Fengye College Center
خانه / اخبار مونترال / روزی، روزگاری مردی بود که می‌ترسید | تئاتر «خوانش مجدد یک متن» و دنیای آریل دورفمان
تئاتر خوانش مجدد یک متن

روزی، روزگاری مردی بود که می‌ترسید | تئاتر «خوانش مجدد یک متن» و دنیای آریل دورفمان

روز؛ داخلی؛ سالن نوروززمین؛ حوالی ظهر یک یکشنبه بهاری

«دن آلفونسو مورالس» در تمام زندگی خود اعلام کرده بود که رویاها بی‌معنی هستند. یک روز نجات بشر می‌تواند این آشغال‌ها را از ذهنش بیرون بریزد. هر چند شب گذشته رویای این رویارویی با پسرش را در خواب دیده‌‌بود.»

در سالن نوروززمین را که باز می‌کنم، «دن آلفونسو مورالس» را می‌بینم.  رو به دیواری که قرار است بعدها جایگاه تماشاگران باشد ایستاده‌است. گاه در هیبتی درمانده و پر استیصال است و از نجات پسرش «نیک» می‌گوید و از همه کمک می‌خواهد و گاه در شمایلی خسته و مبهوت از همسرش «تانیا» می‌گوید که او را در گذشته‌ای دور، جاگذاشته است.

«دن آلفونسو» و دار و دسته‌اش یک‌سال و اندی است که میهمان مجموعه فرهنگی نوروززمین  هستند تا  نمایشنامه «‌Reader» نوشته «آریل دورفمان» را روایت کنند. «ایرن»، «ژاکلین»، «انریکه»، «سونیا»، «دیوید مالکو نویسنده»، «مرد» و «کارگردان» همگی داستانی پرالتهاب را شکل می‌دهند که وامدار شرایط اجتماعی و سیاسی دوران زندگی نویسنده نمایش، آریل دورفمان، است.

«علی اسماعیلی» به همراه گروه هنری «داروگ»،  قرار است شخصیت‌های داستان پرپیچ و خم آریل دورفمان را روی صحنه تئاتر برای مخاطبان و دوست‌داران تئاتر جان ببخشند. البته این بار با نامی جدید: «خوانش مجدد یک متن». تئاتری که روزهای 4 و 5 ماه می در سالن کوچک تئاتر مزونوو میزبان علاقه‌مندان خواهد بود.

اگر دوست دارید که قبل از اجرا از این گروه و متن نمایشنامه چیزهایی بدانید، گزارش زیر برایتان جذاب خواهد بود.

 

گروه هنری داروگ، علی اسماعیلی و دیدگاهی هنری به دغدغه‌ها و اندیشه‌های اجتماعیعلی اسماعیلی

گروه هنری داروگ، پیش از اینکه در مونترال شکل بگیرد، در ایران و در سال‌های دولت اصلاحات، فعالیت‌های خود را آغاز کرد. هدف این گروه، ایجاد بستری جدید در حوزه‌ی اندیشه بود که مرتبط با هنرهای هفت‌گانه هم باشد. از همین روی بود که داروگ همواره تلاش کرد با تکیه بر علمی بودن و دوری از شعار و غلطیدن در بازی‌های سیاسی، مسیری متفاوت را پیش بگیرد.

بی‌آنکه به مسایل روز جامعه خویش بی‌تفاوت باشد. با وجود همه محدودیت‌ها و مشکلات سیاسی و اجتماعی که در سال‌های پس از دولت اصلاحات پیش آمد، این گروه هنری در ایران تا جایی که توانست در برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی مشارکت کرد.

حمایت از ساخت فیلم، تهیه‌کنندگی چند فیلم کوتاه، همایش بزرگداشت «عباس کیارستمی» با حضور خودش، همایش بررسی و تحلیل آثار «فروغ فرخزاد» همراه با نمایش فیلم «خانه سیاه است» و «خانه سیاه شد» با حضور کارگردان و «پوران فرخزاد»، برگزاری نخستین سالمرگ «احمد شاملو» با حضور «جواد مجابی» و سایر روشنفکران و فرهیختگان ایرانی، بخش کوچکی از فعالیت‌های این گروه درگذر سال‌ها بوده‌است.

به جز این‌ها، برنامه‌هایی همراه با آموزش موسیقی ، سینما ، عکاسی  و نیز برپایی نشست‌های منظم فرهنگی و برنامه‌های پلاتو تیاتر، توسط داروگ مدیریت شدند. 

