17نوامبر2017

04 مهر 1396 نوشته شده توسط 

«باباطاهر»ین تورکجه یه چئوریلمیش دیوانی

آیدین شافاق228
P65-1--Bahram-Asadi           اورمولو ترجومه چی «بهرام اسدی»نین یاشامی و ادبی حیاتی
بهرام اسدی، ۱۳۴۳-نجو گونش ایلی اورمودا دوغولوبدور. ایلک و اوْرتا تحصیلاتینی بو شهرده بیتیرندن سوْنرا تربیت معلم تحصیلی آلیب ۱۳۶۵-دن بویانا معلم اوْلوبدور. قاباقجادان آرا-سیرا یازیلاری اولسا دا ۱۳۶۴-دن جدّی شکیلده یازماغا باشلاییب و او زاماندان بری بیر چوْخ شعرلر و مقاله‌لرین مؤلفی اوْلوبدور. اثرلری مختلف نشریه‌لرده چاپ اوْلوب و اونلاری توپلوم حالدا کتابلارینا توپلاییب. ۸ ایل بویوندا(۷۰-۷۷) اورمونون شعر و ادبیات درنه‌گینین هیئت امنا عضوی و او درنه‌گین آپاریجیسی کیمی چالیشیبدیر. چاغداش تۆرکجه‌ یازانلارین چوخو ایله علاقه‌سی اوْلوب و اونلاری یاخیندان تانی‌ییب، اونلارلا گؤروشوبدور. او، بیر چوْخ ادبی- هنری برنامه‌لرده چیخیش ائدیبدیر و بیر نئچه اورمو نشریه‌سینده تۆرکجه‌ صحیفه آچیب نئچه ایل اونلاری دولدوروبدور. اورمونون رادیو- تلویزیونو ایله أمکداشلیق ائدیب و چوخلو برنامه‌لرینده آپاریجی، یازان، خئبره و مشاور کیمی چالیشیبدیر. بهرام اسدی ۱۳۸۲-نجی ایلدن یاز نشریاتین یولا سالیب و بۇ نشریاتدا اؤزونون و آیری یازارلار و شاعیرلرین اثرلرین نشر ائتدیرمیشدیر. بهرام اسدی، گنج شاعیر «احمد اسدی»نین آتاسی دیر.
بهرام اسدی بو گونه قدر ۲۰ دن آرتیق کتابین یازاری اولاراق آنا دیلینه، ائلینه و یوردونا محبتله تۏخونموش و گؤزل اثرلر یاراتمیشدیر. بهرام اسدی-نین ایشلریندن بیری باباطاهرعریان-ین شعرلرینی آنا دیلیمیزه ترجومه ائتمکدیر، عینی حالداکی چالیشیب باباطاهر-ین سؤزلرینی عینی معنادا دیلیمیزه گتیرسین، اونون وزنلرینی، ها بئله گؤزه‌للیکلرینی ده قورویا بیلمیشدیر. بهرام اسدی بو چئویرمه‌لر اوستونده چوخلو زحمتلر چکه‌رک، دیلیمیزین گوجلو اولدوغو دا اونون استعدادلی اولدوغونا یاردیم ائتمیش و نهایت گؤزه‌ل بیر دیوانی آنا دیلیمیزه هدیه گتیرمیشدیر.
آنجاق اونون باباطاهر شعرلرینین چئویرمه سینه گلدیکده، ایلک اؤنجه، باباطاهرین بیوگرافی سینی و سونرا اسدی یازان بیر منظوم مقدمه‌سینی اوخویاق.

باباطاهر-ین یاشامی
یازار: بهرام اسدی

P56-2--sher-tonghali
باباطاهر دوبیتی آدلانان، دورد لوک فورماسی‌نین شاعیری‌ اولاراق ایرانین فارس ادبیاتی‌نین گؤرکملی و شؤهرتلی شاعیرلریندن بیری‌دیر. اونون دؤردلوکلری او قد‌ر شؤهرت قازانمیشدیر کی موسیقی‌ده ده اؤزونه یئر آچیب و اوره‌کلره یاتیبدیر. او، عرفانی شعرلر سؤیله‌ین و یئرلی دیلی و لهجه‌نی ایشه آپاران قودرتلی بیر شاعیردیر کی «بابا» دئییرله‌رک تانینیر. آذربایجان ادبیاتیندا «دده» لقبی‌نین تایی فارس ادبیاتیندا «بابا» لقبی ایشه آپاریلیر. بیزده دده‌قورقود، دده قاسم و بو کیمی یوکسک ادبی مقاملاری اولان ائل آغ ساققالی تانینان دده‌لریمیز کیمی ده فارس ادبیاتیندا عینی معنا وئرن «باباطاهر»، «باباجعفر»لر کیمی «بابا»لار واردیرلار و بو خلقین اونلارا بسله‌دیکلری حؤرمت و اردمی گؤستریر.
بو شاعیر، «باباطاهر عریان» آدینا مشهوردور. عریان کلمه‌سی لوت معناسیندادیر. آنجاق بورادا عرفان عالمینده‌کی اولان معناسی خاطیرلانیر. عریان یا لوت دئمکله بئله دئیه بیلریک کی شاعیر، دونیا علاقه‌لریندن، دونیا زینتیندن و اینسانی مشغول ائده‌ن هوسلردن سویونوب، اینسان روحونون پارلاق دویغولارینی چوخ آچیق و عریان شکیلده اؤز شعرلرینده عکس ائتدیرن بیر شاعیر اولموشدور.P65-3--molla-vali-vedadi
باباطاهرعریان شعرلرینی «لر» لهجه‌سینده یازمیشدیر و بوتون شعرلری‌نین وزنی، عروض وزنی اولان «مفاعیلن، مفاعیلن، مفاعیل» وزنینده‌دیر.
باباطاهر ۳۲۶ هجری قمری‌ده دونیایا گلیب و نهایت ۴۱۰ جو ایلده دونیاسینی دگیشیبدیر. اؤز اصیل آدی طاهر و آتاسی‌نین آدی فریدون اولموش. عؤمرونو سفرلرده گئچیرمیش و اسلاما درین محبت و علاقه بسله‌یرک عرفان درجه‌سینه چاتمیشدیر. اونون حاققیندا بیر نئچه افسانه‌لرده دیللرده گزیر. آنجاق شعرلری ساده، معنالی و خالق دیلینده بگه‌نیلن‌دیرلر.
منظوم اؤن سؤز:
سؤیله ین: بهرام اسدی
قدیملردن بئله نقل ائیله‌میشلر/ یازیلمیش اکباتان‌دا بؤیله دفتر
قوجا الوندده سورموش حیاتین/ باباطاهر آدیندا بیر قلندر
***
او دوزگون عشقلر پروانه‌سی ایمیش/ او عرفان گنجی‌نین دوردانه‌سی ایمیش
جوشارکن سینه‌سینده آللاه عشقی/ او اؤز دؤورانینین فرزانه‌سی ایمیش
***
اونا الهامچی دوزگون عرفان اولموش/ اونون عرفانی هر گون آرتان اولموش
آتارکن دونیانین جیندیر چوخاسین/ بو دونیا زینتیندن عریان اولموش
***
مثل اولموش آدی درویشلر ایچره/ اره‌نلر، تانرییا ارمیشلر ایچره
گزه‌ن دیوانینی غرق ائیله‌ر البت/ اونو یوز مرحبا آلقیشلار ایچره
***
یانیب هیجران اودوندا ناله چکمیش/ مجازلاردان اوزاق صادق بو درویش
گؤروب یئددی شهر عرفان یولوندا/ قیلیبدیر انفس و آفاقی گردش
***
سؤزو ساده، اؤزو ساده بو ابدال/ وئریب درویشلره بیر اؤزگه احوال
اونون عارفلره بو ساده شعری/ نئجه وئرمیش گؤرون تاریخ بویو حال
***
اولوب ساده بو ابدالین کلامی/ اونون اشعارینا حیراندی هامی
نئچه یوز ایللر اوستوندن کئچیبسه/ یئنه مست ائیله‌ییر دونیانی جامی
***
بیزیم تورک ائللری اولماز حبیب‌سیز/ آذربایجان-یمیز عاشیق غریب‌سیز
باباطاهر کیمی یانمیش غریبدن/ نه‌دن تورک ائللری قالسین نصیب‌سیز
***
اونون دیوانینی سئیر ائیله‌یردیم/ ظریف احساسینا حسرت یئیه‌ردیم
نئچه واخت ایدی بو دیوان الیمده/ اوتورموش کندیمه بؤیله دئیه‌ردیم
***
نولایدی سؤزلری تکله‌شدیره‌‌یدیم/ عجمله تورکلری اگله‌شدیره‌یدیم
نولایدی کی باباطاهر قوجانی/ دده طاهر قیلیب تورکله‌شدیره‌یدم
***
بو اولدو من بو اقداما گیریشدیم/ جسارتلی گئدیب گاهدان سوروشدوم
بیلنلردن سوروشدوم بیلمه‌دیگیمی/ گئدیب طاهر اولان یوردا ایریشدیم
***
قوجامیز سؤزلرین نیسگیللی یازدی/ سؤزون گاه پرده‌لی، گاه بللی یازدی
باباطاهر منیم بارماقلاریملا/ یئنی دیوانینی تورک دیللی یازدی
***
نئچه مدت قلم دفترله اولدوم/ باباطاهر کتابین ختم قیلدیم
باباطاهر من اوُلدوم سانکی گاهدان/ باباطاهر من اوُلموش یوخ یانیلدیم
***
گلین تورک ائللری طاهربابایا/ وئره‌ک اشعارینی باد صبایا
آپارسین اؤلکه ـ اؤلکه، اویماق ـ اووماق/ ائله سوغاتدی بو تحفه اوبایا
***
باباطاهردی بو گوللو ـ چیچکلی/ قیزیللی، اینجیلی، دُرلو ایپکلی
وارین سئیرانه بو پیرین باغیندا/ آغاجلارین گؤرون الوان لچکلی
***
کؤنوللرده نه نیسگیل، نه داغ اولسون / اوجالیقدا باشیز هوندور داغ اولسون
نه قدری وار بو دونیامیز ایلاهی / بیزیم یوردلار بیزیم ائللر ساغ اولسون
***
آذربایجان-لیلار آد ائیله‌سینلر / بیزی بلکه بیر آن شاد ائیله‌سینلر
بو دیوانی آلیب رحمتله بیزدن / گلنلر بلکه بیر یاد ائیله‌سینلر


باباطاهرین بیر نئچه شعری و بهرام اسدی-نین چئویردیکلری
تن محنت‌کشی دیرم خدایا / دل حسرت‌کشی دیرم خدایا
ز شوق مسکن و داد غریبی / به سینه آتشی دیرم خدایا
***
جانیم مئحنتلی‌دیر آللاه آی آللاه / اوره‌ک حسرتلی‌دیر آللاه آی آللاه
یوواسیزلیق، غریبلیک سیخدی جانیم / سینه‌مسه اودلودور آللاه آی آللاه
***
خداوندا به فریاد دلم رس / کس بی‌کس ته‌یی مو مانده بی‌کس
همه گویند طاهر کس ندیره / خدا یار منه چه حاجت کس
***
کؤنول امدادینا سن یئت ایلاهیم / بئکسلر کیمسه‌سی، سنسن پناهیم
هامی سؤیلر بئکس‌دیر طاهر آنجاق / نه لازم اؤزگه واریمسا ایلاهیم
***
الهی! واکیاشم واکیاشم / مو که به دست و پایم واکیاشم
همه از در برونن واته آیم / ته گر از در برونی واکیاشم
***
ایلاهی کیملر ایله من اولوم یار / بئله السیز ـ آیاقسیز قالمیشام زار
هامی قووسا سنه ساری سوروننم / کیمه ساری گئدیم سن قووسان ای یار؟

آماندی ها...!
P65-4--Soenmaz

شاعیر: کریم مشروطه چی (سؤنمز)
بمب اتم دی، تورکونو / قوردالاما، آماندی ها
تورکی کلاس، اوشاقلارا / یاخشی دئییل یاماندی ها
***
هرنه یازیرسا عیبی یوخ / سعی ائله تورکی یازماسین
پهلوی لر قویوب گئدن / رسمی روسومی پوزماسین
تورکی دانیشسا هر سؤزون / جرمه سی مین تومن دی ها
بمب اتم دی، تورکونو / قوردالاما، آماندی ها
***
روسجا یازیرسا قوی یازا / اؤز کؤکونو اونوتمالی
ترک ائدیب اؤز آنا دیلین / ریشه سی نی قوروتمالی
تورکی دیلینده مکتبین / فیکرینی باشدان آتمالی
اؤیرنه اینگلیسجه نی / اولسون او دیل ماماندی ها
بمب اتم دی، تورکونو / قوردالاما، آماندی ها
***
اولسا عرب مترجمی / پولدور اونون درآمدی
بیر نئچه هفته ده اولور / دیلچی لرین سرآمدی
تورکو ده تحصیل آلماغین / تهلکه دیر برآمدی
اونلا وطن خطرده دیر / گؤزله عموغلی ماندی ها
بمب اتم دی، تورکونو / قوردالاما، آماندی ها
***
چین جه، ژاپن جا تحصیلین / مانعی، رازی، رمزی یوخ
*جَفر اوخوسان، قازانجیوی / چکمه یه داش- ترازی یوخ
آمّا گلینجه تورکی یه / سؤیلر: «ائلین نیازی یوخ!»
کیمدی بو امری پَل له ین / اوزدن ایراق جوماندی ها
بمب اتم دی، تورکونو / قوردالاما، آماندی ها
***
اؤیله چپر دوزوب یولا / فندیله ده کئچیلمه دی
مکتب اوچون بو قامته / لاییقی دوُن بیچیلمه دی
دورد ایلی کئچدی وعده دن / بیرجه کلاس آچیلمادی
یوخدی دئین او حضرته / باخ گؤیه گؤر، دوماندی ها!
بمب اتم دی، تورکونو / قوردالاما، آماندی ها
***
سؤزده بو شانلی یوردومو / ایرانا باش سانیرسینیز
لاکن عملده خلقی مین / بئینینی داش سانیرسینیز
حقّه گلینجه بحثده / سیز، گؤزو قاش سانیرسینیز
«وحدت ملّی» ایسته سیز / دوغرو یولو هماندی ها
بمب اتم دی، تورکونو / قوردالاما، آماندی ها
* جَفر: اؤنجه دن گله جگی گؤرمک روشی ( فالچی لیق)