15دسامبر2017

16 آبان 1396 نوشته شده توسط 

راز پنهان شده در هرم «خوفو»

مریم ایرانی
مواج کیهانی اسرار باستانی مصر را برملا کردند

P50-danesh-1-462
همین چند روز قبل بود که با عده‌ای از دوستان و همکلاسی‌های کلاس فرانسه به کافی‌شاپی در خیابان سنت لوران رفتیم تا در کنار خوردن فنجانی قهوه، فرانسه حرف زدنمان را هم تقویت کنیم. در همان‌جا بود که با یک کبکی مصری‌تبار درباره مصر و ایران صحبت‌های زیادی کردیم و بعد از گفت‌وشنودهایی خسته‌کننده در باب روابط دیپلماتیک و آب‌وهوا، دوست مصری از من پرسید که چه چیزی به‌جز این‌ها، درباره مصر برای تو همیشه جالب بوده است و من بدون اندکی فکر گفتم «اهرام مصر».
این ساختمان‌های بی‌نظیر و اسرارآمیز که از کودکی، توجه من را به خود جلب کرده‌اند. از همان وقتی‌که عکس آن‌ها را در یک کتاب مصور دانستنی‌ها درباره عجایب هفتگانه دنیا دیدم، عاشقشان شدم. پیگیرانه هر کتاب و خبر جدیدی که درباره آن‌ها بود جمع می‌کردم. از کتاب‌های «عجیب‌تر از علم» گرفته تا فیلم‌های سه‌گانه «مومیایی» و سریال هرکول پوآرو که درباره نفرین مومیایی‌های اهرام مصر و ویژگی‌های غیرقابل‌باور ساختمان‌های آن، داستان‌های عجیب‌وغریب و سرگرم‌کننده‌ای برایم می‌گفتند. این علاقه همچنان در من بیدار است و هر خبر جدیدی درباره کشف راز و رمزهای نهفته و تاریخی دالان‌های اهرام مصر و مومیایی‌های فوق‌العاده‌اش حسابی هیجان‌زده‌ام می‌کند؛ بنابراین می‌توانید حدس بزنید که وقتی روز 2 نوامبر، خبر چاپ کشف جدید دانشمندان به‌وسیله پرتوهای کیهانی برای دستیابی به بخش نهفته‌ای از اسرار اهرام مصر در نشریه بسیار معتبر «نِیچر»، در صدر اخبار دانش دنیا قرار گرفت، چه حالی به من دست داد. نتیجه‌اش هم مطلب دانش این شماره است که تقدیمتان می‌شود، شاید شما هم دوست داشته باشید در هیجان دانشمندان و علاقه‌مندانی مثل من شریک شوید.
P50-danesh-2-462
اهرام سه‌گانه، عظیم‌ترین و باشکوه‌ترین بناهای دوره پادشاهی کهن هستند. این هرم‌ها همیشه نمادهای حکمت ازلی، سرزمین مصر، پایداری ابدی و فنون جادوگری بودند.
برش و اندازه‌گیری سنگ‌ها در حد اعجاب‌انگیزی دقیق بوده، به‌طوری‌که کوچک‌ترین خطایی باعث برهم‌خوردگی اشكال هندسی و حتی فروریختن بنا می‌شد. این بناها بزرگ‌ترین بناهای ساخت بشر تاكنون هستند. در طول ظهور و سقوط تمدن‌ها، هرم‌ها به طرز شگفت‌انگیز باقی‌مانده‌اند و هنوز هم حاوی اسرار هستند. همان اسراری که دانشمندان تا امروز توانسته‌اند فقط بخشی از آن را برای ما آشکار کنند.
هرم «خوفو» بزرگ‌ترین هرم در بین اهرام سه‌گانه مصر و قدیمی‌ترین بنا در میان عجایب هفت‌گانه است که در حال حاضر همچنان پابرجا است. این هرم ۳۰۰ متری ساخت دست بشر دنیای باستان تا قبل از برپایی برج ایفل در سال ۱۸۸۹، به مدت ۴۴۰۰ سال بلندترین بنای جهان به شمار می‌آمده است.
