18نوامبر2017

16 آبان 1396 نوشته شده توسط 

معرفی و بررسی کتاب «تارِ مو»

ادبیات؛ کتاب
نوشته سعید بردستانی،
نشر نیماژ
نگین کیخا
P45-3.KETAB-TAREMUسعید بردستانی (۱۳۵۷) از نویسندگان معاصر و جنوبی کشور است. از سال ۷۶ داستان‌نویسی را شروع کرد و از او سه کتاب به چاپ رسیده است. دو مجموعه داستان کوتاه به نام‌های هیچ (۱۳۸۵، نشر ققنوس) و نهنگ دریا (۱۳۹۴، نشر پیدایش) دارد. تار مو (۱۳۹۵، نشر نیماژ) اولین رمان بردستانی است. نوشتن این داستان نیمه‌بلند از سال ۸۴ در تهران آغاز شد و به دلایلی انتشار آن به تعویق افتاد. وی جایزه‌های گلشیری، صادق هدایت و جایزه ادبی بوشهر و اصفهان را در روند نویسندگی به خود اختصاص داده است.
بردستانی در داستان بلند تار مو زندگی پسری را به تصویر می‌کشد که بدون دلیل مشخصی با محیط اطراف بی‌ارتباط است. او با مادر و زی، خواهرش، زندگی می‌کند و در حالت‌های مختلف به کناره‌گیری سعی دارد. حتی آشنایی با دختران در پارک (فام، ناش و...) به رابطه عمیقی نمی‌انجامد. درواقع، شخصیتی اصلی داستان رازی دارد که نه رهایش می‌کند نه فاش. راوی هیچ‌کس را محرم اسرار خود نمی‌داند؛ ترس جداشدن از آن را دارد و به همین دلیل در غم خود بیشتر غرق می‌شود. این راز همان موی زرد و زیبا و کوچکی است که خواننده از ابتدا تا آخر داستان کوتاه با آن سروکار دارد. به عبارت بهتر، مو چنان در محوریت قرار دارد که شخصیت اصلی را افسرده و از دنیای اطراف دور و جدا می‌کند. در پایان، با زیرخاک رفتن مو، پسر هم بلعیده می‌شود.
داستان در ۲۸ قسمت و از زبان راوی اول‌شخص روایت می‌شود. ترکیب واقعیت و فرا واقعیت در روند داستان به‌خوبی محسوس است. درواقع، بردستانی در اینجا از عنصر جان‌بخشی به اشیاء به‌خوبی استفاده کرده است. نوع مبارزه و مقاومت در برابر راز نکته‌ای ست که بردستانی خیلی خوب آن را نشان می‌دهد. شخصیت اصلی با دو گونه از شخصیت و اشیاء روبه‌روست؛ یا در محیط وجود واقعی دارند و یا ساخته‌وپرداخته ذهن شخصیت اصلی هستند مانند مومیایی، دخترانی که در پارک می‌بیند یا حتی ایجاد ارتباط با تکه مویی زرد. می‌توان گفت این موجودات بی‌جان همان معشوقه‌های بی‌جان راوی‌اند. همچنین، شخصیت‌ها یا بی‌نام‌اند یا با نام‌های اختصاری و بی‌معنا (زی، فام، ناش) به خواننده معرفی می‌شوند. مکان و زمان روایت نامشخص است. بااینکه رفتار و خصوصیات باطنی شخصیت‌ها مستقیم نیست اما توصیفات و کنش‌ها کاملاً روشن و واضح است. نیز، از ویژگی‌های ظاهری شخصیت‌ها اندک توصیفی می‌خوانیم. جملات در جای خود و متناسب با بیان راوی است. علائم نگارشی جز در قسمت گفت‌وگوها درست به‌کاربرده شده است. از جملات کتاب است: «بهترین جا، باغچه بود. باغچه‌ی پر از پیازهای زنبق خفته زیر برف که از امروز بیدار شده بود و به گوری می‌مانست که در انتظار روییدن زنبق‌ها باشد. گوری در انتظار چیزی و بعد سنگی؛ سیاه یا سفید. گوری که هیچ صبحی در آن راهی نداشت. مثل من که امروز هیچ صبحی به درونم راه نداشت» (بردستانی، ۱۳۹۵: ۶۷).


دو جایزه ادبی فرانسوی‌زبان برندگان خود را شناختند
فرشید سادات‌شریفی
در گام نخست
هیئت‌داوران جایزه گنکور ۲۰۱۷، رمان «صورت‌مجلس» نوشته اریک وییارد فرانسوی را به‌عنوان برنده نهایی مهم‌ترین جایزه ادبی فرانسه معرفی کرد.

وییارد، در سال ۱۹۶۸ در شهر لیون فرانسه متولد شد و نخستین کتابش را در ۱۹۹۹ منتشر کرد. پیش‌ازاین، مهم‌ترین موفقیت او در ۲۰۱۲ بود که توانست با کتاب «نبرد غربی» جایزه فرانسوا ژرمن «فرانتس هسل» را دریافت کند.
اریک وییارد با رمان «صورت‌مجلس»، سرنخ‌های حوادث مربوط به ضمیمه‌شدن اتریش به آلمان نازی (در سال ۱۹۳۸) را دنبال می‌کند و نشان می‌دهد چرا و چگونه ادبیات و داستان و رمان می‌تواند ارمغانی برای آگاهی تاریخی باشد.
منتقدان ادبی این کتاب ویلارد را جزو آثار سیاسی دانسته بودند که مایه سیاسی‌اش، این بخت او را برای دریافت این جایزه کاهش می‌دهد.
این جایزه مهمترین نشان ادبی فرانسه است و از سال ۱۹۰۳ اهدا می‌شود و در سال گذشته این جایزه به لیلا سلیمانی، نویسنده فرانسوی‌مراکشی اهداشده بود.
همچنین از برندگان سرشناس این جایزه در سال‌های گذشته می‌توان به «مارسل پروست» ۱۹۱۹، «سیمون دوبووار» ۱۹۵۴ و «پاتریک مودیانو» (برنده نوبل ادبیات سال) ۱۹۷۸ و طاهربن جلون ۱۹۸۷ نام برد.
در این جایزه ادبی که توسط ژول و ادموند گنکور راه‌اندازی شد، هر نویسنده تنها یک بار بخت برنده شدن دارد؛ اما رومن گاری یک بار با اسم خود و بار دیگر با اسم مستعار، این جایزه را از آن خود کرد.
این جایزه ارزش مادی چشمگیری ندارد و تنها ۱۰ یورو به برنده اهدا می‌کند، اما ازنظر اعتبار ارزشمند است و موجب فروش بسیار برای رمان برنده می‌شود.
در گام دوم
جایزه ادبی رنودو، از دیگر جوایز مهم فصل ادبی فرانسه نیز دقایقی پس از گنکور برنده خود را معرفی کرد و الیویه گوئز با رمان «محو شدن جوزف منگل» برنده این جایزه شد.
جایزه ادبی رنودو در سال ۱۹۲۶ به یاد رنودو تئوفاست، مؤسس نخستین روزنامه فرانسه بنیاد نهاده شد و‌ گروهی ده‌نفره از منتقدان هنری در تکمیل جایزه گنکور راه‌اندازی شد و هم‌زمان با جایزه ادبی گنکور، برگزیده‌اش را معرفی می‌کند.