19فوریه2018

16 دی 1396 نوشته شده توسط 

با مسعود مرزبان، دکترای مهندسی مکانیک کنکوردیا و فلوشیپ نوآوری در جراحی مک‌گیل

پردیس

محمد کرم زاده و امیر مولایی

هرکدام از ما دلیل خودش را برای آمدن به این سر دنیا داشته و برای این سفر طولانی تجربیات تلخ و شیرین فراوانی را پشت سر گذاشته است. بنا داریم هر از چند گاهی با یکی از بچه‌های دانشجوی مونترال به صحبت اما از نوع ماشینی‌اش بنشینیم و خیلی کامپیوتری توی زندگی دانشجویی‌اش سرک بکشیم. باور کنید یا نه اطلاعات بسیار جذابی از این گفتگوها بیرون خواهد آمد. خواندن این صفحه را از دست ندهید.
P48-Masuod-Marzban
نام: مسعود مرزبان
دانشگاه و رشته و مقطع تحصیلی: دکترای مهندسی مکانیک کنکوردیا و فلوشیپ نوآوری در جراحی مک‌گیل

چه مدتی است که به کانادا آمده‌ای: دو سال و چهار ماه

سوژه کار در رشته تحصیلی: موضوع تحقیقاتی من ربات‌های جراح است که به‌طور تخصصی‌تر بر روی ربات‌های جراحی قلب و عروق متمرکز هستم. البته جراحی‌های قلب و عروق انواع مختلفی دارد که تمرکز اصلی من روی جراحی‌های با استفاده از «Catheter» است. در این نوع جراحی پزشک یک میله منعطف را که روی آن ابزارهای مختلف جراحی نصب‌شده از طریق یکی از رگ‌های اصلی در پا و یا دست بیمار به محل جراحی ( بخش مشخصی از رگ و یا درون قلب) هدایت می‌نماید. این روش جراحی‌هایی چون رفع گرفتگی رگ و تعبیه «Stent»، آنژیوپلاستی، تعویض دریچه آئورت و رفع آریتمای قلب را به‌صورت کم تهاجمی و با کمترین آسیب وارده به بیمار امکان‌پذیر می‌سازد. این پروسه در حال حاضر در اکثر مراکز پزشکی به‌صورت دستی توسط پزشک انجام می‌شود و با سعی و خطای زیادی برای هدایت ابزار درون رگ‌ها همراه است که ممکن است موجب عارضه‌های مختلفی برای بیمار شود. از طرفی به دلیل اینکه پزشک دیدمستقیم از محل جراحی ندارد و تنها از تصاویر عکس‌برداری دوبعدی استفاده می‌کند، مشکل هدایت ابزار دوچندان است. روش‌های جراحی رباتیکی این امکان را فراهم می‌آورد که این عملیات با دقت بالاتر و به‌صورت خودکار یا نیمه‌خودکار انجام دهیم که در این صورت عملیات سعی و خطای معمول حذف‌شده و جراحی ایمن‌تر خواهد بود. به‌طور خیلی ساده کاری که من انجام می‌دهم این است که با داده‌های استخراجی از تصاویر گرفته‌شده از بیمار (فلوروسکوپی) در حین جراحی، هدایت ابزار جراحی را به‌طور خودکار امکان‌پذیر کنم و ربات بتواند مسیر خود را از میان رگ‌ها به نقطه موردنظر جراحی هدایت کند. نکته‌ای که در این میان وجود دارد این است که ربات در اختیار جراح است و تصمیم‌های اصلی توسط پزشک گرفته می‌شود و چگونگی تقابل ربات با پزشک نیز در حیطه‌ی تحقیقات من گنجانده می‌شود.

آینده این رشته تحصیلی: با توجه به اینکه بیماری‌های قلبی و عروقی اولین عامل مرگ‌ومیر در آمریکای شمالی است، تلاش‌های بسیاری برای بهبود عملیات جراحی مرتبط در حال انجام است که بخشی از این تلاش‌ها معطوف به ربات‌های جراح است. در چند سال اخیر شرکت‌های استارتاپ زیادی دراین‌ارتباط پایه‌گذاری شده‌اند و سرمایه‌گذاری‌های زیادی در این زمینه انجام‌شده است. از طرفی شرکت‌های بزرگ پزشکی دنیا توجه ویژه‌ای در این زمینه داشته‌اند. وجود چنین بازار و گرایشی آینده روشنی را برای کار تحقیقاتی درزمینهٔ ربات‌های جراح و عروق قلب فراهم می‌آورد. از طرفی افرادی که درزمینهٔ جراحی رباتیک کار می‌کنند با توجه به وسعت این زمینه تحقیقاتی تخصص‌های زیادی را یاد خواهند گرفت که در صنایع مختلفی چون پزشکی، رباتیک صنعتی، خودروسازی و ... نیز جایگاه خوبی خواهند داشت.
نقاط مثبتی آمدن به کانادا: اولین نکته مثبت این است که شما می‌توانید در تحقیقاتی که در مرز دانش و بر اساس نیازهای روز دنیا هستند، درگیر باشید. با توجه به اینکه کانادا کشوری پیشرو درزمینهٔ تحقیقات است شما با مراکز درجه اول تحقیقاتی دنیا در ارتباط خواهید بود و همچنین بستر همکاری صنعتی نیز در اینجا به‌خوبی فراهم است که ارزش تحقیق را دوچندان می‌کند. از طرفی اگر به‌طورکلی‌تر به قضیه نگاه داشته باشیم در تمام جنبه‌های زندگی فرصت برای کار ، تفریح و زندگی سالم در کانادا وجود دارد و شما می‌توانید آزادانه راه زندگی خود را انتخاب نماید. نکته مهم دیگر شرایط پایدار اقتصادی و سیاسی اجتماعی کانادا است که در این شرایط می‌توان برنامه‌ریزی بهتری برای زندگی داشت.
نقاط منفی آمدن به کانادا: نکته منفی که در هر مهاجرتی می‌تواند وجود داشته باشد این است که با آمدن به یک کشور دیگر شما جایگاه اجتماعی که در کشور خود داشتید را کنار می‌گذارید و از نو باید پایه‌های جدید و یافتن جایگاه را طی کنید که البته بعد از مدتی این مسئله هموار می‌شود. ازنظر دوری از خانواده و دوستان هم مسئله آن‌قدر سخت نیست چون خیلی راحت هم‌خانواده و هم شما امکان سفر کردن و دیدار برایتان فراهم است.
آینده خودت را در ماندن در کانادا می‌بینی یا برگشت به ایران؟ پاسخ این سؤال برای هر فردی متفاوت است. نقاط مثبت ماندن در کانادا برای من بیشتر بوده و حس می‌کنم که زندگی در بسیاری لحاظ‌ها در اینجا با سرعت بیشتری در حال پیشرفت است. از طرفی نکات مثبت داشتن اقامت کانادا هم در کنار این دلایل هست.اما چیزهایی که من در ایران پشت سر گذاشتم و آنچه در کانادا به دست خواهم آورد محدود به این موارد نمی‌شود. درمجموع باید بگویم برای پاسخی قاطع و درست به این سؤال گذر زمان بیشتری نیاز است.
تجربه یا خاطره‌ای برای دوستانت: پیشنهاد من در مورد مهاجرت این است که خود فرد باید ببیند چه چیزهایی از دست می‌دهد و چه چیزهایی به دست می‌آورد، لزوماً کانادا با چیزهایی که من دیده‌ام و شنیده‌ام برای همه بهتر از ایران نیست. پیشنهاد من ازنظر تحصیلی این است که فقط درگیر کار دانشگاهی نباشید و این را هم در نظر بگیرید که ارتباطات خود را گسترش دهید. با شرکت‌های مختلف، اساتید مختلف و مراکز تحقیقاتی مختلف همکاری کنید.
حرف آخر: کاری که دوست دارید را انجام بدهید و ریسک‌پذیر باشید و دیگر آنکه همیشه کنار درس و کار به زندگی‌تان هم برسید. ورزش، تفریح، موسیقی و هر فعالیت دیگری که برایتان لذت‌بخش است. 

دوره نوآوری در جراحی
دوره نوآوری در جراحی، یک دوره یک‌ساله میان‌رشته‌ای تحصیلات تکمیلی است که برای تربیت افراد متخصص درزمینهٔ تکنولوژی جراحی و پزشکی در نظر گرفته‌شده است. هدف این دوره کاربرد محور آموزش افراد برای توسعه محصولات کاربردی درزمینهٔ پزشکی در نظر گرفته‌شده است. این دوره اولین بار در دانشگاه استنفورد پیشنهاد شد و در کانادا به‌صورت مشترک توسط دانشگاه‌های مک‌گیل، دانشگاه ای‌تی‌اس و کنکوردیا و زیر نظر دانشگاه مک‌گیل ارائه شد. دانشجویان دکترا و کارشناسی ارشد در صورت پذیرش در این دوره می‌توانند این دوره را در کنار رشته اصلی تحصیلی بگذرانند و یا اینکه به‌طور مستقیم در این برنامه پذیرش بگیرند. 

با توجه به اینکه این دوره بین‌رشته‌ای است افراد از شاخه‌های مختلف مهندسی، پزشکی و یا تجارت می‌توانند برای پذیرش در آن اقدام نمایند. در طول این دوره افراد پذیرش‌شده با تخصص‌های مختلف، در گروه‌های تحقیقاتی چهارنفره که معمولاً بر روی یک جراحی خاص متمرکز است، تقسیم‌شده و به‌طور مستقیم با کادر جراحی همکاری خواهند داشت.
گروه‌های تحقیقاتی در این دوره با بازدیدهای برنامه‌ریزی‌شده از جراحی مرتبط با زمینه انتخابی گروه به بررسی مشکلات موجود در جراحی پرداخته و راهکاری برای رفع آن مشکل و یا بهبود روش حاضر ارائه می‌دهند. این راهکار می‌تواند یک نرم‌افزار موبایل برای بهبود مدیریت جراحی و یا کمک به یک بیماری خاص و یا یک ابزار برای تسهیل عملیات جراحی باشد.
دانشجویان در ترم اول ضمن بازدیدهای کلینیکی، آشنایی مقدماتی با ساختار کارکرد بیمارستان‌ها پیدا می‌کنند و علاوه بر این از جراحی‌های مختلفی بازدید می‌نمایند تا با انواع مختلف آن آشنایی پیدا کنند. پس از آشنایی مقدماتی، افراد گروه‌بندی‌شده و به‌طور تخصصی بر روی یک عمل جراحی خاص چون جراحی قلب، ارتوپدی و یا پلاستیک متمرکز می‌شوند. پس از بازدیدهای مختلف از عملیات جراحی مختلف و تبادل اطلاعات با مشاور گروه که یک جراح است، دانشجویان ابتدا به معرفی نیازهای موجود برای رفع مشکلات جراحی می‌پردازند و سپس به دسته‌بندی آن‌ها پرداخته که درنهایت از بین نیازها یک نیاز اصلی را انتخاب می‌نمایند تا همگی بر روی آن متمرکز شوند. هدف، پیشنهاد یک راهکار برای حل مشکل موجود بوده و گروه در انتهای ترم راهکارهای خود را برای حل آن نیاز ارائه می‌دهند.
در ترم دوم گروه باید توجه خود را معطوف به ساخت نمونه اولیه از ایده خود و بررسی بازار محصول خود نمایند، نکته‌ای که در این میان بسیار حائز اهمیت است، انتخاب نیاز و راهکار است که باید به‌گونه‌ای باشد تا گروه بتواند در اتمام دوره، نمونه اولیه محصول را ارائه دهند. این موضوع اهمیت برنامه‌ریزی میان‌مدت مبتنی بر تحقیق و توسعه و همکاری را برای افراد دوره آشکار می‌سازد.
کلاس‌های این دوره بسیار متفاوت با کلاس درس‌های معمول است و اساتید با گرایش‌های مختلف هر یک بخش‌هایی از کلاس‌های دوره را بر عهده‌دارند. جلسات مختلف این دوره در ارتباط با نمونه‌سازی، استاندارهای پزشکی، کارآفرینی، مطالعه بازار و ... است. علاوه بر این هر یک از افراد این دوره باید یک تابستان، دوره کارآموزی را دریکی از شرکت‌هایی که با برنامه حاضر همکاری دارند و یا شرکت‌های مرتبط بگذرانند. شایان‌ذکر است که این برنامه توسط NSERC-CREATE حمایت مالی می‌شود و دانشجویان پذیرفته‌شده در این دوره اسکالرشیپ دریافت می‌نمایند.

P48-mandanaماندانا سمیعی
دانشجوی علوم کامپیوتر، دانشگاه کنکوردیا و فلوشیپ نوآوری‌های جراحی دانشگاه مک‌گیل
دوره نوآوری در جراحی برای من فرصت بسیار ارزشمندی بود و باعث شد که بتوانم با فضای بیمارستان‌ها،‌ اتاق جراحی،‌ تجهیزات مورداستفاده و تعدادی از تکنیک‌های مورداستفاده در برخی جراحی‌ها آشنا شوم. این دوره به من فرصتی داد که با بعد جدیدی از مسائل آشنا شوم که شاید تا بدان روز تصورش هم برایم ممکن نبود. علاوه بر این من توانستم یک همکاری بسیار سازنده با یک شرکت رباتیکی (Kinova) برای بهبود کارکرد ربات توان‌بخشی شروع کنم که تجربه کاری بسیار مفیدی برای من خواهد بود.

P48-Mehrzadمهرزاد مرتضوی
دانشجوی علوم کامپیوتر، دانشگاه کنکوردیا و فلوشیپ نوآوری‌های جراحی دانشگاه مک‌گیل
این برنامه، فرصتی استثنایی به من داد تا از نزدیک بتوانم سیستم پزشکی، بیمارستان‌ها، و انجام عمل جراحی مختلف را مشاهده کنم. هم‌چنین با افرادی با پیش‌زمینه‌های علمی و فرهنگی متفاوت، برای انجام موفقیت‌آمیز یک پروژه‌ی میان‌مدت مبتنی بر تحقیق و توسعه، همفکری و همکاری کنم و با ارزیابی‌ها و بازخوردهای دریافت شده، به نقاط قوت و ضعف خود پی ببرم. تجربه‌هایی ارزشمند که همگی چه در زندگی آکادمیک و چه در زندگی شخصی، می‌توانند در آینده به کار آیند.