در ساخت هرم خوفو از سنگ‌های فوق‌العاده حجیمی استفاده‌شده است. سطح خارجی سخت و زمختی که امروزه ما از این هرم مشاهده می‌کنیم در حقیقت مقبره فرعونی بنام «خوفو» بوده که در حدود 2560 پیش از میلاد ساخته‌شده بود تا اطمینان حاصل شود که روح فرعون بزرگ، پس از مرگ جاویدان خواهد ماند.
«خوفو» فقط یک پادشاه نبود. تصور می‌شد که او یکی از خدایان باشد برای همین بعد از مرگ او چنین به بنای باشکوهی ساخته شد تا احترامی در شان مقام و منزلتش دریافت کند.
کشف جدید دانشمندان دقیقاً چه چیزی است؟
گزارش جالب‌توجه نشریه «نِیچر» از پیدا شدن یک فضای خالی بزرگ در دل هرم خوفو خبر می‌دهد. از قرون‌وسطی به بعد در هیچ‌یک از اکتشافات باستان‌شناسی که صورت گرفته‌ بود شواهدی از وجود چنین چیزی دیده نمی‌شد. حتی هیچ نظریه‌ای هم مبنی بر وجود چنین فضای خالی بزرگی که هنوز دانشمندان متوجه نشده‌اند که چرا در دل این هرم قرار دارد هم وجود نداشته است؛ اما چیزی که این کشف را جالب‌توجه‌تر می‌کند، همکاری نزدیک دوشاخه از علم یعنی باستان‌شناسی و پرتونگاری فیزیکی برای پی بردن به رازهای اسرارآمیز هرم خوفو است.
در سال 2015 بود که عده زیادی از دانشمندان علوم باستان‌شناسی و فیزیک از دانشگاه‌های فرانسه، مصر و ژاپن تصمیم گرفتند که قدم‌های جدی‌تری برای پی‌بردن به چگونگی ساختارهای داخلی هرم خوفو بردارند. از سالیان خیلی قدیم دانشمندان می‌دانستند که درون هرم، اتاق شاه، اتاق ملکه و زیرزمینی وجود دارند که با یک راهروی بزرگ به هم وصل شده‌اند.
در اکتشافات سال 2015، آن‌ها یک فضای خالی در حدود 40 تا 50 متر بالاتر از زمین اتاق ملکه پیدا کردند ولی نمی‌دانستند که این فضای پیداشده کاملاً خالی است یا از اتاقک‌های خالی کوچک درست‌شده است. همچنین جهت درست قرار گرفتن آن را هم نمی‌دانستند. اینکه عمودی است یا افقی. برای پی بردن به ساختار دقیق این فضای خالی در داخل هرم، باید چاره‌ای اندیشیده می‌شد. چاره‌ای که فیزیکدانان به باستان شناسان معرفی کردند.
پرتوهای کیهانی برای رمزگشایی فراخوانده می‌شوند
برای مدت دو سال پروژه ScanPyramids یا «جستجوی هرم» از طرف دانشگاه قاهره و دولت مصر در راستای پروژه حفاظت از نوآوری میراث در مصر، با استفاده از تکنیک‌های پیشرفته فیزیک ذرات بنیادی با همکاری دانشگاهی در فرانسه انجام شد. تکنیک فیزیکی که استفاده‌شده است به شما اجازه می‌دهد تا عمق ساختار هرم بزرگ نفوذ کنید بدون اینکه آسیبی به دیوارهای این بنای باستانی برسانید.P50-danesh-3-462
اگر بخواهیم خیلی ساده درباره این تکنیک فیزیکی حرف بزنیم، مثل این است که بگوییم هرم خوفو را به رادیولوژی برده‌ایم. حتماً می‌دانید که وقتی برای عکس‌برداری به بیمارستان مراجعه می‌کنید در آنجا، با تاباندن پرتو‌های اشعه ایکس به بدن شما، محل دقیق شکستگی استخوان یا مشکلات اندام‌های داخلی بدن به‌سادگی روی عکس‌های رادیولوژی برای پزشکان آشکار می‌شود. تنها تفاوتی که رادیولوژی هرم خوفو با بدن شما دارد، تفاوت در امواج استفاده‌شده در این تصویر‌برداری است.
پرتوهای مورداستفاده در اینجا، پرتوهای کیهانی هستند. پرتوهای کیهانی متشکل از ذرات بسیار کوچک بنیادی هستند که دارای انرژی‌های بالایی هستند.
دکتر کرانمر، فیزیکدان دانشگاه نیویورک، درباره ماهیت این پرتوها این‌طور توضیح می‌دهد:
«یک انفجار بزرگ در یک ستاره کهکشان را در نظر بگیرید. بعد از انفجار، ذرات اتمی با سرعت‌های بالایی در حد سرعت نور در فضای عالم هستی آزاد می‌شوند. وقتی این ذرات با انرژی‌های بالایی که دارند با زمین ما برخورد می‌کنند، مثل گلوله‌های یک تفنگ ساچمه‌ای هستند که به هسته سایر اتم‌های موجود در زمین شلیک‌شده‌اند. همین شلیک، باعث تشکیل ذرات بسیار مهم فیزیک بنیادی می‌شود که همه ما آن‌ها را می‌شناسیم. الکترون‌ها، پروتون‌ها، نوترون‌ها و موئون‌ها. موئون‌ها ازنظر ویژگی شبیه الکترون‌ها ولی خیلی سنگین‌تر هستند. در طی روز این ذرات بنیادی در مقیاس زیاد ممکن است به بدن ما برخورد کنند ولی ما متوجه آن‌ها نمی‌شویم.»
درواقع ویژگی اصلی موئون‌ها این است که وقتی به اشیا متراکمی مثل بدن ما برخورد می‌کنند، جذب آن می‌شوند ولی وقتی به فضاهای خالی برسند از آن‌ها عبور می‌کنند و می‌توانند تصویری از این فضاهای خالی را مانند عکس‌های رادیولوژی برای دانشمندان تصویر کنند. در مورد فضای خالی هرم خوفو، دقیقه همین اتفاق افتاد. دانشمندان، امواجی از پرتوهای موئون‌ها را به سطح هرم درجایی که فکر می‌کردند که ممکن است چیزی برای اکتشاف وجود داشته باشد تاباندند. این امواج یک تصویر از ساختار داخلی هرم را روی صفحات حساس به امواج مونو برای دانشمندان ترسیم کردند و آن‌ها را مطمئن کردند که در اینجا حتماً یک فضای خالی وجود دارد.
اهمیت این تحقیق چیست؟
کارشناسان هنوز دقیقه نمی‌دانند که اهرام مصر که جزو پیچیده‌ترین ساختارهای تمدن مصر هستند، چگونه ساخته شدند. تابه‌حال هیچ راه غیر تخریب‌کننده‌ای برای ورود به هرم‌ها وجود نداشتند؛ اما نتایج تحقیقات اخیر می‌تواند بسیار برای دانشمندان راهگشا باشد تا جواب بسیاری از سؤالات خود را پیدا کنند.
پیتر مانوئلیان، یک مصر شناس از دانشگاه هاروارد است که البته در این تحقیق شرکت نداشته است ولی دراین‌باره می‌گوید: این کشف جدید هیجان‌انگیز است و به‌طور بالقوه سهم بزرگی در دانش ما در مورد هرم بزرگ خوفو خواهد داشت.
کشف یک فضای خالی جدید مثل یک اتاق، می‌تواند سرنخ‌هایی را در مورد چگونگی ساخت هرم ارائه دهد. یا حتی مثل بیشتر داستان‌های هیجان‌انگیز مصر باستان، جای گنج‌های گمشده اهرام را برای باستان‌شناسان آشکار کند. هرم بزرگ هزاره‌ها پیش از دوران ما غارت‌شده است و شاید این جای خالی، آخرین قسمت دست‌نخورده از ساختار هرم بزرگ خوفو و گنج‌های پنهانش باشد.
هرچند مانوئلیان اطمینان می‌دهد که در این فضای خالی خبری از قبرهای پنهان و مومیایی‌های گمشده نیست. مونون‌ها در حال حاضر فقط یک نقشه بسیار ابتدایی از ساختار هرم بزرگ خوفو را آشکار کرده‌اند. به نظر می‌رسد راه طولانی در پیش خواهد بود. بااین‌حال من که خیلی هیجان‌زده‌ام! شاید به‌زودی قصه‌های تخیلی هالیوود درباره اسرار اهرام مصر به حقیقت بپیوندند و بخشی از گنج‌های پنهان باستان در دوران ما کشف شوند. کسی چه می‌داند!