12دسامبر2018

22 آذر 1396 نوشته شده توسط 

نسخه فراموش‌شده

P44-selfi-jeld
نام کتاب: عکس سلفی با مرده
نام نویسنده: غلامحسین دهقان
نام ناشر: نیماژ
تاریخ و نوبت چاپ: اول؛ 1395


نقد و بررسی مجموعه داستان «عکس سلفی با مرده» نوشته غلامحسین دهقان
سندی مؤمنی
«عکس سلفی با مرده» دومین مجموعه داستان نویسنده است و شامل هشت داستان کوتاه است.
داستان‌های «عکس سلفی با مرده» و «اسکلت کاغذی» و «این سنگ قبر ندارد» و «سایه باز»، بر پرداخت روابط بین پدر و پسر متمرکزشده‌اند. گویا شخصیت‌های داستان، تلاش در پیدا شدن تکه‌های گمشده‌ای از هویت خود را دارند که در گذشته مانده است.
داستان‌های توت‌های نارس و فهرست مجنون، روایتی منظم دارند که نظمشان در پاره‌ای اوقات نپذیرفتنی است. به اعتقاد نگارنده این داستان‌ها نیاز به نوع تازه‌ای از روایت دارند. روایتی که نویسنده برای این داستان‌ها انتخاب کرده، با توجه به موضوع آن‌ها که ازقضا موضوعاتی نوشته‌شده است و از تازگی و بکر بودن آن‌چنانی برخوردار نیست، کم‌جان بودن داستان را بیشتر از پیش پررنگ کرده است.
دو داستان کلاغ و مجسمه گچی نیز، مفهوم مشترکی را دنبال می‌کنند. از دست دادن چیزی و تلاش برای به دست آوردن آن: در داستان کلاغ، پیرمرد می‌خواهد افتخار دوره جوانی‌اش را برگردانند و در مجسمه گچی، راوی با نمایش خودکشی خودش در ساختمانی نیمه‌کاره، می‌خواهد جلب‌توجه کند تا دیگران را متوجه حقوق ازدست‌رفته‌اش کند.
داستان عکس سلفی با مرده و کلاغ قرابت معنایی خاصی با دو داستان تا دوشنبه دیگر و نیلوفر و سنگ در مجموعه اول نویسنده دارند. به جهت آن‌که نویسنده در نیمی از داستان‌هایش دغدغه به تصویر درآوردن موقعیت پدران و پسران را دارد، نقد حاضر ابتدا به بررسی این داستان‌ها می‌پردازد.
در داستان‌های موردنظر مرگ به‌مثابه شخصیتی زنده است. همچنین به‌عنوان موضوع وقوع رویدادهای اصلی داستان، کاربردی چشمگیر دارد. به تعبیری مرگ، شخصیت و زمان و حوادث را در داستان‌ها اداره می‌کند. اما مرگ کلید خمودی و به انتها رسیدن نیست. مرگ امکان گفت‌وگویی با گذشته است. محلی برای طرح پرسش است. وسیله‌ای برای آگاه شدن و نشان دادن توجه بیشتر به زندگی ست. مرگ صحنه‌گردان است اما شخصیت‌های زنده داستان‌ها در مواجه با آن، منفعل نیستند.
در دنیایی که ارتباطات و رسانه‌های خبری قدرت را به دست گرفته‌اند و برای ترویج و تبلیغ دست به ساختن خبر می‌زنند، صحنه‌سازی این شخص، می‌تواند پیامی ساده و انکارناپذیر را به اذهان عمومی مخابره کند.
برتران پوآرو دلیش روزنامه‌نگار و نویسنده و عضو آکادمی فرانسه، کتابی تحت عنوان نمایش سایه‌ها به رشته تحریر درآورده است. او در این کتاب خاطرات پرشور و هیجان خود را در سال 1997 عنوان می‌کند. او در ارتباط با عصری که در آن زیست می‌کند می‌گوید:
«حداقل در دو مسئله به عصرمان معترضم. نخست حضور فراگیر پول چون قادر مطلق، که برایم سخت اندوه‌بار است و نتیجه همین طرز تفکر در دو دهه اخیر که شاید بتوان آن را ارتباطات تعریف کرد. من به‌عنوان یک روزنامه‌نگار شاهدم که چگونه با این پیشرفت‌ها درزمینهٔ ارتباطات درواقع دست‌کاری اطلاع‌رسانی اتفاق می‌افتد. حقیقت دست‌کاری و تنظیم می‌شود. حقیقت به‌نوعی محصول و کالا مبدل شده است. درواقع هدف اطلاع‌رسانی نیست بلکه ورود قاچاقی حقیقتی در رسانه‌های گروهی است که مقصود سرمایه‌گذاران است.» (ترجمه مینو مشیری،1377).
در مجسمه گچی نیز افراد می‌خواهند خبرسازی کنند. نیت آن‌ها رسیدگی سریع‌تر به پرونده‌شان است. کسانی پول افرادی را گرفته‌اند و ساختمانی نیمه‌کاره به آن‌ها تحویل داده‌اند. افرادی که در سودای خانه‌ای نوساز بوده‌اند حالا باید در راهروهای دادگاه مشغول نوشتن و طرح شکایت باشند از افرادی که نشانی از آن‌ها نیست. مجسمه گچی نماینده قشری است که فریب سرمایه‌داری را خورده است. قشری که آن‌قدر آسیب‌پذیر است که می‌تواند همچون مجسمه‌ای گچی در زیر باران آب شود. قشری که حتی با نمایش خودکشی در بالای ساختمان نیمه‌کاره‌ای که قرار بوده خانه‌اش باشد، محکوم به شکست است. گویا کمدی مضحکی از ناتوانی خود را به نمایش گذاشته است. مجسمه گچی مفهوم غنی از خشونت سرمایه‌داری و هژمونی پول و خبرهای مرده را به نمایش می‌گذارد.
کتاب‌نامه
دهقان، غلامحسین. (1395) عکس سلفی با مرده، تهران: نیماژ
پوآرو دلیش، برتران، ترجمه مینو مشیری. (1377) مجله بخارا، سال اول، شماره اول، صص 353 و 354.
P44-01جامعه ادبی ایران در سوگ مجتبی عبدالله‌نژاد
در آخرین دقایق بسته‌شدن صفحات ادبی این هفته باخبر شدیم مجتبی عبدالله‌نژاد پژوهشگر و نویسنده و مترجم ایرانی در اثر سکته قلبی درگذشته است.
او از زبان انگلیسی ترجمه می‌کرد و افسانه‌های مردم کانادا از الیزابت کلارک از مهم‌ترین برگردان‌های اوست.
به‌علاوه او مترجم بسیاری از آثار آگاتاکریستی بود و از دیگر تجارب ترجمانی او می‌توان به: اسطوره‌های یونان و اسطوره‌های خاور دور از دونا روزنبرگ، اسطوره‌های خاورمیانه از پی‌یر گریمال، افسانه‌های سوئیس از فریتس مولر گوگنبول، داستان‌ها و ، تاریخ کوتاه نقد ادبی از ورنون هال، مفهوم رمانتیسم در تاریخ ادبی، عرفان و فیزیک جدید از مایکل تالبوت، معمای ساعت و معمای قلعه وحشت از رابرت آرتور، پرواز عقاب و فرود عقاب از جک هیگینز و هندرسون شاه باران از سال بلو اشاره کرد.
«هفته» درگذشت این نویسنده هم‌وطن را تسلیت می‌گوید.