Fengye College Center
خانه / عمومی / مقاله ها / سیاست / خط قرمز باریک: چیزهایی که آزاد و چیزهایی که غدغن شدند| رفت و آمد میان قانون و بی‌قانونی

خط قرمز باریک: چیزهایی که آزاد و چیزهایی که غدغن شدند| رفت و آمد میان قانون و بی‌قانونی

سجاد صاحبان زند/ فروش قانونی ماری‌جوانا برای مصارف تفریحی هفته گذشته در کانادا آغاز شد، البته بعد از کش و قوس‌های فراوان. جاستین ترودو از روزی که تصمیم گرفت نخست‌وزیر کانادا شود، قول قانونی شدن آن‌را داده بود و البته او در این مسیر تنها نبود. آن‌هایی که با سیستم سیاست‌ کشورهایی مثل کانادا آشنایند به خوبی می‌دانند که نخست‌وزیر هرگز نمی‌تواند به تنهایی در مورد مساله مهمی همچون فروش قانونی ماری‌جوانا برای مصارف تفریحی تصمیم بگیرد. به طور قطع، عقلی جمعی در پشت پرده وجود دارد و به دلایلی که بخشی از آن اعلام شده تصمیم به این کار گرفته است، هرچند که مخالفانی هم در این عرصه وجود دارند.

وقتی عنوان شد که فروش قانونی ماری‌جوانا برای عموم در کانادا به زودی آغاز می‌شوند، بسیاری نگران بودند که چه روی خواهد داد. البته برخی هم برای آزادی‌اش روزشماری می‌کردند، همان‌هایی که همان صبح روز ۱۷ اکتبر در مقابل فروشگاه‌های فروش ماری‌جوانا صف بستند و در همان یکی دو روز اول موجودی آن‌ها به صفر رساندند. البته این اولین باری نبود که علاقمندان به ماری‌جوانا برای خریدش در مونترال صف بستند. کسانی که دسامبر سال ۲۰۱۶ را به یاد می‌آورند به خوبی صف طولانی کسانی را که برای خرید ماری‌جوانا در مقابل فروشگاه مارک و جودی امری مدت‌ها ایستادند، به خاطر دارند. مارک و جودی، فروش ماری‌جوانا را پیش از آن‌که قانونی شود آغاز کردند. این زوج که بسیاری آن‌ها به عنوان پادشاهان ماری‌جوانا می‌شناسند، شش مغازه را در مونترال افتتاح کردند تا مثلا به دولت نشان دهند که فروش ماری‌جوانا هم مثل فروش الکل مشکلی ایجاد نمی‌کند. پلیس کمتر از ۴۸ ساعت بعد مارک امری را دستگیر کرد تا پروژه آن‌ها ناتمام بماند.

پروژه قانونی شدن ماری‌جوانا تا اکتبر امسال عقب افتاد، با این‌که در ابتدا قرار بود در ماه جولای امسال اجرا شود. بعد از آغاز فروش ماری‌جوانا، گروه‌های مخالف آن اعتراض‌هایی را انجام داده‌اند. این گروه‌ها معتقدند که این ماده می‌تواند سلامت انسان را ، به ویژه افراد زیر ۲۵ سال را به شدت تهدید کند. البته مساله سلامتی تنها نگرانی معترضان نیست. کسانی که ماری‌جوانا مصرف می‌کنند می‌توانند راننده‌هایی خطرناک باشند یا در محیط اجتماعی مشکلاتی را درست کنند.

درست صبح روز قانونی شدن فروش ماری‌جوانا برای مصارف تفریحی، بسیاری از شرکت‌ها از کارمندانش تعهد گرفتند که در محل کار یا نزدیکی آن این ماده را به شکل‌های گوناگون مصرف نکنند یا این‌که بعد از مصرف به محل کار نیایند. بسیاری از صاحب‌خانه‌ها هم از مستاجرانشان تعهدهای مشابه گرفتند. در گفتگوهایی که شبکه خبری سی‌بی‌سی با صاحبخانه‌ها انجام داد، بسیاری از آن‌ها آزادی مصرف ماری‌جوانا را بازگشت به نقطه صفر دانستند، چرا که معتقد بودند بعد از سال‌ها، نکشیدن سیگار درخانه‌ها جاافتاده بود و حالا باید همان روند را برای ماری‌جوانا طی کنند. این نکته نشان از نگرانی‌های جامعه از مصرف آزادانه ماری‌جوانا می‌دهد. منتقدان روز قانونی شدن فروش ماری‌جوانا را روز تاریک تاریخ کانادا نامیده‌اند.

اما جدای تمام این بحث‌ها و نگرانی‌ها، این پرسش مطرح می‌شود که آیا ماری‌جوانا که برای مدت‌ها به شکل غیرقانونی فروخته می‌شده، نخستین ماده‌ای است که فروشش آزاد شده؟ آیا پیش از این چیزهایی نبوده که برای مدت‌ها غیرقانونی باشند و بعدها قانونی شوند؟ آیا بعد از قانونی شدن آن چیزهای غیرقانونی، اتفاق‌های عجیب و غریبی افتاده است؟

ما ایرانی‌ها و قانون غیرمجاز‌ها

ما ایرانی‌ها، تجربه‌های بسیار زیادی در مورد قانونی شدن و غیرقانونی شدن لوازم و اشیاء داریم، چیزهایی که امروز قانونی و قابل مصرف هستند و فردا نه یا برعکس.

بسیاری از چیزهایی که پیش از انقلاب اسلامی آزاد بود، به تدریج بعد از پیروزی انقلاب قدغن شدند و البته بعد از چهار دهه همچنان به طور زیرزمینی و مخفیانه فروخته می‌شوند. یکی از این چیزها، فروش نوشیدنی‌های الکلی در ایران است. فروش غیرقانونی الکل در ایران، خسارات بسیاری را به همراه داشته است. بسیاری از کودکان و نوجوانان زیر سن قانونی طعمه سود‌جویی فروشندگان زیرزمینی نوشیدنی‌های الکلی شده‌اند، در حالی که فروش الکل به افراد زیر ۱۸ سال باید ممنوع باشد. گزارش‌ها نشان می‌دهد که بسیاری از افراد به دلیل نوشیدنی‌های غیراستاندارد، بینایی یا یکی دیگر از حس‌های خود را از دست داده‌اند. حتی در موارد بسیاری نوشیدن انواع الکل خطرناک سبب مرگ افراد شده‌است.

اما جدای از الکل، چیزهای دیگری بوده‌اند که آزاد شده‌اند. در دهه ۱۳۶۰ و قبل از مرگ آیت‌الله خمینی، او اقدام به آزادی برخی از چیزها کرد. در برخی از موارد این آزادی‌ها از سر اجبار بود مثل حلال اعلام کردن گوشت ماهی اوزن برون و در برخی موارد دیگر نیاز زمانه، مثل آزادی بازی شطرنج.

جامعه در آن‌ سال‌ها با مشکل مواد غذایی همراه بود و حلال اعلام کردن اوزون برون در این مسیر بود. اما به خاطر داریم که در روزهای حرام بودن مصرف گوشت ماهی ازون برون نکاتی مطرح می‌شد که بدل به باورهای ما شده بود. باور کرده بودیم که گوشت این ماهی سلامت ما را به خطر می‌اندازد. شطرنج هم بازی خطرناکی بود و البته بعدها بی‌خطر شد.

آزادی استفاده از دستگاه ویدئو هم در همین مسیر بود. در ابتدا بسیاری گمان می‌کردند که ویدئو جامعه ایران را، به ویژه بعد از سال‌ها بسته بودن، به تباهی می‌کشد. اما بعد از آزادی ویدئو همگان دیدند که اتفاق بدی نیافتاد. جامعه و خانواده‌ها می‌توانند از خودشان محافظت کنند.

 

غیرقانونی‌هایی که قانونی شدند

غیر قانونی شدن بسیاری از چیزها در ایران چندان عجیب نیست، چرا که حکومتی با باورهای ایدئولوژیک بر سرقدرت است، اما بسیاری از چیزها در جهان غیرقانونی بوده‌اند یا هستند که جای تعجب دارد.

غیرقانونی بودن فروش نوشیدنی‌های الکلی در آمریکا در دهه ۱۹۲۰ یکی از این موارد است. جنبش ممنوعيت فروش مشروبات الکلی با حرکت زنان آغاز شد. زنان با اين پرسش‌های جدی مواجه بودند که با مشکل معتادان به الکل چه بايد کرد و آيا می‌توان این مشکل را با غيرقانونی کردن توليد و فروش مشروبات الکلی حل کرد. پاسخ قاطع زنان به اين پرسش تنها ممنوعيت بود. نيروهای مذهبی، مخصوصا پروتستان‌ها، در کنار برخی از نهاد اجتماعی ضد الکل، فعاليت شديدی داشتند. اين جنبش آن چنان قدرتمند بود که توانست دو سوم نمايندگان مجلس نمايندگان و سنا و سپس تاييد مجالس قانونگٰٓذاری ۳۶ ايالات از ۴۸ ايالات آن روز را به دست آورد.

نتیجه غیرقانونی کردن تولید و فروش الکل، به قاچاق گسترده آن و تشکیل مافیا‌های خطرناک منجر شد. تحويل مشروب در چمدان به در خانه‌ها، تخمير در خانه‌ها، شکل گيری يک شبکه‌ توزيع که با رشوه‌دهی به پليس عمل می‌کرد وضع را بسیار بد کرده بود. واردات انبوه از همه‌ مرزهای آبی و زمينی هم بود. نتیجه این ممنوعیت، کوری، فلج، بيماری‌های کليوی، و مرگ بسیاری در آمریکا شد.

نوشیدنی‌های الکلی تنها چیزی نیست که روزگاری به طور غیرقانونی فروخته می‌شد و بعدها قانونی شد، گرچه جدی‌ترین آن‌هاست. بسیاری از فعالیت‌ها در آمریکا  و نقاط دیگر دنیا قدغن بوده‌اند، که البته بسیاری از آن‌ها عجیب و کمی خنده‌دار هستند.

عجیب ولی واقعی

زنان آمریکایی در سال‌های نه‌ چندان دور محدویت‌هایی برای پوششان داشتند. دامن‌ها باید به اندازه کافی بلند می‌بود یا پوشیدن برخی از لباس‌ها در برخی از مراکز ممنوع بود. زنان آمریکایی در دهه ۱۹۲۰ باید دامن‌های بلند می‌پوشیدند. آن‌ها حتی در کنار ساحل هم باید از پوششی استفاده می‌کردند که مثلا فقط شش اینچ بالای زانو بود و نه کوتاه‌تر. برخی از محدودیت‌ها در پوشش زنان تا سال‌های بعد هم ادامه داشت. آن‌ها تا سال‌ها نمی‌توانستند در ادارات شلوار بپوشند. حتی تا دهه ۱۹۹۰ زنان نمی‌توانستند در مجلس سنا شلوار بپوشند.

فروشگاه‌ها، رستوران‌ها، سیرک‌ها و بسیاری از مراکز تفریحی آمریکا تا سال‌ها در روزهای یکشنبه بسته بودند و نمی‌توانستند فعالیتی داشته باشند. مهم هم نبود که صاحب رستوران و سیرک مسیحی معتقد باشد یا نه. آن‌ها حق هیچ‌گونه فعالیتی نداشتند. تصور کنید یکشنبه بی‌خرید و بی‌رستوران را.

ممنوعیت نوشیدن الکل در روزهای برپایی انتخابات و همه‌پرسی هم از نکات جالب تاریخ آمریکاست. می‌توان حدس زد که می‌خواسته‌اند افراد با آگاهی بیشتری رای بدهند. این ممنوعیت تا سال ۲۰۱۳ ادامه داشت.

اما عجیب‌تر از این‌ها  هم هست. مثلا تا سال ۲۰۱۴ فروش لیکورهای کوچک در ایالت لوییزیانا غیرقانونی بوده یا تا سال‌های مردم می‌سی‌سی‌پی نمی‌توانستند از فروشگاه‌ها آبجوی خنک بخرند. از این‌ها جالب‌تر ممنوعیت بازی پینت‌بال است. تا سال‌ها این وسیله را نوعی قمار می‌دانستند تا در دهه ۱۹۷۰، دادگاهی در آمریکا آن‌را یک مهارت اعلام کرد و بازی کردنش قانونی شد.

ممنوعیت‌های دیگری در کشورهای دیگر وجود دارد که بسیار قابل توجه‌اند. مثلا در آلمان شما نمی‌توانید در روزهای یکشنبه از مته برقی استفاده کنید. احتمالا با این ممنوعیت خواسته‌اند یکشنبه‌های آرام‌تری را برای افراد به وجود بیاورند. ممنوعیت استفاده از پنجره‌های بزرگ در ادارات از همان چیزهای جالب است. دلیل این ممنوعیت امنیت کارمندان اعلام شده است.

البته چیزهایی هم بوده‌اند که در گذشته آزادانه مصرف می‌شده‌اند و اکنون با محدویت‌هایی مواجهه‌اند. در صدر این چیزها باید به مصرف سیگار اشاره کرد. شما در گذشته می‌توانستید تقریبا همه جا سیگار بکشید، اما این روزها فقط جاهای بسیار کمی برای سیگار کشیدن وجود دارد.

جاده‌ای به تباهی؟

این مثال‌ها نشان می‌دهد که بسیاری از چیزهایی که قبلا قدغن بوده‌اند و بعدها آزاد شدند، تغییر چندان بدی در زندگی ما ایجاد نکرده‌اند.

حتی در عرصه ماری‌جوانا، کانادا اولین کشوری نیست که فروش آن‌را برای مصارف تفریحی آزاد می‌کند. هم‌اکنون در برخی از ایالت‌های آمریکا هم چنین وضعی وجود دارد. در کشورهایی همچون هلند، پرتقال، یونان و اروگوئه هم ماری‌جوانا را برای مصارف تفریحی می‌فروشند. شاید برایتان جالب باشد که فروش ماری‌جوانا در کشور آرامی همچون سوئیس هم قانونی است.

باید منتظر ماند و نتیجه فروش قانونی ماری‌جوانا را در کانادا دید. آیا جامعه چند ملیتی کانادا این پدیده را خواهد پذیرفت؟ وضع سلامت چگونه خواهد بود؟ آیا با افزایش جرایم روبرو خواهیم شد؟

زمان به این پرسش‌ها پاسخ خواهد داد.

نویسنده: هفته.

مطلب پیشنهادی:

ماری جوانا

فروشگاه‌های دولتی حشیش در کبک فعلا فقط پنج‌شنبه تا یک‌شنبه باز هستند

اس‌.کیو‌.دی‌.سی روز جمعه 26 اکتبر اعلام کرد که به دلیل کم‌بود حشیش، ساعات کار دوازده فروشگاهش را به چهار روز در هفته کاهش می‌دهد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

رفتن به نوارابزار