14آگوست2018

09 بهمن 1396 نوشته شده توسط 

«جمال ترابی طباطبایی»، ایرانین سکه شناسلیق علمی-نین آتاسی

 

 

N-2

 عصریمیزین بؤیوک سکه شناسلاریندان اولاراق ایرانین سکه شناسلیق آتاسی آدینا تانینان اوستاد سید جمال ترابی طباطبایی 1304-نجو گونش ایلینده تبریزین میارمیار محله سینده دونیایا گوز آچدی.
ایلک تحصیلاتینی تبریزین تمدن مدرسه سینده باشلایان سیدجمال، اورتا مدرسه سینی رشدیه وفردوسی دا بیتیردی. سونرا تاریخ جوقرافی و ائییتیم علملری ساحه سینده (1330- 1326) تهرانین عالی دانشسراسیندا تحصیل ائدیب بیتیریندن سونرا اؤیرتمن عنوانیلا ایشه باشلادی. ایللر بویو دامغان و ساوه ده معلم چیلیگ ائدیب داها سونرا تبریزه کوچدو. 1340 گونش ایلیندن، دهخدا و ایراندخت اورتا مدرسه لرده و قیز و اوغلان دانشسرالاریندا فرانسه دیلی، اجتماعی علملر و فنی رسم تدریسینی باشاردی. اوستاد طباطبائی تبریز دانشگاهین تاریخ فاکولته سینده سکه شناسلیق تدریس ائدیب خط شناسلیق و کتیبه اوخوماق تجروبه لرینی گلن نسل لره اؤیرتدی. « صاحیب اولدوغوموز علمی و معنوی معلوماتیمیزی مزارا آپارمامالییق.» سؤیلردی.
اوستاد طباطبائی 1337 ایلینده آذربایجان موزه سینی یاراتماغا و دوزنلمه یه مامور اولدو و 1340 ایلینه قدر موزه رئیسی عنوانیلا اوردا چالیشدی. داها سونرا فولکلور و آنتیق اثرلر کارشناسی (اوزمانی) اولاراق فرهنگ و هنر وزارتخاناسیندا ایشه باشلادی و ایکینجی دفعه 1352 یه قدر آذربایجان موزه سینین رئیسی سیمتینده خیدمت ائتدی. سونرا امکلی اولانا قدر (1357) خالق فرهنگی و آرکئولوژی ایداره سینین رئیسی پُستوندا ایشله میشدیر. آمما امکلی لیک اونون چالیشماسینین قاباغین آلا بیلمه ییب و داهادا آرتیق چالیشیب علمیسال اثرلرینی و آراشدیرمالارینی جمع ائدیب دوزنله میشدیر.

63-1N

«دریک» ایران-نین ایلک قئزل سکه سی
اوستاد ترابی، سکه شناسلیق دا ایرانین ایلک مقامدا اولدغونا اینانیب، ایرانین اسکی سکه لرینی دونیایا تانیتماقدا چوخ بؤیوک رل اوینامیشدیر. او 3500 دن آرتیق اسکی سکه لری جمع ائتمیشدیر.
هنره اؤزل علاقه سی اولدوغوندان خطاطلیق و سولوبوُیا (آبرنگ) زمینه سینده چالیشمیدیر. هابئله عکاسلیق ساحه سینده ده حرفه ای صورتده چوخ ایشلر گؤرموشدو او جومله دن: بؤیوک اسلام آنسیکلوپدیاسینا و میللی سندلر سازمانی نا وئردیگی ایرانین موختلف یئرلریندن توتدوغو ده یرلی عکسلردیر.
او 60 ایلدن چوخ ایران و ایسلام سکه لری هابئله آرکئولوژی حاقیندا آراشدیرمالار ائتدی. مختلف دورلرده حاکمیت ده اولان ایران حکومت لرین سکه لرینی ییغیب، ثبت ائدیب و تانیتدی. آذربایجان موزه سینین قورولماسی و ایللر بویو سکه شناسلیق تدریس ائتمک اونون ده یرلی ایشلریندن ساییلیردی. اوستاد طباطبایی دن بو موضوعلاردا ده یرلی یازیلار الده دی.
او علمی و مدنی چالیشمالاریندا بؤیوک اوستادلار او جومله دن عباس اقبال آشتیانی، وحیدالملک شیبانی، نصرالله فلسفی، علی اکبر بینا، مجیر شیبانی، پرویز ناتل خانلری، احمد مستوفی، محمد معین، مسعود خان کیهان و محمدباقر هوشیار کیمی اوستادلاردان درس اویرنمیشدی.
اوستادین دونیا سویه سینده سکه شناسلیق تخصصی و شهرتی، دونیانین مختلف اؤلکه لرینین موزه لرینده چالیشان محقق لره و تدقیقاتچیلارا سورو و موشکول قاباغا گلدیینده اوندان کومک ایستمه یه سبب اولموشدو. بو حاقدا چوخلو یازیلاشما و ال یازمالاری واردیر. بو یازیلار اوستاد ترابی طباطبایی نین، دکتر جرج مایلز نیویورک موزه سینین مودورو، سلوود ، والتر هینتس، برت فراگنر، اینگر کریر، ریچارد فرای، هاری فلدمن و گوتفرید هرمان کیمی آدلیم تدقیقاتچی لارلا علاقه و ارتباطینی گؤستریر.
او 60 ایل چالیشمالاری بویونجا مین لرجه سند و تاریخی عکس لری توپلاییب، مختلف سازمانلارا و موسسه لره هدیه ائتدی.
- میللی سندلر سازمانینا وئردیگی 2000 تاریخسال سندلر مثلا: میرزای شیرازی نین ال یازیسی تانباکینین حرام اولدوغونا تاکید ائتمک ایچین– حاجی میرزا حسن مجتهدی تبریزی نین نامه لری – کریمخان زندین زمانیندا شیخ الاسلامی-نین فرمانی – شیراز، تبریز و تهران فقیه لرینین بیر بیرینه گؤندریلن تلگرافلاری – ایکینجی شاه طهماسبین روسلارا قارشی ساواش ایچین ائلات و عشیره لره وئردیگی فرمان
• ایرانین میللی سندلر سازمانینا وئردیگی 8000 قطعه تاریخسال عکسلر
• بؤیوک اسلام آنسیکلوپدیا مؤسسه سینه وئردیگی 6000 قطعه ایران سکه لرینین عکس و فیلملری
• بؤیوک اسلام آنسیکلوپدیا مؤسسه سینه وئردیگی 4000 قطعه شرقی آذربایجانین آنتیک اثرلری
اوستاد ترابی طباطبایی دن 35 دن آرتیق کیتاب و سکه شناسلیق و آذربایجان خالق فرهنگی حاقیندا چوخلو مقاله لر واردیر. 1355 گونش ایلینده اونون نشر اولونان کیتابی «آغ قویونلو سکه لری و صفوی لرین ایرانداکی وحدت و بیرلیک تمل لری» ایرانین ایل کیتابی سئچیلمیشدیر. او 1388نجی ایلین مهر آیینین 22نجی گونونده بو دونیادان کؤچوب تبریزده وادی رحمت مزارلیغینین صنعتچی لر(هنرمند) بؤلومونده تورپاقا تاپیشیریلدی.
اوستادین بیوگرافی سی، 1995 میلادی ایلینده هاروارد یونیوئرسیته انتشاراتی طرفیندن انگلیزجه نشر اولان «راهنمای محققین تاریخ و فرهنگ آسیای مرکزی» آدلی کیتابدادیر.
اوستاد طباطبائی دن سکه شناسلیق و فولکلور ساحه سینده بیزه قالان 35 دن آرتیق کیتاب و علمی مقاله لردیر:

63-N

کیتابلار:
سکه‌های اسلامی دوره ایلخانی و گورکانی (۱۳۴۷)
نقشها و نگاشته‌های مسجد کبود تبریز (۱۳۴۹)
سکه‌های شاهان اسلامی ایران (۱۳۵۰)
سکه‌های آق قویونلو و مبنای وحدت حکومت صفویه در ایران (۱۳۵۵)
آثار باستانی آذربایجان (۱۳۵۵)
سکه‌های ماشینی ایران و مقدمه‌ای بر سکه شناسی (۱۳۷۱)
نسب نامه شاخه‌ای از طباطبایی‌های تبریز (۱۳۷۶)
کلیبر، سرزمین دژهای تسخیر ناپذیر (۱۳۸۱)
مسجد صفوی «خسروشهر» به انضمام دستنوشته‌های حسنعلی خان امیرنظام گروسی (۱۳۸۲)
آثار باستانی شهرستان سراب (۱۳۸۳)
سفینه نامه (دفتر اول) (۱۳۸۳)
تاریخ تبریز به روایت سکه و ضمائم (۱۳۸۴)
آثار باستانی اهر ارسباران (۱۳۸۴)
آثار باستانی از مناطق مختلف آذربایجان(۱۳۸۴)
سفینه نامه (دفتر دوم) (۱۳۸۶)
آثار باستانی استان اردبیل (۱۳۸۷)
مقاله‌ لر:
نئچه تاریخی سند صفویه دن تا قاجاریه
بوشهر تاریخ روایتینه گؤره، سکه، تمبر
تبریزین طالبیه وقف نامه سی
بقعه شیخ صفی بقعه سینین فرمانلاری
مجیدالدوله ماغازالاری یا مجیدیه
«سردرود» تاریخی مین ایل میلاد دان اؤنجه یه یئتیشیری
اولین سکه لر
گورجو تامارایین سکه لری
متنوع سکه لر «اباقاآن» دان
بیز و اوخوجولاریمیز
نئچه تانینمامیش سکه
تاریخین گوشه لریندن
تاج و تاجدارلیق
«کلیسای سن استپانوس» ،بررسی‌های تاریخی، فروردین و اردیبهشت ۱۳۵۳، شماره ۵۰. مقاله مشترکی با همکاری «عبدالعلی کارنگ».
قره قویونلو و آل جلایر سکه لری
حیدربابا باشقا بیر نظردن
تبریز عکاسلیغینا بیر باخیش
خمسه نظامی دن گمنام سیاه قلملر
امیربهادری شاهنامه سینین سیاه قلم کارلاری
تبریزده ضرب اولان سکه لر ( رشیدی، بوسعید، قیصریه، تبریز)
سیدمحمد کچه نین وقف نامه سی

N-4

بیر خاطیره
یوللایان: اوکتای لاچینی، تبریزدن
یاشلی دوستوم دئییردی: «1337 –جی ایلده معلم چیلیگه باشلادیم. منی بستان آبادا گؤندردیلر. او زامان فرهنگ وزارتینین وزیری دکتر مهران ایدی و آمئریکالی لارین مصلحتی ایله بیر سئری اصلاحاتا باشلانمیشدی. فرهنگ ایداره سی معلم لردن (خصوصا ابتدائی کلاسلارین معلم لریندن) ایسته میشدی تازا کیتابلارین اشکالاتین یازسینلار. من جوانلیق و ناشیلیق اوزوندن یازدیم کی بو کیتابلار فارس دیللی اوشاقلار ایچین فایدالی دیر آمما فارس اولمایان اوشاقلار مخصوصا آذربایجانلی و خصوصا کندلرده درس اوخویان اوشاقلارا چوخ آغیردیر. یاخشی اولار اقلا ابتدائی کلاسلاردا بو اوشاقلارا اؤز دیللرینده کیتاب تهیه اولسون و فرهنگ ایداره سینه گؤندردیم.
او زمان حقوقلاری خصوصا تازا معلم لره آلتی آیدان و اعتبار تامین اولاندان سونرا وئرردیلر. بایرام تعطیلاتیندا حقوقومو آلماق اوچون شهردن کنار معلم لرین مسئولونون ائوینه گئتدیم. او منی بالاجا اوتاغا چاغیردی و دئدی: «او نه کاغاذدی یازمیسان؟! آدام بیلدیگینی قارنیندا ساخلار. گئت داها بیرده بو خاملیق لاردان ائله مه!»
پاییزدا 38-نجی تحصیل ایلی باشلایاندا وزارتخانادان بیر نامه گلدی بو مضمونلا: «بیر عده معلمین درخواستینی نظره آلاراق تازا کیتابلاردا اونلارین نظرین اجرا ائله میشیک.»
اوچونجو کیلاسین فارسی کیتابیندا یازیلمیشدی:
گاو یک خانواده دهاتی می زاید آنها اسم گوساله تازه به دنیا آمده شان را «جیران» می گذارند!