«علی اسماعیلی» کارگردانِ تئاتر «خوانش مجدد یک متن» که سال‌ها مدیر داروگ بوده، حالا در مونترال زندگی می‌کند، و قصد دارد تا آنچه از تجربه در کوله بارش دارد را اینجا به عرصه‌ی ظهور برساند. او سابقه کارگردانی در گروه هنر و تجربه و ساخت مستند و نیز تدوین فیلم را دارد.

علی اسماعیلی تابستان 2017، متن این نمایش را در جریان حضورش در فستیوال هنری تیرگان در تورنتو، خریداری کرد. به شدت تحت تاثیر آن قرار گرفت.  همین شد تا او بخواهد با توجه به علاقه و دغدغه‌های فرهنگی، اجتماعی‌اش، نمایش‌نامه «‌Reader» نوشته «آریل دورفمان»  نویسنده سرشناس آمریکای جنوبی که فضای نوشته‌هایش به حال و هوای اجتماعی و تحولات سیاسی و فرهنگی ایران نزدیک است به روی صحنه ببرد.

با این حال او به شدت تاکید می‌کند که هرگز اجازه نداده که متن تئاتر «خوانش مجدد یک متن» به دامن سیاسی‌کاری بغلتد و بن مایه عمیق فرهنگی و اجتماعی‌اش تحت تاثیر قرار بگیرد.

 

آریل دورفمان، راوی سه‌گانه مقاومت و بازمانده کودتا

آریل دورفمان، نویسنده، نمایشنامه‌نویس، شاعر، روزنامه‌نگار و فعال حقوق بشر نامدار شیلیایی-آرژانتینی-آمریکایی است. این نویسنده ۷۵ ساله در دولت «سالوادور آلنده» مشاور او بود و تنها از سر اتفاق توانست از کودتای «پبنوشه» جان سالم به در ببرد. خود او درباره تاثیر کودتا بر زندگی حرفه‌ای‌اش گفته‌است:

«من از کودتا جان سالم به‌در بردم. این زندگی و این زبان به من اعطا شده، چیزهایی که باید به آن‌ها‌ رجوع کنم، اما هرگز به خودم به چشم صدایی برای بی‌صداها نگاه نکردم. مردم بی‌صدا نیستند، این ماییم که کر هستیم و صدای مردم را نمی‌شنویم.»

آریل دورفمان که سی سال است که نمایشنامه‌ها و  نوشته‌هایش را به مرده‌ها، ناپدیدشدگان و نجات‌یافتگانی اختصاص داده که تحت‌تاثیر ترور و وحشت سکوت اختیار کرده‌اند. آریل دورفمان سال‌های زیادی را در تبعید اجباری در پاریس گذراند.

تبعیدی که از گرسنگی و فقر او را تبدیل به گدایان کرده بود. سنگینی مرگ و از دست دادن دوستانش که در کودتای شیلی از دست داده‌بود، باعث شدند تا نتواند برای دو سال کتابی بنویسد. او بی هیچ درآمدی زندگی کرد.

آن‌قدر خودش را رنج داد که وقتی گفت می‌خواهد به سانتیاگو‌ شیلی برگردد، همسرش گفت: «خودت را تنبیه می‌کنی، چون کشته نشده‌ای.» دورفمان خودش را بابت سال‌های زمامداری آلنده مدام سرزنش می‌کند: «مرتکب اشتباه فاحشی شدیم و هزینه‌اش را پرداختیم. ترسی که خلق کردیم بیشتر از چیزی بود که باید واقعا می‌بود.»

 دورفمان، ده‌ها کتاب نوشته و آثارش به ۳۰ زبان در دنیا ترجمه شده است. تعدادی از آثارش نیز دستمایه فیلمسازان سرشناس شده‌اند. از جمله نمایشنامه «مرگ و دوشیزه» که رومن پولانسکی فیلمی بر اساس آن ساخت.

یکی از درخشان‌ترین آثار او «سه‌گانه مقاومت» نام دارد که حاوی سه نمایشنامه‌ی مهم اوست . نمایش‌نامه‌هایی با عنوان «بیوه‌ها»، «مرگ و دوشیزه»، و «  Readerیا خواننده متن».  داستان «  Readerیا خواننده متن» هم درباره یک دغدغه اجتماعی فرهنگی به نام «سانسور» است.

عمده آثار دورفمان به فارسی ترجمه شده‌اند و برخی نمایش‌نامه‌های او نیز در ایران به روی صحنه تئاتر رفته‌اند. «مصطفی رضیی»، مترجم ساکن کانادا، «سه‌گانه مقاومت» را به فارسی برگردانده‌است و توسط انتشارات «نوگام» آن را منتشر کرده‌است.

شیوه نگارش و موضوعات داستان‌ها و نمایش‌نامه‌های دورفمان به گونه‌ای است که با مخاطب ایرانی به شدت ارتباط برقرار می‌کند. شاید به این دلیل که دنیای نوشته‌های او پر از مفاهیم و مضامین سیاسی و اجتماعی است که هر ایرانی آن را از نزدیک لمس کرده‌است.

مضامینی مانند انقلاب، کودتا و دیکتاتوری. با این حال، دورفمان در تمامی این آثار رویای امیدواری‌اش را از دست نمی‌دهد.

او امروز به شدت اعتقاد دارد که انقلاب‌ها ممکن است دچار خطاهای فاحشی شوند و اگر روشنفکران اجتماعی بخواهند برای ساختن جامعه آرمانی شان «رویابافی» کنند، این رویاها باید مبتنی بر منطق باشد. دروفمان خطاب به روشنفکران و فعالان سیاسی و اجتماعی جامعه‌اش پیامی روشن می‌گوید: «ما باید همچنان یاد بگیریم.»

 

خوانش مجدد یک متن اثر آریل دورفمان و گروهی که به دنبال ستاره‌ها نیست

گروهی که در تئاتر «خوانش مجدد یک متن» بازی می‌کنند، ستاره‌های تئاتر یا سینما نیستند. اما همگی علاقه‌مندان جدی و دغدغه‌مند حوزه فرهنگ هستند. علی اسماعیلی، کارگردان این تئاتر اعتقادی به استفاده از به اصطلاح «سلبریتی‌ها»، مثل آثار بسیار زیادی که در طی این مدت با حضور هنرپیشه‌های سرشناس در مونترال به روی صحنه رفتند.

و چنگی هم به دل نمی‌‌زدند، درتئاترش ندارد. از میان این جمع تنها «آزاده اورعی» و «ساتی پدرام» هستند که پیش از این تجربه کار جدی و حضور در صحنه را در چند نمایش دیگر داشته‌اند. آزاده، همان کسی است که تصویرش روی پوستر‌های نمایش نقش بسته‌است: زنی با لبانی که انگار نیستند و هستند. چالشی بین سکوتی اجباری و تلا برای گفتن چیزهایی که نباید از آن‌ها گفت.

او که کارشناسی‌ارشد مهندسی عمران می‌خواند، اعتقاد دارد که در دنیایی که درونش در حال عبور هستیم، نباید بی‌تفاوت باشیم. شاید بازی در تئاتر برای او فرصتی برای خوب دیدن وخوب شنیدن ایجاد می‌کند. نقش او در نمایش، نماینده زنانی است که در دنیای آثار دورفمان، مقابل جهانی پر از خشونت‌های مردانه، می‌ایستند.

«ساتی پدرام» نیز یک دانشجوی دکتری اقتصاد دانشگاه کنکوردیا است. او در نمایش در دنیای زنانه متفاوتی با نقشی که آزاده بر دوش می‌کشد، ظاهر می‌شود، اما در تقابلی دیگر قرار می‌گیرد و سرنوشتی تاثیرگذار دارد.

«مازیار بابایی» دستی بر موسیقی و نواختن دارد ودنیای شاعرانگی‌اش را غنیمتی می‌داند. او در نمایش در جایگاهی است که دورفمان از نظام‌های حاکم بر جوامع دیکتاتوری به تصویر می‌کشد. «فرهاد جلیلی» دانشجوی دکتری دانشگاه پلی‌تکنیک و عکاس است.

او نیز در این نمایش به نمایندگی از جوانانی می ایستد که در دنیای آثار دورفمان، بالاجبار باید از دانستن حقایق محروم باشند. «امیر مرادی» که یک علاقه‌مند جدی نجوم و سیاهچاله‌ها است در «خوانش مجدد یک متن» رهگذری ‌است که در لحظات سرنوشت‌ساز داستان با قهرمان‌‌ها سخن می‌گوید و «علی اسماعیلی» همان قهرمان اصلی دورفمان است.

مردی که با ترس‌هایش، روزگارش را به ورطه نامعلومی می‌‌برد. شاید همان کسی که دورفمان در بیشتر آثارش خلق می کند تا ما از خود بپرسیم دنیایی که ما ساخته‌‌ایم، برای اطرافیانمان چه پایانی دارد. همان قهرمانی که روزی روزگاری مردی را به تصویر می کشد که می‌ترسید.

 

نویسنده: مریم ایرانی

مطلب پیشنهادی:

بررسی داستان‌های کوتاه چخوف در باشگاه کتاب مونترال

بررسی داستان‌های کوتاه آنتون چخوف برنامه بعدی باشگاه کتاب در زمینه بررسی کتاب است که روز یکشنبه 8 سپتامبر از ساعت 2 تا 4 در سالن نورورزمین برگزار خواهد شد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

رفتن به نوارابزار