16دسامبر2017

30 شهریور 1396 نوشته شده توسط 

وقتی دوچرخه‌سواری سیاسی می‌شود

حجت صالحی
P12-cyclist-hit
پنجشنبه هفته گذشته برای مونترال و به‌ویژه برای علاقه‌مندان به دوچرخه‌سواری هفته غم‌انگیزی بود. ابتدا یک مرد بیست‌وچهارساله در تقاطع خیابان انتاریو و بولوار سن‌لوران توسط یک جوان هجده‌ساله که با گواهینامه موقت آموزش رانندگی حرکت می‌کرد، زیر گرفته شد و به شدت مجروح گردید و بعد از آن در یک حادثه دل‌خراش دیگر در تقاطع خیابان پارک و خیابان دپن، اتوبوس خالی مدرسه، یک خانم 65 ساله دوچرخه‌سوار را زیر گرفت. این خانم میان‌سال بلافاصله به بیمارستان منتقل شد ولی کمی بعد در بیمارستان فوت کرد. اگرچه به گفته پلیس احتمالاً راننده اتوبوس با هیچ اتهامی مواجه نخواهد شد چراکه چراغ راهنمایی برای او سبز بوده است، اما به دلیل شوک وارده مورد درمان پزشکی قرار گرفت.


طبیعی است در جامعه‌ای که جان انسان از بالاترین درجه اهمیت برخوردار است، چنین حادثه‌ای با واکنش‌های بسیار زیادی نه‌تنها از سوی مردم عادی بلکه از سوی رسانه‌ها و سیاستمداران قرار گیرد و بازتاب‌های متفاوتی به همراه داشته باشد و شهرداری را به‌عنوان نهادی که مسئول اداره و نگهداری خیابان‌ها و کوچه‌هاست متأثر سازد. تا اینجای داستان همه‌چیز عادی و طبیعی است، اما ماجرا ازآنجا شکل اغراق‌آمیزی به خود می‌گیرد که این اتفاقات در سال انتخابات شهرداری‌های کبک و در حالی رخ داده که کمتر از دو ماه به انتخابات شهرداری‌ها باقی مانده است و داستانی که به‌خودی‌خود به‌اندازه کافی دراماتیک هست را پیچیده‌تر می‌کند. از یک‌طرف احزاب مخالف و در رأس آن‌ها پروژه مونترال که سابقه زیادی در دفاع از حقوق دوچرخه‌سواران دارد، به انتقاد گسترده از عملکرد شهرداری مونترال و به‌ویژه آقای دنی کودر، شهردار فعلی، درزمینه حمایت از سلامتی و حقوق دوچرخه‌سواران پرداخت. از سویی دیگر شهرداری مونترال در اقدامی شتاب‌زده و در کمتر از بیست‌وچهار ساعت به ارائه طرحی 150 میلیون دلاری برای ایمن‌سازی خیابان‌های مونترال در مدت پنج سال پرداخت، با این امید که با ارائه این طرح احزاب مخالف را خلع سلاح نموده و از این حادثه در جهت برنامه انتخاباتی خود بهره‌برداری نماید.


البته این طرح هم از سوی منتقدان بی‌پاسخ نماند واکنش پروژه مونترال را به همراه داشت که این اقدامات را کافی نمی‌داند. آقای لوک فرناندز شهردار فعلی پلاتو مونترویال از حزب پروژه مونترال تعهد آقای دنی کودر به‌سلامتی و امنیت دوچرخه‌سواران را زیر سؤال برد و این‌گونه طرح‌ها را تنها حرف توخالی خواند و گفت بهتر است آقای کودر به‌صراحت اعلام کند که اهمیتی به‌سلامتی دوچرخه‌سواران نمی‌دهد چراکه اقداماتی که او در پشت پرده انجام می‌دهد معنایی جز این ندارد.
فارغ از این‌که کدام‌یک از دو طرف درست می‌گویند و در اعمال و گفتار خود صداقت دارند، این حادثه دل‌خراش بار دیگر نشان داد که حتی در کانادا هم سیاست در زندگی روزمره انسان‌ها نقش اساسی دارد و بی‌اعتنایی به آن اگرچه ساده‌ترین راه‌حل ممکن است گاه هزینه‌های جبران‌ناپذیری دارد. درواقع این احزاب شهری هستند که پس از پیروزی در انتخابات تصمیم می‌گیرند که مالیات‌های شهری کاهش یا افزایش پیدا کنند، بودجه‌ها صرف چه اموری بشوند و چه مسائلی در اولویت قرار بگیرند.
مطابق قانون اساسی کانادا این کشور دارای یک سیستم حکومتی فدرال است که درواقع از سه لایه حکومتی تشکیل شده است: دولت فدرال، دولت استانی و دولت‌شهری یا همان شهرداری که هر سه لایه بر اساس رأی مستقیم مردم و با تشکیل مجالس فدرال و استانی و همچنین شورای شهر تشکیل می‌شوند. هرکدام از این دولت‌ها دارای اختیارات وظایف جداگانه‌ای هستند که البته در بعضی موارد با هم همپوشانی هم پیدا می‌کنند اما در یک دسته‌بندی کلی موضوعات سیاست کلان همچون سیاست خارجی و سیاست‌های نظامی دفاعی کشور، در حیطه وظایف و اختیارات دولت فدرال و موضوعاتی همچون بهداشت و آموزش در حیطه اختیارات دولت استانی قرار دارد. این در حالی است که سیاست‌های محلی‌تر همچون نگهداری از پارک‌ها و خیابان‌ها و مانند این‌ها در حیطه وظایف شهرداری می‌گنجد.


ساکنان استان کبک قرار است در پنجم نوامبر امسال به‌پای صندوق‌های رأی بروند و به انتخاب بیش از هشت هزار عضو شورا و بیش از 1100 شهردار بپردازند. در این میان اما انتخابات شهرداری مونترال به‌عنوان دومین شهر بزرگ کانادا و دومین ابر شهر فرانسه زبان دنیا از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. مردم این شهر درمجموع 65 نفر را به‌عنوان اعضای شورای شهر انتخاب خواهند کرد که عبارت‌اند از شهردار مونترال، شهرداران مناطق مختلف، مشاوران شهر (city councillor و 38 مشاور منطقه (borough councillor)؛ بنابراین حزبی که بتواند 33 صندلی را از آن خود کند اکثریت را در شورای شهر در دست خواهد داشت، هرچند شهردار شهر با رأی مستقیم شهروندان انتخاب می‌شود و کسی که بیشترین آرا را از آن خود کند شهردار خواهد بود؛ بنابراین افراد در روز انتخابات به چند نفر رأی می‌دهند: اول شهردار مونترال، بعد شهردار منطقه خودشان و بسته به محل زندگی به یک یا چند مشاور رأی خواهند داد.


ازآنجاکه در یک سیستم دموکراتیک احزاب نقش مؤثر و تعیین‌کننده‌ای دارند و درواقع وسیله‌ای هستند که به پیشبرد اهداف سیاسی و اجتماعی شهروندان کمک می‌کنند، بار اصلی انتخابات شهرداری‌ها هم بر دوش احزاب است. البته همان‌طور که دولت‌ها در سطح فدرال، استانی و شهری تقسیم شده‌اند، احزاب هم به همین ترتیب تقسیم‌بندی دارند و لذا تقسیم‌بندی‌ها و خط‌کشی‌های سیاسی که در انتخابات استانی و فدرال کاملاً مشخص هستند، در انتخابات شهری و در سطح احزاب محلی چندان پررنگ نیستند. به‌طوری‌که اشخاصی که در سطح فدرال به‌عنوان‌مثال در حزب محافظه‌کار فعالیت می‌کنند در سطح شهری ممکن است در چند حزب مختلف و به‌طور جداگانه حضور داشته باشند. نکته جالب اما این‌که این موضوع انسجام احزاب در سطح ملی را با خطر مواجه نمی‌کند و افراد به انتخاب‌های شخصی یکدیگر در سطح شهری احترام می‌گذارند.


در شهر مونترال سه حزب اصلی در انتخابات حضور دارند: که عبارت‌اند از تیم دنی کودر، پروژه مونترال و تغییر واقعی. تیم آقای دنی کودر شهردار فعلی مونترال حزبی است که عمدتاً بر محور شخص آقای کودر می‌چرخد و در انتخابات قبلی 27 صندلی شورای شهر را در اختیار گرفت. این حزب پیش از انتخابات سال 2013 در ماه میهمان سال اعلام موجودیت کرد. پروژه مونترال به رهبری خانم والری پلنت حزبی قدیمی‌تر است و در سال 2004 عمدتاً توسط طرفداران محیط‌زیست ایجاد شد. این حزب که در انتخابات قبلی 20 صندلی شورا را به خود اختصاص داد طرفدار دموکراسی مستقیم و خواهان مشارکت هر چه بیشتر مردم در تصمیم‌گیری‌های شهری و محلی است. حزب سوم یا حزب تغییر واقعی هم مانند گروه آقای دنی کودر درست قبل از انتخابات نوامبر 2013، در ماه سپتامبر 2013 و به رهبری خانم ملانی ژولی سر برآورد. آن انتخابات اگرچه خانم ژولی را به شهرداری مونترال نرساند، پله‌ای شد برای ترقی او به مقام وزارت میراث فرهنگی در دولت لیبرال در سال 2015. رهبر فعلی این حزب آقای جاستین مک اینتایر است. در انتخابات گذشته این حزب 4 صندلی شورای شهر را به خود اختصاص داد.