هارپر است.

 

اما نمی‌توان با قاطعیت گفت دولت لیبرال در جنگ علیه ایران شرکت نمی‌کند، چرا که جاستین ترودو در واکنش به آگهی هارپر در نیویورک تایمز، به طور کامل علیه ترامپ موضع نگرفته است. او گفته است که به سیاست خارجی آمریکا احترام می‌گذارد، اما سیاست خارجی کانادا در اتاوا تعیین می‌شود و نه در واشنگتن. در ادامه جاستین ترودو به عضویت کانادا در ناتو اشاره می‌کند و می‌گوید که همسو با آن‌ها از برجام حمایت می‌کند. اما کیست که ناتو را بدون آمریکا تصور کند؟ منظور از همسویی کانادا با اعضای ناتو، دقیقا چه کشورهایی است که شامل آمریکا نمی‌شود؟

اما همه برخورد لغزنده ترودو با مساله ایران به همین اظهار نظر یکسال پیش او برنمی‌گردد. گرچه در آن‌روزها جاستین ترودو، اظهارنظر هارپر را به عنوان یک شهروند کانادایی و نه نخست‌وزیر پیشین این کشور تفسیر می‌کند، اما دیدار ماه گذشته او با رئيس جمهوری اسراییل، حکایت از نرمش کانادا در برابر این کشور دارد.

در این دیدار، روون ریولین، رئيس جمهوری اسرائیل، از دولت کانادا بابت مبارزه با یهودستیزی، مقابله با جنبش بایکوت اسرائیل و همچنین تصمیم پارلمان این کشور برای قطع رابطه با ایران تقدیر کرد. این دیدار نشان می‌دهد که ترودو، به طور عادی و قابل‌پیش‌بینی به نفع کشورش و نکاتی که گمان می‌کند به نفع آن است، عمل می‌کند. مثلا اگر حضور کانادا در جنگ علیه ایران به تعرفه‌های آلومنیوم و فولاد توسط آمریکا پایان دهد، شاید چاستین ترودو نگاهی متفاوت به برجام و ترامپ داشته باشد.

 

جان بولتن و دوستانش که از آن‌ها با عنوان تیم B سیاست خارجه آمریکا یاد می‌کنند، طرفدار رویارویی نظامی با ایران هستند.

 

آمریکا و متحدانش؛ آیا جنگی جهانی در راه است؟

قدیم‌ها که بخشی از ایرانی‌ها، انگلیس و بخشی دیگر روسیه را دوست داشتند، می‌گفتند که نوکرهای روسیه جوان‌مرگ می‌شوند و نوکرهای انگلیس در کهولت و در بستر بیماری می‌میرند. یعنی روسیه از نوکران خودش حمایت نمی‌کند.

حالا در ماجرای درگیری‌های کلامی و شاید نظامی ایران و آمریکا هم روسیه احتمالا نقشی مشابه خواهد داشت. احتمالا تا جایی که نظام فعلی سیاسی ایران برای روسیه منفعت داشته باشد از آن حمایت می‌کند و از جایی که حس کند عمرش تمام شده، مسیری متفاوت می‌رود.

بخش دیگری از نگاه روسیه به ماجرای ایران و آمریکا به میراث‌داری‌اش از شوروی سابق برمی‌گردد. روسیه در دوران پوتین، گمان می‌کند که باید در مقابل آمریکا بیایستد، از داشتن یک شبکه اینترنت برای خودش گرفته تا نفوذ در دیواره ناتو.

خرید و همکاری در ساخت موشک‌های ضدهوایی اس-۵۰۰ توسط روسیه در ترکیه چیزی نیست که به مذاق دولت آمریکا و سران ناتو خوش بیاید. اما اردوغان که رویای بازگشت به امپراتوری عثمانی را دارد، می‌تواند با نافرمانی خود این حفره را برای پوتین در ناتو ایجاد کند.

آیا ترکیه در ادامه نافرمانی‌اش در برابر آمریکا، از دولت ایران حمایت خواهد کرد؟ شواهد نشان می‌دهد که حتی ترکیه اسلام‌گرای اردوغان، به آمریکا تعلق‌خاطر بیشتری دارد تا ایران. این کشور با این‌که ادعا کرده بود خرید نفت از ایران را متوقف نمی‌کند، اما هنوز هیج اتفاق ویژه‌ای روی نداده، واردات نفت و میعانات گازی از ایران را متوقف کرده است.

اگر روسیه، ترکیه، چین و چند کشور دیگر از جمله سوریه به حمایت از ایران در برابر آمریکا بپردازند، چه خواهد شد؟ البته بعید است که حمایت این کشورها در صورت جنگ علیه ایران ادامه داشته باشد و احتمالا در بهترین شرایط روسیه، ترکیه و چین بی‌طرف خواهند بود. اما بسیاری از کشورها همسایه احتمالا جانب ایران را نخواهند گرفت.

آذربایجان به استان‌های آذربایجانی ایران به عنوان نیمه جنوبی‌اش می‌نگرد و بدش نمی‌آید از این نمد کلاهی برای خودش دست و پا کند. امارات در جستجوی تنب بزرگ و کوچک و ابوموسی‌ است و البته به عنوان شریک عربستان، قطعا در برابر ایران خواهد ایستاد. وضعیت عربستان هم که دیگر نیازی به توضیح ندارد.

قطر هم هر چند به دلیل مشکلاتی که اخیرا با عربستان داشته به سمت ایران تمایل پیدا کرده، اما نمی‌تواند شریک جنگ ایران باشد، چرا که همین الان پذیرای جنگندهای آمریکایی شده است. وقتی هفته قبل کنفرانس کشورهای عرب منطقه به رهبری عربستان و با محوریت حمله به نفتکش‌ها و بحران خلیج فارس برگزار شد، حدس زدن این‌که به حمله احتمالی به ایران پرداخته‌اند، چندان دشوار نیست.

 

نشانه‌های جنگ

در میان کشورهای اروپایی، انگلستان از همین الان آماده رویارویی با ایران است. پنی موردانت، وزیر دفاع بریتانیا گفته است که در صورت بحرانی شدن اوضاع در خلیج فارس و تشدید تنش‌ها، بریتانیا آماده کمک به متحدانش از جمله آمریکا در برابر ایران است. خانم موردانت در مجلس عوام گفته است که بریتانیا در نگرانی‌های ایالات متحده، اروپا و شرکایش در خلیج فارس درباره اقدامات بی ثبات‌کننده ایران، سهیم است.

 

اما نمی‌توان با قاطعیت گفت دولت لیبرال در جنگ علیه ایران شرکت نمی‌کند، چرا که جاستین ترودو هرگز در مورد برجام به طور کامل علیه ترامپ موضع نگرفته است. او به عضویت کانادا در ناتو اشاره می‌کند و می‌گوید که همسو با آن‌ها از برجام حمایت می‌کند. اما کیست که ناتو را بدون آمریکا تصور کند؟ منظور از همسویی کانادا با اعضای ناتو، دقیقا چه کشورهایی است که شامل آمریکا نمی‌شود؟ آیا برداشتن تعرفه‌های آلومینیوم و فولاد، کانادا را متحد آمریکا نمی‌کند؟

 

عراق تنها کشوری است که در چند سال اخیر موضع ملایم‌تری در برابر ایران داشته است. سران عراق نمی‌خواهند از خاک این کشور به ایران حمله شود، اما بازدید ناگهانی وزیر امورخارجه آمریکا از عراق نشان می‌دهد که این کشور بعد از سقوط صدام، بسیار تحت تاثیر آمریکاست.

نخستین نشانه جنگ را باید در لحن سیاستمدارن آمریکایی و ایرانی دید. آمریکا در ظاهر می‌گوید که قصد جنگ ندارد، اما چنگ و دندان نشان می‌دهد و منتظر بهانه‌ای است که حمله نظامی علیه ایران را شروع کند. برخلاف پیش‌بینی‌ها، دموکرات‌ها هم نمی‌توانند جلوی ترامپ را بگیرند، چون کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، به طرح منع آمریکا از حمله نظامی به ایران رای نداده است. یعنی ترامپ هرگاه اراده کند، می‌تواند بدون تصویب سنا، برای حمله به ایران بودجه‌ای در نظر بگیرد.

 

نویسنده: سجاد صاحبان‌زند

من یک عکاس و روزنامه‌نگار حرفه‌ای هستم. تحصیلاتم را در عرصه سینما ( تولید فیلم- کارشناسی) در دانشکده صدا و سیما گذرانده‌ام. همچنین در کالج داسون مونترال عکاسی حرفه‌ای (DEC) خوانده‌ام. با نشریات بسیاری در ایران کار کرده‌ام که از جمله آن‌ها می‌توانم به چلچراغ، روزنامه شرق، خبرگزاری مهر، همشهری و خبرگزاری کتاب ایران اشاره کنم. سه کتاب منتشر کرده‌ام. هم اکنون مفتخرم که بخشی از خانواده هفته هستم.

مطلب پیشنهادی:

لوئیس بلوئن

حمله اندرو شییر به ایو بلانشه و جاستین ترودو: این دو نفر کانادا را دچار تفرقه می‌کنند

تفاهم ظاهری بین جاستین ترودو نخست‌وزیر کانادا و ایو-فرانسوا بلانشه رئیس بلوک کبکوا به نظر می‌رسد خشم اندرو شییر را برانگیخته است

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *