Fengye College Center
خانه / عمومی / آریانا / نوروز در افغانستان
نوروز در افغانستان

نوروز در افغانستان

ماهرخ یوسف زی

مردم افغانستان از قدیم نوروز را در اول ماه حمل هر سال با رسم و رواج‌های خاص نوروزی جشن می‌گیرند. نوروز از قدیم‌ترین جشن‌های باستانی و تمدنی است، هر چند منشأ و زمان پیدایش دقیق و درست آن معلوم نیست، اما در برخی از متن‌های کهن آریایی از جمله شاهنامه فردوسی و تاریخ جمشیدی و در برخی از متن‌های قدیمی کیومرث به عنوان پایه‌گذار نوروز معرفی شده است. چنان‌چه پدید آمدن نوروز در شاهنامه این‌گونه روایت شده است که؛ جمشید پادشاه پیشدادی بلخ درحال گذشتن از آذربایجان دستور داد تا در آن‌جا برای او تختی بگذارند، خودش با تاج زرین روی تخت نشست. با رسیدن نور خورشید به تاج زرین او جهان نورانی شد، مردم شادمانی کردند و آن روز را روزنو (نوروز) نامیدند.

 

آواز حضور عاشقان می‌آید

برخوان بهار مهمان می‌آید

ای بلخ میان کوچه‌هایت چه گپ است

بوی گل سرخ شادیان می‌آید

 

نوروز در افغانستان

نوروز به عنوان یک فرهنگ دیرینه تجلیل از زنده‌شدن دوباره طبیعت در فهرست میراث‌های فرهنگی (یونسکو) سازمان آموزش علمی و فرهنگی ملل متحد بحیث میراث فرهنگی جهانی ثبت شده است. و از جانب مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۰ میلادی به عنوان (روز بین‌المللی) رسمیت یافته است. درین روز از جانب اکثر کشورهای اعضای سازمان ملل پیام‌های تبریکی به مردم کشورهای که ازین روز تجلیل می‌کنند فرستاده می‌شود.

جشن نوروز با تحول سال یا لحظه اعتدال بهار آغاز می‌شود. که در کشورهای مانند افغانستان و ایران نوروز، روز آغاز سال نو است. اما در کشورهای آسیایی میانه چون ازبکستان، تاجکستان، قزاقستان، ترکمنستان، قرقیزستان، گرجستان، آلبانی، عراق، سوریه، هندوستان، پاکستان و قفقاز نورروز به عنوان آغاز فصل بهار جشن گرفته می‌شود و روز آغاز سال محسوب نمی‌شود.

 

برگزاری جشن نوروز در کشور افغانستان:

در تمامی محلات و شهرهای افغانستان مراسم نوروز را به شیوه‌های مختلف برگزار می‌کنند. نوروز به مثابه سرآغاز فصل بهار با زنده‌گی مردم پیوند داشته و بخش بزرگِ از کشاورزان از آمدن فصل بهار و نوروز به گرمی استقبال می‌کنند و دولت نیز روز دوم سال را به نام روز دهقان نامیده و این روز را رخصتی اعلام کرده به شکلی از آن تجلیل می‌گردد.

 

مراسم نوروز در شهر مزارشریف:

در زیارت‌گاهِ منسوب به حضرت علی (کرم الله وجهه)، جشن بزرگی به نام میله گل سرخ برگزار می‌شود و همه ساله هزاران نفر از داخل و خارج کشور به شهر مزارشریف می‌روند.

یکی از مراسم این میله پرشور بالا کردن (جهنده سخی جان) است. پرچمی بالای چوبی نصب می‌گردد، قراری که روایت می‌کنند، این چوب در سال ۱۲۸۸هجری قمری توسط محمدعلم خان نائب اعظم امیرشیرعلی خان از جنگل‌های آن سوی دریایی آمو آورده شده بود و تا هنوز برای برافراشتن علم مبارک از آن استفاده می‌شود. فیر‌های توپ با صدای بلند شادی نمودن در مراسم نوروز در مزارشریف که به نام زادگاه نوروز مثمیٰ ست، رواج دارد.

در جشن نوروز بازی بزکشی انجام می‌یابد که این بازی در دامنه‌های دشت شادیان صورت می‌گیرد و هزاران تماشاچی را میزبان است.

 

میله نوروز درشهر کابل:

جشن نوروز در شهر کابل با مراسم خاص و باشکوه تجلیل می‌گردد. برافراشتن جهنده زیارت سخی در دامنه کوه علی آباد یکی از برنامه‌های نوروزی است. مردم کابل نوروز را در دامان طبیعت سپری می‌نمایند. چون در شهر کابل تپه‌ها، باغ‌ها و کوه‌ها زیاد است هر کس در محل نزدیک خود به تفریح می‌رود، که می‌توان ازین محلات نام برد: کوه خواجه صفا (که میله ارغوان آن مشهور بود). تپه و زیارت شاه شهید، دامنه کوه سخی، باغ بالا، باغ بابر، تپه شهرآرا، باغ چهلستون، دارلامان، قرغه، پغمان، کاریزمیر و سایر باغ‌ها و تفریح‌گاه‌های شهر.

 

جشن نوروز در شهر هرات:

در هرات چهارشنبه آخر سال را به نام چهارشنبه‌سوری مردم تجلیل می‌کنند تا سیزدهم حمل جشن گرفته می‌شود. مردم به تفریح و شادمانی می‌پردازند و تا سیزده حمل تقریبا نیمه تعطیل است. اطراف پل مالان، میرداوود، تخت ظفر و کارگاه، مردم هرات به تفریح و شادمانی به مناسبت نوروز می‌روند. 

 

سایر تفریح گاه‌های کشور که میله نوروز آن‌جا برگزار می‌شود:

میله گل ارغوان در تپه گل غندی شهرچاریکار ولایت پروان، زیارت خرقه مبارک، بابای ولی تفریح گاه ارغنداب در قندهار، اطراف زیارت حکیم سنایی و زیارت خواجه بغرا در غزنی. ولسوالی سرپل، زیارت امام صاحب، میدان‌های مقابل مجسمه بودا در بامیان. به همین گونه در تمامی شهرهای افغانستان نوروز تجلیل می‌گردد.

جشن نوروز

 

آئین و سایر رسم و رواج‌های نوروزی

افغان‌ها در کنار این‌که نوروز را جشن می‌گیرند، رسم‌ها و آئین‌های نیز دارند که با آمدن نوروز انجام می‌دهند:

خانه تکانی به استقبال سال نو، غرس درخت (نهال شانی) به نشانه ادامه زنده‌گی، آماده ساختن زمین برای کشت و محصولات کشاورزی به معنی امید به آینده، تهیه لباس نو، تهیه کلچه، سمنک و هفت میوه، سفره هفت سین از سنت‌های مردم است که انجام می‌دهند. جوشاندن تخم‌مرغ و بازی تخم‌مرغ، و سایر سرگرمی‌ها.

آیین دیگر نوروزی در کشور ما دید و بازدید از خانواده‌ها و دوستان، یادآوری از گذشته‌گان و رفتن به مزار آن‌هاست.

آهنگ قدیمی و فلکلوریک افغانی «ملا محمدجان» که اکنون برای اکثر کشورها آشناست، در ایام نوروز هرجا شنیده می‌شود و سر زبان‌هاست. هم‌وطنان عزیز ما این آهنگ زیبا را زمزمه‌کنان به میله گل سرخ مزارشریف می‌روند:

بیا که بریم به مزار ملا محمدجان

سیل گل لاله زار واه واه دلبرجان

 برو با یار بگو یار تو آمد

گل نرگس خریدار تو آمد

برو با یار بگو چشم تو روشن

همان یار وفادار تو آمد

بیا که بریم به مزار ملا محمدجان

هر روزتان نوروز، نوروزتان پیروز.

 

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

سخن هفته

همدردی «هفته»ای‌ها با سیل‌زدگان در افغانستان و ایران

جمله بی‌قراریت از طلب قرار تست طالب بی‌قرار شو تا که قرار آیدت

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *