قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
Fengye College Center
خانه / عمومی / آریانا / استاد غلام دستگیر شیدا

استاد غلام دستگیر شیدا

حبیب عثمان/ در شماره‌های قبل سیر موسیقی در افغانستان به معرفی گرفته شد، از رشد و پیشرفت آن یادآوری گردید. هم‌چنان در مورد سبک‌های موسیقی که شامل سبک کلاسیک، پاپ، محلی، فولکلوریک و آماتور نیز معلومات ارایه شد.

بنیان‌گذاران، خدمت‌گذاران موسیقی معاصر افغانستان چون استاد قاسم افغان، استاد غلام حسین، استاد غلام نبی نتو، استاد فرخ افندی، استاد سرآهنگ، استاد رحیم بخش استاد برشنا و استاد ببرک وسا معرفی شد. اکنون یادی از استاد شیدا یکی از استادان پرآوازهٔ موسیقی کلاسیک افغانستان می‌کنیم.

از شوق گل رویت دیوانه شوم یا نه

در حلقه‌ی گیسویت زولانه شوم یا نه

زلف تو پریشان است من نیز پریشانم

با زلف پریشانت من شانه شوم یا نه

عشقم به جنون مایل عقلم به هنر نازد

 در کشمکش هر دو دیوانه شوم یا نه

غلام دستگیر شیدا در سال ۱۹۱۶ میلادی در قریه چهاردهی کابل بدنیا آمد پدرش مرحوم قربان علی نوازنده رباب بود و در زمان سلطنت امیرحبیب الله خان در دسته موسیقی مرحوم استاد قاسم افغان رباب می‌نواخت.

استاد میرزا نوروز کاکای استاد شیدا نیز از جمله هنرمندانی بود که در زمان امیرشیرعلی خان و امیرعبدالرحمن خان در کوچه خرابات آوازخوانی می‌کرد.

محمدحسین برادر شیدا هم از طبله‌نوازان معروف دوران خود که سال‌ها شاگرد چاچه محمود بوده است.

شیدا نخستین درس‌های موسیقی را در سن ده سالگی از کاکایش استاد نوروز فرا گرفت و مدتی به شاگردی استاد قاسم زانو زد و به ادامه آن نزد استاد غلام حسین به شاگردی نشست و بعد از مدتی راهی هندوستان گردید و در آن جا نزد استاد عبدالوحید به فراگیری علم موسیقی سالیانی را سپری نمود. بعد از آن همه ساله مدت سه تا چهار ماه در این کشور سپری و از تجربیات اساتید هندی استفاده می‌کرد. گویند سه بار ازدواج کرد اولاد‌هایش هفت دختر و پنج پسر بود.

اولین آهنگ:

شیدا برای اولین‌بار در باغ حاجی افضل تاجر در بینی حصار کابل آواز خواند و شنونده‌گان خود را تحت تاتیر قرار داد و به زودی به چهره مشهور در میان مردم تبدیل شد. او بسیار مست و  شوریده می‌خواند.

استاد یکی از آوازخوانانی بود که آهنگ‌های غزل را کاملا به شیوه کابلی اجرا می‌نمود. گرچه تعداد آهنگ‌هایش بسیار اندک است ولی همه‌ی این آهنگ‌ها ماندگار شد و تا امروز هواخواهان و شنونده‌گان آهنگ‌هایش را در میان موسپیدان و جوانان مشاهده می‌کنیم.

سبک شیدایی:

شیدا غزل‌های فارسی دری به خصوص اشعار حافظ و سعدی را با شوریده‌گی می‌خواند و در موسیقی صاحب سبک خاصی بود که به سبک شیدایی مشهور شده بود.

او در طول دوران عمر هنری خود کنسرت‌های مختلفی را در داخل و خارج از افغانستان برگزار کرد و موفق به دریافت چندین مدال و جوایز مختلف از داخل و خارج کشور شد. هم چنین از طرف وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان لقب استاد به او اعطا شد.

استاد شیدا تعدادی شاگرد نیز داشت، عبدالحمید همآهنگ آواز خوان معروف، میاشیدایی و حسن شیدایی (فرزندانش) از معروف‌ترین آن‌ها بود.

معروف‌ترین آهنگ‌های استاد شیدا:

آهنگ شاه نگارجان

صورت‌گری که آن قد و قامت کشیده است

از شوق گل رویت

دوستان شرح پریشانی من گوش کنید

استاد شیدا ۵۴ سال حیات برد و در ماه می سال ۱۹۷۰میلادی بعد از ادای نماز صبح در فاصله راه بین کابل و قره باغ در یک حادثه ترافیکی با پسر جوانش میاشیدایی. استاد محمدغازی طبله نواز و حاجی محمدیونس خوش نشین به شهادت رسیدند. روح‌شان شاد باد.

یکی از آهنگ‌های مشهور استاد را که شعرش از وحشی بافقی است برگزیده‌ایم:

دوستان شرح پریشانی من گوش کنید

قصهِ بی سر و سامانی من گوش کنید

داستان غم تنهایی من گوش کنید

گفت‌وگوی من و حیرانی من گوش کنید

شرح این آتش جان سوز نگفتن تا کی

سوختم سوختم این سوز نگفتن تاکی

روزگاری من و او ساکن کویی بودیم

ساکن کوی بت عربده جویی بودیم

عقل و دین باخته دیوانه رویی بودیم

بستهِ سلسله سلسله مویی بودیم

کس در آن سلسله غیر از من و دل بند نبود

یک گرفتار از این جمله که هستند نبود

نرگس غمزه زنش این همه بیمار نداشت

سنبل پرشکن اش هیچ گرفتار نداشت

این همه مشتری و گرمی بازار نداشت

یوسفی بود ولی هیچ خریدار نداشت

اول آن کس که خریدار شدش من بودم

باعث گرمی بازار شدش من بودم

منبع، دانشنامه آریانا و ….

نویسنده: هفته.

مطلب پیشنهادی:

موسیقی پاپ افغانی

ظاهر هویدا و موسیقی افغان

در سال ۱۳۵۱خورشیدی برای تحصیل موسیقی به ایران رفت و در برنامه تلویزیونی فریدون فرخ زاد؛ سلام همسایه ترانه «کمر باریک من» را اجرا کرد، سپس بسیاری از خواننده‌های ایرانی و تاجیک آن را اجرا کردند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *