18نوامبر2017

16 آبان 1396 نوشته شده توسط 

تورک قادینلارینین چیرپینان اوره کلری

آیدین شافاق462  
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
P68-N.1jpg
«سحر» تخللوصی ایله تانینان حمیده رییس‌زاده، آذربایجان چاغداش شعرینین اؤنجولریندندیر. سحر خانیم، 1331-جی ایلده اردبیل شهرینده دونیایا گؤز آچمیش و همن شهرده بویا-باشا یئتیشمیشدیر. سحر آذربایجان ادبییاتیندا اؤزونه عایید یئر آچان شاعیرلر سیراسیندادیر. سحر خانيم پارلاق بير اولدوزكيمی «ماويلر» دونياسيندا آنادان اولدو. بير «ياشيل ماهنی» نين بوتون مصراعلاريندا آراز حسرتی نی سسلندی و خالقيميزين اوره‌يينده یئر آچدی. «آيلی باخيش» باخيشلارا سئوينج باغيشلادی و كينه لری قارقيشلادی. سحرين گلمه­يی شئعريميزی ديرچلده بيلدی و آذربایجان شعرینده بیر گؤزل پنجره آچدی. شاعيرين ايلك شعرلرينده، حسرت و نيسگيل گیزلی اولورسادا، دویولور(ائشیدیلیر) و بوتون شعرلرینده بیر تامارزیلیق و نیسگیل یاتیبدی.

اثرلری:
سحر خانیمدان بورا قدر دؤرد شعر توپلوسو چیخیب کی بونلاردان عیبارت‌دیرلر: «ماویلر»، «یاشیل ماهنی»، «آیلی باخیش»، « بیر دسته تزه گونش». بونلاردان علاوه، «حکایت در...» آدلی بیر فارسجا شعر توپلوسو و «قوسی تبریزی» دیوانی‌نین تصحیحی ده سحرین ایشلریندن ساییلیر.
P68-N-2
زاده نین «ماویلر» شعر مجموعه سینده چاپ اولونموش شعرلرین تاریخی دقیقا معلوم دییلدیر، آمما بو شعرلر بوتونلوکله بو ا(ح.ر. سحر)حمیده رئیس یللره (1354 - 1357) عایید دیر.

بیر اُووج خاطیره
شاعیر: سحر خانیم
سؤزلرین گؤزلریمه ایل گئجه دن دان تؤره دیر
سنه وورغون اوره گیم قان یئرینه جان تؤره دیر
بیلمیرم هجرینه دؤزمک یئتیرر وصله منی
نئجه کی داغ دؤزومو سینه ده وولقان تؤره دیر
اوتوراق ائیله ییر هجرینده زامان قافله سی
یوخسا اومید وصالین منه درمان تؤره دیر
نییه بیهوده تومارلیر باخیشین گؤزلریمی؟
بو اُووندورماق اورکده یئنی توفان تؤره دیر
سن بیلیرسن کی منیم قلب ده آرامیم یوخ
اودا دوران کیمی قَم ساغرینه قان تؤره دیر
دولانیرسان گئجه – گوندوز اوچان افکاریم ایله
خیالیم قلبیمه سندن سر و سامان تؤره دیر
راضی سان گل قونوشاق، یوخسا دایانما سووشاق
سانماکی دویماماغین عاشیقه افغان تؤره دیر
سن منیمسن، منی سنسیز قویا بیلمز دوران
بیر اووج خاطیره قلبیمده سنه جان تؤره دیر
قلبیمین قات–قاتینا قان کیمی یاتدین، دئمه دین
سوروشوم قلبی دئنیز توتماغا ایمکان تؤره دیر؟
قلمیم تنگه گلیر دویغولاری یازماق اوچون
بیر باخیش دالغالارین مین بئله دیوان تؤره دیر
قلمیم چاشدی، «سحر» باشلادی دیوانه لیگه
قوی اوجالسین سسی یار شأنینه شایان تؤره دیر

آند ایچیرم
شاعیر: سحر خانیم
دالغالی گؤللرينه آند ايچيرم
*دامغالی اللرينه آند ايچيرم (دامغالی = داغ وورولموش)
قويماريق باغلی قالا قوللاريميز
قورويا بوداغيميز، خوللاريميز(خوللار= سو یوللاری)
يئته دوستاق ديبينه يوللاريميز
باغلانان قوللارينا آند ايچيرم
كسيلن يوللارينا آند ايچيرم
.......
قويماريق آل گونشين رنگی سولا
قورخولوق يوردوموزا كؤلگه سالا
چن توتا آرزو يولون، گؤز قارالا
آغاران تئللرينه آند ايچيرم
چن توتان بئللرينه آند ايچيرم
......
قويماريق غم دئنيزی دالغالانا
گتيره تولكو فئلی خلقی جانا
اودوموز اؤزگه اوجاغيندا يانا
سارالان گوللرينه آند ايچيرم
ساری بولبوللرينه آند ايچيرم
......
يازاريق قوچ نبی نين شانلی سؤزون
چالاريق سازدا ائلين جانلی سؤزون
دوياريق خان آرازين قانلی سؤزون
سارالی سئللرينه آند ايچيرم
يارالی ائللرينه آند ايچيرم

وطن عونوانلی کفن
شاعیر: سحر خانیم
گئنه نیسگیل لئچگین سالدی خزان
آچمامیش غنچه لری چالدی خزان
منی ده چایناغینا آلدی خزان
یاشیل احساسلی چمن ساخلا منه
....
یالانا دوزلوک اوخو، ائتسه اثر!
گول بیتیب، غنچه گولوب، آچسا سحر
بیرده گؤرکملی اورک گؤرسن اگر
او اورکلرده وطن ساخلا منه
...
دایاغ عونوانلی داغ آواره سی یم
قارا گونلرده آغ آواره سی یم
بیر گولوشلوک دوداغ آواره سی یم
غملره قارشی گولن ساخلا منه
....
دئمیرم خوشلوغو یاد ائت یادا سال
غم اؤنونده آدیمی فریادا سال
منی ده غم بؤلوشنده آدا سال
بیر اورک پایلی محن ساخلا منه
....
بیر دایان، ذیروه یه دیز قوی گلیرم
سانماکی خسته یم، ایز قوی گلیرم
بیر چاناق سؤزده دئنیز قوی گلیرم
بیر دؤیوش مئیدانی چن ساخلا منه
....
اوجالیقلاردا ایزین وار دئیه رک
چیخارام داغلارا یار–یار دئیه رک
گله رم غربت ائوین دار دئیه رک
وطن عونوانلی کفن ساخلا منه

قولاغین منده؟
(2)
یازار: کؤنز
دییَللر کی "قازان دئدی: دیبیم قیزیلداندی، چؤمچه دئدی: دولانیب چیخمیشام"! بو مثلی هاواخ ایشله‌دللر؟ اونداکی بیری باشلار اؤزؤن‌نن بوی دئماغا، اونی یاخجی تانی‌یَن بیری چؤنر اونا دییَر کی "دا منه ده یوخ کی آخی! من کی سنین هر جؤره‌وی گؤرؤب تانیمیشام آخی!"
گئچن هفته‌لرده بیر خبر آغیزدان آغیزا (البته منظوروم اینترنتی و فیسبوکی آغیزدی) دولاندی کی نَم‌ کیم تبریزی ایرانین گؤزل‌ترین، مدرن‌ترین و توسعه‌تاپمیش‌ترین شهری مَعریفی ائلی‌ییب. اوغلان من دئدیم گؤره‌سن منظورلاری هانسی تبریزیمیش؟ میلّتی‌نن باش‌باشا قویمامیش اولالار؟ ائله بیزیم تبریز؟ قولاغی‌نین دیبینده دوز دریاچاسی قورییَن تبریز؟ یاغیش بَح یاغاندا بزرگراهلارینی زیرگوذرلرینی سوباسان تبریز؟ بیماریستان‌ناریندا نوخوشلار و خانواده‌‌لری راهرولاردا دؤشه‌نیب نئچچه گؤن‌نری‌نن دؤهدؤر گؤزلی‌ین تبریز؟ آنجاخ، باخدیم گؤرم خبری اوّل دعفه کیم سالیب خَلقین آغزینا، گؤردؤم ماششاللاه نه مؤحتَبَر آددار! خبرگوذاریِ چوپانِی دوروغگو، خبرگوذاری پینوکیو و بیر ایکی آیری آدی ایت دفترینده ده یازیلمامیش به ایصطیلاح خبرگوزاری دی‌ییب، اوننان سورا دا وبسایتِ "ننم‌نن کؤسموشم"، "ایران گل‌ است، آذربایجان بلبل است" و غیره، خبری اویان بویانا یاییبلار. آخی بئله خبرین متنی‌ ده جالیب‌‌دی باآ بئله! دی‌ییر بو اینتیخابین عیلّت‌دری "وجود ساختمان ‌هـای مدرن و زیبای فـراوان" (هتل پارسی‌نان، لاله پارکی‌نان، و یؤزلر دانا اولارا بنزر آیری ساختوماننار)، "خطوط هواپیمایی پیشرفته" (گؤمان منظوری هواپیمایی قئین‌آتا، هواپیمایی قئین‌خاتین، هواپیمایی خالا گلینی و اولارین دسته‌ چندؤم پرنده داشقالاری دی!)، "طبیعت بکر و جذاب" (باخ دا بونی لاپ دؤز دی‌ییب ها کیشی‌نین اوغلی. تبریزین ایچینده "طبیعت بکر و جذاب! اؤز جانیما بؤلمؤرم ایستی‌ییب یامان دییَه – دییَه تبریز جنگلدن زاتدان دی – یا منظوری بو ایمیش کی تبریز هله ده کتدی؟! باش تاپاممادیم آنجاخ.)، "غذاهای لذیذ" (او دؤزدی. تبریزین خورَحلری یئملی اولار. آمّا هاواخدان یئملی خورحلر تَپیلیب توسعه تاپمیشلیخ معیارلاری‌نین لیستینه، اونی بیلممَدیم سؤزؤن دؤزی!)، "مساجد زیبا، اماکن و ابنیه تاریخی متعدد" (واللاه کور دا بیلیر کی بیر نئچه آیری شهرین تاریخی ساختومانناری تبریزدن چوخدی. اؤزؤ ده چوخ چوخدی. اَیَر منظوری اَرک‌دی کی مؤصلّانین دالیسیندا گیزله‌دیبلر. شاید ده منظورلاری شیر و خؤرشید تئاتری ایمیش و هله خبرلری یوخدی کی ییرمی دؤرد ایل اولار ییخیبلار چونکی بؤلندیگولارینین سسی همسایالاری سینسیدیرمیش دییَه‌سن!).
بو بوینوزلی اینتیخابین مرجعی، خبرین منبعلری‌‌‌نین اؤزؤن‌نن ده جالیب‌دی. بیری دی‌ییب بو اینتیخاب "سامانۀ اطلاع‌رسانی شهرداریها"نین ایشی‌دی، بیری دی‌ییب "مجلۀ آپوستروف" سئچیب تبریزی، بیری دی‌ییب "مجلۀ الکترونیکی سازمان ملل"‌ین ایشی‌دی. بیلیسیز ناوار؟! منی بو خبرین چئرتی‌پئرتدیغی او قدر یاندیرمیر. منی یاندیران بودی کی بولار بیزلری او قدر گیژ تانی‌ییبلر کی هئش دئمی‌ییبلر اینترنت عصری دی داآ، بلکه بیری گئتدی سئرچ ائله‌دی، ایشین گؤلابی چیخدی آخی! آمّا اؤز آرامیزدی، بو خبری یازیب یایاننار بیز میلّتی غیوری همیشه‌پروری اؤگئی‌زبانی لاپ بئله اُووجلاری‌نین ایچی کیمی تانی‌ییبلر. نئجه بیر یئره اوغورری گلر، دییَللر تانی‌ین ایمیش؟ ائله لاپ او جؤر!
آمّا گینه ده من تصمیمیم‌نن واز گئشمییَه‌جاغام و بو خبره ده خوش باخاجاغام. بو حسابینان فیکر ائلیرم تبریز هله نئچچه ایله‌جن ایرانین بهترین شهری سئچیله. آمّا بوننان بئله، بو راستادا بیر پیشنهادیم وار کی امیدوارم مسئولین محترم سازمان ملل، نخ‌سوزن شخص دبیر کل و اونون معاونی در امور انتخاب گؤیچح‌ترین شهرهای ایران و جهان، ائشیدیب ترتیب اثر وئرسین‌نر. پیشنهادیم بودی:
لؤطفن بو معیارلاری دا گنل ایلدن مدّ نظر قرار وئرین تا بیز مؤطمئین اولاخ کی گینه ده تبریز ایرانین بهترین، مدرن‌ترین، پوشرفته ترین و بی‌خطرترین شهری اولاجاخ:
تعداد سرانۀ زیرگوذرهای در ذهن مسئول، بر روی کاغذ، در دست بررسی، در دست اقدام، در دست ساختِ کلنگ، در دست کلنگ‌زنی، در دست خاکبرداری، در دست خاک‌برسری، در دست نِئینیم نئجه ائلی‌ییم ...؛
تعداد سرانۀ خلقین اؤز دیلینده دانیشمی‌یَن رادیو و تیلویزیون شبکه‌لری، خلقین اؤز دیلینده یازمی‌یَن روزنامه‌لر، و اوشاغین اؤز دیلینده درس وئرمی‌یَن مدرسه‌لر؛
تعداد اطراف کتلردن شهرلردن گلن و بیماریستانلارین حَیَطلرینده راهرولاریندا گؤنلری‌نن دؤشه‌نیب سَرَله‌نن بدبخت ؤ بینچاره نوخوشلار و خانواده‌لر؛
تعداد نؤمره‌سی «منطقۀ آزاد ارس» اولان یؤز میلیون به بالا آمریکایی ماشین‌نار؛ و سرانۀ کیتاب اوخوماق عوضینه سیره‌لرده، هیئت‌لرده عؤمؤر چؤرؤتماخ.
ایرادت وار، کؤنز

عشقین شرطی
شهرزاد حسین زاده، مونترال
بیر جوان قیز نئچه گؤن تویونا قالمیش چیچک توتوب و چوخ چتین ناخوش حالا دوشور. آداخلیسی اونون کئف سوروشماسینا گلیر. اوغلان سئوگیلی سیله صحبت آچیر و سؤزلرینین آراسیندا گؤزلرینین آغریسیندان چوخلو شیکایت ائدیر. گؤنلر گئچیر و قیزین چیچکی چوخالیب بوتون اؤزونو توتور. اوغلان دا هممشه بیر عصایلا نیشانلی سینین گؤروشونه گلیردی و گؤزونون آغریسیندان دانیشیردی.
توی زامانی یئتیشدی. قیز، گلین چیخان زامان چیچکلی اؤزون دن چوخ اوتانیردی ... داماد دا کی کؤر اولموشدو و داها هئچ بیر شئی گؤرموردو. جماعات اونلارا باخیب پیچیلداشیب دئیردی: «یاخشی اولدی داماد کؤر اولدو گلینین چیرکین اؤزون گؤرمیه جک... ائله یاخشیسی بودور کی اوغلانین گؤزو گؤرمه سین...»
چوخ ایل تویدان سونرا، قادین دونیاسینی دئیشدی، کیشی همن گؤن عصاسینی قیراقا آتیب، گؤزلرینی آچدی. هامی تعجوبله اونا باخیب سوروشدولار: «نئجه اولدو! سن کی کؤر اولموشدون بیر شئیی گؤرمه یه قادیر دئییلدین نه اولدی ایندی؟! سنین کی گؤزلرین گؤرور!» کیشی دئدی: «من یالنیز عشقین شرطی نی یئرینه یئتیردیم.»