Fengye College Center
خانه / عمومی / مقاله ها / سلامت تن و روان / آشنایی با کارخانه‌ای شگفت‌انگیز در بدن انسان: کبد و آنزیم‌های آن
نقش کبد و آنزیم‌ها

آشنایی با کارخانه‌ای شگفت‌انگیز در بدن انسان: کبد و آنزیم‌های آن

ترانه ناظری|

هیچ‌وقت درباره تلاشِ شگفت‌انگیز کبد در بدن خودتان فکر کرده‌اید؟

کبد، به گفته دانشمندان، مسئول بیش از 500 عملکرد جداگانه در ترکیب با دیگر سیستم‌ها و اندام‌های بدن است. کبد تمام خون برگشتی از دستگاه گوارش را گرفته و چربی، قند، پروتئین‌ها و مواد مغذی را از مواد زائد جدا و به شکل قابل استفاده برای بدن تبدیل می‌کند. در ضمن با به دام انداختن سموم و تبدیل کردن آن‌ها به مواد کم‌ضرر محلول در آب، کبد دفع مواد زائد را امکان‌پذیر می‌سازد.‌

کبد گلوکز اضافی را برای استفاده بعدی ذخیره می‌کند. هنگامی که گلوکز خون بعد از صرف یک وعده غذا با غلظت زیادی بالا می‌رود و میزان ترشح انسولین نیز افزایش می‌یابد، در حدود دو سوم گلوکز جذب شده از روده بلافاصله به گلیکوژن تبدیل شده و در کبد ذخیره می‌شود. در طی ساعت‌های بعد که غلظت گلوکز خون و انسولین کاهش می‌یابد کبد گیلوژن را تجزیه و دوباره به انرژی تبدیل می‌کند. با این کار سطح قند خون در بدن تنظیم می‌شود.

یکی دیگر از اعمال ناشناخته کبد ذخیره مواد مغذی است. برای مثال کبد آهن را ذخیره و هموگلوبین را پردازش می‌کند. کبد توانایی آن را دارد که تشخیص دهد چه چیزی را ذخیره کند، چه چیزی را از بدن خارج کند و چه چیزی را دوباره وارد جریان خون کند. در عین حال به عنوان یکی از اجزای سیستم ایمنی به پاکسازی خون از باکتری‌ها کمک کرده و خون را تصفیه می‌کند. هم‌چنین در مواقع لازم با فعال کردن سلولهای ایمنی و انتشار آن‌ها با عفونت‌ مبارزه می‌کند.

 

کبد چگونه کار می‌کند؟

تمام مواد جذب شده از لولهٔ گوارشی توسط سیاهرگی وارد کبد شده و از آن عبور می‌کنند و طی این فرایند به وسیله بافت کبد تصفیه و مواد لازم از مواد زائد جدا می‌شوند. حتی موادی که از راه تنفس یا تماس با پوست جذب بدن می‌شوند سرانجام به کبد می‌رسند.

 

آنزیم‌های کبدی

آنزیم‌ها انواعی از پروتئین‌ها هستند که به عنوان کاتالیزور عمل کرده و به کبد کمک می‌کنند که مواد سمی را تجزیه کرده و به مواد قابل استفاده بدن تبدیل کند. وقتی که ترکیبات شیمیایی با یکدیگر روبه‌رو بشوند یک واکنش شیمیایی صورت می‌گیرد و ترکیب جدیدی ساخته می‌شود. در بعضی از موارد این اتفاق خود به خود صورت می‌گیرد و در برخی دیگر وجود یک کاتالیزور برای به انجام رسیدن واکنش لازم است.

آنزیم‌ها به کبد کمک می‌کنند که فعالیت‌های خود را به انجام رسانده و مواد شیمیایی لازم را که برای تصفیه و پردازش خون، تنظیم قند خون، ذخیره ویتامین‌ها یا سم‌زدایی از سیستم لازم دارد تولید کند. آنزیم‌های کبدی بسیار مهم هستند و از این جهت که می‌توان کمبود آن‌ها را شناسایی و مرتفع کرد قابل توجه می‌باشند.

آنزیم‌ها در هزاران واکنش مختلف که برای عملکرد بهینه کبد و پاکسازی آن لازم است شرکت می کنند. مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

آلانین ترانس آمیناز ALT آنزیم کبدی است که به شکستن پروتئین کمک می‌کند.

اسپارات ترانس آمیناز AST یکی دیگر از آنزیم‌های کبدی است که آمینواسیدها را کاتالیز می‌کند و علاوه بر کبد قدری نیز در قلب، ماهیچه‌های اسکلتی، کلیه‌ها، مغز و استخوانها  وجود دارد.

آلکالین فسفاتاز ALP آنزیم کبدی است که در پوشش مجاری صفراوی یافت می شود و در عین حال  به مقدار کم در کلیه‌ها، استخوان‌ها، جفت و روده‌ها وجود دارد. نقش مهمی در فرآوری و انتقال سلول‌های چربی دارد.

 گاما- گلوتامیل ترانس پپتیداز GGT آنزیم غیراختصاصی کبد است که در سلول‌های مخاطی صفراوی، کلیه‌ها، پانکراس، هپاتوسیت‌های کبد و روده‌ها وجود دارد. به متابولیسم گلوتاتیون که یک آنتی‌اکسیدانت گیاهی، حیوانی و قارچی است کمک می‌کند.

لاکتات دهیدروژناز LDH آنزیمی است که تقریبا در همه سلول‌های زنده یافت می‌شود و در تبدیل اسید لاکتیک به اسید پیرویک و برعکس نقش کاتالیزور دارد. در اصل ساختارهای اسیدی را متابولیز می‌کند.

 آزمایشات دیگری که دستور آن ممکن است برای اطمینان از عملکرد کامل کبد توسط پزشک صادر شود عبارتند از:

آلبومین: آلبومین پروتئین اصلی در پلاسمای خون انسان است که‌ در کبد تولید می‌شود و تبادل آب میان خون و بافت‌های بدن را تنظیم می‌کند.

بیلیروبین: ترکیب زرد رنگی است که از انهدام گلبول‌های قرمز فرسوده به دست می‌آید. سطح بالای بیلیروبین می‌تواند باعث زرد شدن پوست و سفیدی چشم بشود.

قند خون: این آزمایش ظرفیت کبد را برای تولید گلوکز اندازه گیری می‌کند.

زمان پروترومبین: زمان لازم را برای لخته شدن خون اندازه‌گیری می‌کند. لخته شدن خون بخشی از فعالیت کلی کبد است و به آنزیم‌ها ارتباط ندارد.

 

علائم کبد بیمار

کبد عضو قدرتمندی است که نقش حیاتی در سلامتی انسان دارد اما با توجه به شرایط ناسالم زندگی و تفاوت‌هایی که زندگی بشرامروز با اجداد او پیدا کرده بیش از هر زمان دیگر در تاریخ بشر تحت فشار و کار مضاعف قرار گرفته است. افزایش مقدار غذا، سموم و آلاینده‌های مختلف که از مواد پاک‌کننده، الکل، لوازم آرایش و ظروف پلاستیک وارد بدن می‌شود، و رژیم غذایی ناسالم از عواملی هستند که  مسئولیت کبد را افزایش داده‌اند.

با توجه به این حجم کاری احتمال بسیار دارد که کارکرد کبد دچار اختلال یا از کارآیی آن کاسته شود. نشانه‌های عملکرد ناسالم کبد عبارتند از: ضعف مداوم یا خستگی مزمن، سطح پائین انرژی، تغییرات وزن ناگهانی، سردرد تکرارشونده، زرد شدن پوست یا سفیدی چشم، سوء هاضمه، نفخ در ناحیه شکم، یبوست مزمن، تهوع یا استفراغ، بی‌اشتهایی، دردهای شکمی، طعم فلزی در دهان، سیستم ایمنی ضعیف،  پررنگی ادرار و کمرنگی مدفوع، ورم پا، خونریزی یا کبود شدن سریع پوست، پیری زودرس، آکنه، خارش طولانی مدت در پوست یا هر نوع ضایعات پوستی بی دلیل.

 

با پزشک خود مشورت کنید

بعضی از نارسایی‌های کبدی تنها با علائمی مانند خستگی، نداشتن انرژی و نوسانات وزن خود را نشان می‌دهند. در صورتی که چند مورد از علائم فوق را در خود مشاهده می‌کنید بهتر است که با پزشک خود صحبت کنید. آزمایش خون در هر شش ماه به شما کمک می‌کند که از سلامتی کبد خود اطمینان حاصل کنید.

 

چگونه می‌توان عملکرد کبد را به طور طبیعی تقویت کرد‌؟

برای داشتن یک کبد سالم کافی است که نسبت به آنچه که مصرف می‌کنید آگاه باشید. غذاهای مغذی، آب فراوان، کاهش یا حذف مشروبات الکلی و مواد مخدر، جانشین کردن ظروف شیشه‌ای بجای ظروف پلاستیکی و به حداقل رساندن موقعیت هایی که در معرض سموم و آلاینده‌ها قرار می‌گیرید کمک بزرگی به سلامتی کبد شما می‌کنند.

یاد بگیرید که با انتخاب‌های درست و سالم غذایی از کبد خود مراقبت کنید. آب فراوان بنوشید و با اضافه کردن چند قطره لیمو ترش به آب، نوشیدن چای سبز، آب مرکبات و آب سبزیجات عملکرد کبد را تقویت کنید. مصرف سبزیجاتی که برگهای تیره دارند و سبزیجاتی مانند بروکلی و کلم بروکسل که حاوی گلوکوزینولات هستند را افزایش دهید. گلوکوزینولات ترکیبی است که به کبد کمک می‌کند آنزیم‌هایی بسازد که برای فرآیند تصفیه لازم است. به طور منظم ورزش کنید. ورزش متابولیسم شما را افزایش می دهد، چربی‌های اضافه را کنترل می‌کند و تعداد ترکیباتی را که کبد باید تصفیه کند کاهش می‌دهد. و در نهایت مراقب داروها و مواد مسموم‌کننده باشید. بیشتر داروها در کبد متابولیز می‌شوند، پس همیشه به عوارض جانبی داروهایی که مصرف می‌کنید توجه کنید و به چگونگی ظروف غذا، مواد پاک‌کننده و لوازم آرایشی خود اهمیت بدهید.

سلامتی بزرگ‌ترین دارایی شماست. سعی کنید که با توجه و مراقبت از آن زندگی شادتری برای خود رقم بزنید.   ‌

 

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

سقط جنین

زنان با حاملگی‌های ناخواسته، در کبک هفته‌ها برای دریافت وقت سقط جنین منتظر می‌مانند. چرا؟

گروه‌های مدافع حق سقط جنین از زمان زیادی که متقاضیان خدمات سقط جنین باید برای دریافت این خدمات صرف کنند، گلایه دارند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *