Fengye College Center
خانه / عمومی / آریانا / بحران کنونی و جیوپولیتیک افغانستان، اثر فاروق روشنا
معرفی کتاب

بحران کنونی و جیوپولیتیک افغانستان، اثر فاروق روشنا

معرفی کتاب و نویسنده‌ی آن، فاروق روشنا

 

کتاب بحران کنونی و جیوپولیتیک افغانستان، ثمره پژوهش‌های نویسنده‌ی‌ست که توانسته، تاریخ چند هزار ساله و جغرافیایی سیاسی افغانستان را در هم‌چو مجموعه کوچک اما پرمحتوی قلم بزند.

این کتاب اثر محترم فاروق روشنا نویسنده‌ی جامعه افغان مونترال است. او آثار دیگری نیز دارد بدین‌ترتیب؛ در جست‌وجوی عقاب، در سرزمین حمامه‌گان، سرنوشت جیپال پادشاه کابل شاهان، مسلمان‌شدن بوتاسینگ، گاندی جی و محمدعلی جناح.

کتاب، روایت تاریخ افغانستان از چند هزار سال قبل تاکنون را بیان و شرح داده است، که این سرزمین در گذر تاریخ با چه وقایع و حوادثی روبه‌رو گردیده. این اثر بخش‌های مختلفی را احتوا نموده که بالای هر یک آن تمرکز شده است. اول‌تر از همه معنی واژه جیوپولیتیک تشریح شده است.

 

جیوپولیتیک چیست؟

جیوپولیتیک از واژه‌های جیو (جغرافیا) و پولیتیک (سیاست) بوده عجالتا آن را به تقسیمات جغرافی جهان ترجمه می‌نمایند. پس جیو پولیتیک علمی است که بیشتر کار برد سیاسی، نظامی و اقتصادی داشته و در پلان‌گذاری‌های سیاسی، نظامی و اقتصاد کشورها از آن کار گرفته می‌شود…

بنآء جیوپولیتیک در برگیرنده سرزمین، طبیعت، منابع طبیعی، داشته‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی،  دفاعی، نظامی، خطوط مواصلات، سرحدات سیاسی و خلاصه همه داشته‌های مادی و معنوی به شمول دولت یک کشور است.

هم‌چنان این علم رمز توان‌مندی کشورهای جهان را بیان می‌دارد، زیرا بعضا فکر می‌نمایند تنها وسعت خاک بزرگی و توان‌مندی ببار می‌آورد. حالا نه که امروز واضع شده است که وسعت خاک به تنهای عامل ترقی اجتماعی، انکشاف اقتصادی و بزرگی کشور نبوده و نیست. در قسمت دیگر کتاب آمده است:

 

پیشینه‌های نظام جیوپولیتیک افغانستان:

جغرافیای پاراپامیزوس یا کشور هفت دریا مراتع سرسبز و آب‌های فراوان جذابیت خاصی در منطقه داشته و از زمان‌های بسیار قدیم محل بود و باش انسان‌ها بوده است.

البته افغانستان یا باکتریان به سرزمینی اتلاق می‌شد که دارای مراتع سرسبز و آب فراوان بوده در برخی از کتب به کشور هفت دریا معروف است و این کشور ساحه از آمو دریا و رود سند را شامل می‌گردد. به اساس حفریات باستان‌شناسان و نظر پژوهشگران آثار و علایم زنده‌گی انسان از ۳۵ هزار سال ق.م در این سرزمین بدست آمده است. در روند مبارزه باناگواری‌های طبیعت افزار را تکامل داده در جامعه تقسیم طبقات به وجود آمده…. یعنی در حوالی ۱۲۰۰ق.م با ظهور آئین زردشتی آریایی‌ها عناصر پرستی و فرهنگ اساطیری را ترک گفته به دیانت الهی می‌گرایند. به اساس معلومات کتاب اوستا نظام شاهی آریانای آن زمان به ۱۶ بخش تقسیم شده بود.

هنگامی که مرکزیت کشور آریانا از بین رفت و ایالت به سلطان‌نشین‌های جداگانه درآمد یعنی کشور به پراگندگی سیاسی، اجتماعی و کلتوری گرفتار شده بود. عسکر مقدونی از فرصت استفاده کرده به این سرزمین سرازیر شد. چون تعداد زیادی یونانی‌ها در این سرزمین متوطن گردیدند، آمیزش‌های اجتماعی و فرهنگی یونانی‌ها با مردمان این سرزمین منتج به ایجاد فرهنگ یونان و باختری و حکومت‌های مستقل گردید. در همین زمان دیانت بودایی از جنوب به پیشرفت خود ادامه داد تا این‌که کنیشکا کوشانی خود آئین بودایی را پذیرفته و بودایی شد. در دوره سلطنت کوشانی‌ها هنر موسیقی، هیکل تراشی و رسامی ترقی کرده بود. آثار و آبدات بودایی بامیان و کاپیسا یادگار همین دوره است.

در قرن پنجم یفتلی‌ها بعد از نفوذ به شمال به سیستان و کابل سرا زیر شده و بنأی حکومت کابل شاهی را گذاشتند. این‌ها برخلاف حکومت کوشانی‌ها آئین برهمنی را پذیرفته به ساختن معابد برهمنی، ساختن قلعه‌های جنگی و دیوارهای اطراف کابل دست زدند و بعد از کوشانی‌ها وحدت سیاسی و جیوپولیتیک افغانستان را تأمین کردند.

کشور مقارن قرن هفتم و هشتم مواجه به حملات اعراب گردید. اعراب با نزدیک شدن به سرحدات افغانستان این کشور را خراسان نامیدند. ظلم و ستم امرای محلی و باج و خراج دربارهای مجلل امویان و عباسیان مردم را به ستوه آورده به مخالفت وا داشت… جنبش‌های آزادی‌خواهی به قیادت ابومسلم خراسانی، طاهریان، صفاریان براه افتاد تا بالاخره استقلال کشور را دوباره حاصل کردند. به دنبال سامانیان، غزنویان، سلجوقیان، خوارزم شاهان به این سرزمین حکومت کردند.

در قرن ۱۳میلادی در اثر حمله مغل در مقابل دولت خوارزم شاه اکثریت شهرهای معمور و آباد خراسان به خاک یکسان گردید. پس از گذشت چند قرن لازم بود تا این کشور دوباره سربلند کند.

تیموریان، مغول‌های هند، صفویان، هوتکیان به ترتیب به تأسیس دولت‌های پرداختند.

ورود به تاریخ معاصر عنوان دیگری ست درین اثر به چشم می‌خورد؛ بعد از شکست و ریخت گذشته بالاخره احمدخان درانی که شخصیت با درایت و با تدبیری بود در قرن ۱۸سلطنت مستقلی را بنیاد نهاد و با تلاش‌های خود توانست کشور را به حدود طبیعی آن برساند. آخرین دولت که حدود سیاسی کشور را با حدود طبیعی آن تطبیق کرد ابدالی‌ها بود. این تمامیت ارضی در اثر بحران داخلی و سیاست‌های امرای خودکامه از هر جانب بریده و به کشور کوچک محاط به خشکه درآمد.

کرونولوژی تاریخ افغانستان مبحث دیگر این کتاب است که از مدنیت اوستائی آریانا... تا حادثه ۱۱سپتامبر و سقوط حکومت طالبان تاریخ‌وار یادآوری شده است.

نویسنده ارجمند غرض از نگارش کتاب را چنین گفته است… که ما از نگاه تاریخی، جغرافیایی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی یعنی جیوپولیتیک در «کجا هستیم» و چرا این کشور علی‌الرغم جنگ‌ها، شورش‌ها، بلواها و کودتاها مانند سایرین به مدارج عالی ترقی و مدرنیزم نایل نگردیده است؟

از جانب دیگر چرا با وجود اعمار شهرها و ورود علم و تکنالوژی پیشرفته چون طبابت و وسایل پیشرفته مخابرات، اطلاعات و مواصلات هنوز فرهنگ عقب مانده قرون وسطائی بیداد می‌کند و یک مشت تاریک‌اندیشان به سرنوشت مردم حاکم است.

در این کتاب سعی شده تا ریشه‌های بحران جست‌وجو گردیده، جایگاه افغانستان در شبکه جهانی جیوپولیتیک توضیح و راه بیرون رفت از بحران کنونی نشان داده شود.

نام کتاب: بحران کنونی و جیوپولیتیک افغانستان

تألیف: فاروق روشنا

به کوشش: حامد یوسف نظری

آرایش و چاپ: بنگاه انتشارات «کاوه»

تیراژ: چاپ نخست ۱۰۰۰ نسخه

تاریخ چاپ: سپتامبر ۲۰۰۹

ادبیات افغان
حبیب عثمان

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

روشن منور بیگ

روشن منوربیگ، نویسنده و شاعر افغان مونترالی

با کمال تأسف و اندوه فراوان که، استاد ارجمند شاعر و نویسندهٔ افغان با جهان فانی وداع گفت و به ابدیت پیوست. مرحوم منوربیگ به تاریخ ۲۴ دسامبر سال ۲۰۱۹ در شهرلاوال ولایت کِبک به نسبت مریضی که عاید حالش بود وفات کرد، و به تاریخ ۲۷ دسامبر به خاک سپرده شد؛ خانواده، عزیزان و هموطنان افغان خود را سوگوار نمود

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *