21اکتبر2017

22 شهریور 1396 نوشته شده توسط 

مدرسه زبان مادری پیگیری یک سوژه

تحریریه هفته
عکس ها از: سایت مدرسه فردوسی
34-01
ما در مجله هفته، دو شماره قبل به بهانه بازگشایی مدارس و آغاز سال تحصیلی جدید گزارش مفصلی تدارک دیدیم و از زوایای مختلف به بررسی آموزش در مونترال پرداختیم. در جریان این موضوع از زبان خبرنگاران افغان مجله شنیدیم که گویا مدرسه زبان مادری افغان غیرفعال است. موضوع را از کانال‌های در دسترس جویا شدیم تا اینکه خانم مکی عارف، مدیر انجمن زنان افغان مونترال، داستان راه‌اندازی مدرسه، عدم استقبال کافی و تعطیل شدن آن را برایمان بازگو کردند.
این موضوع شد موضوع «سخن هفته» و هنوز چند روزی از انتشار آن نگذشته بود که مدرسه دهخدا برایمان پیامی فرستاد که این مدرسه آماده است زیرساخت‌های خود را در اختیار معلمان افغان بگذارد تا این کلاس‌ها در مونترال پا بگیرد.
مکی عارف بعد از اعلام آمادگی مدرسه دهخدا در تماس تلفنی به خبرنگار ما گفت: از این اتفاق و لطفی که مسئولان مدرسه دهخدا به کودکان جامعه افغان دارند بسیار تشکر می‌کنم. بسیار خوشحالم که این مدرسه با گشاده‌رویی و بدون تأمل این راه را برای ما باز کردند. به همین خاطر لازم می‌دانم تا در اولین فرصت از بزرگان افغان دعوت کنم تا در محلی مثل کتابخانه نوروززمین جمع شویم و به مذاکره دراین‌باره بپردازیم. اما نکته‌ای که به نظرم برای خانواده‌های افغان اهمیت دارد این است که محل این مدرسه و دسترسی آن برایشان راحت باشد.
او در ادامه با اشاره به این‌که به‌زودی از مدرسه دهخدا دیدن و با مسئولان این مدرسه مذاکره خواهد کرد، گفت: من منابع درسی و معلمان خوبی را در جامعه افغان می‌شناسم که دست همکاری با ما را خواهند فشرد. من می‌دانم که داشتن چنین مرکزی برای کودکانمان نیاز است و باید آن را جدی بگیریم. بنابراین از این فرصتی که مجله هفته مجدداً به من داده استفاده می‌کنم و از بزرگان جامعه افغان می‌خواهم که مرا در این راه همراهی کنند تا تنها نباشم.
در همین راستا خانم جمیله هاشمی از همکاران قدیمی مجله هفته و یکی از معلمان افغان مونترال نامه زیر را برایمان ارسال کردند که توجه شما را به آن جلب می‌کنیم:
راز همدلی‌ها

جمیله هاشمی
صورت آواز مرغ است آن کلام
غافل است از حال مرغان مرد خام
با سپاس ویژه و بیکران از هم‌زبانان شیرین کلام ایرانی ما که در مدرسهٔ دهخدا جای پایی برای اطفال هم‌زبان افغان خویش نیز بازنموده‌اند و در جمع نونهالان عزیز ایرانی، از اطفال افغان دعوت به‌عمل‌آمده است. ای‌کاش همه در و پنجره‌های تک‌تک خانه‌ها را باز کنند تا بر تاریک‌ترین زوایای منازل، نور علم و دانش پرتوافشانی کند و جهان ما روشن‌تر از روز گردد. ممنون ایشان.
قابل تذکر می‌دانم که جهت خاطرجمعی دست‌اندرکاران و هم‌زبانان عزیزم بگویم: از نخستین روزهای وارد شدنم به کانادا یعنی ده سال قبل، مجله‌ای وزین هفته همدم و رفیق شفیقم بوده که با عزم و جزم، سرتاپای کلمات و جملات مقبول مجله‌ای هفته را مرور می‌کنم و در سفر و در حذر همراهم است. بنا بر جذابیت «سخن هفته» سرآغاز صحبتم با مجله‌ای هفته از کلام شیرین سردبیر است.34-photo
در شماره‌ (۴۵۳) مجله‌ای مقبول و انتباهی مجله‌ای هفته ضمن اینکه سخنان پربار آقای شهرام یزدان‌پناه ) ٰسردبیر) مرا ذوقمند همدلی همیشگی ساخت؛ کمی مکدر هم شدم. به دلیل اینکه مدارس افغانان مقیم کانادا طور شاید و باید انعکاس نیافته که همه از آن بی‌خبرند. قسمی که من اطلاع دارم از شروع شناخت‌های همدیگر در کانادا افغانان این همت را فراموش ننموده‌اند و کورس‌های زبان دری، اسلامی‌ات و تقویت کلچر ایجاد شده و فعالیت داشت که فکر کنم در اوایل کسانی بوده‌اند و پیگیرش خانم مکی عارف با گروپ کثیری از خانم‌های افغان کورس‌ها و مکاتب آموزش دری داشته‌اند که حتی یک کتاب روش آموزش نیز تهیه شده است. همچنان همین حالا در چوکات (مفکن یا خانه‌ای افغان) خودم، بی‌بی حاجی صدیقه یونس‌زاده و خانم ماریا جلیل اطفال عزیز افغان را تدریس می‌کردیم که دو کتاب در همین زمینه تهیه و تدوین گردیده است که بنا بر معاذیر جای و عدم صحت‌مندی این‌جانب فعلاً به رخصتی رفته‌اند. با آن هم تقاضا دارم هرگاه فامیل‌های افغان درمدرسه دهخدا نزدیک‌تر باشند و برای‌شان مقدور باشد در آنجا ثبت‌نام نموده، سدهای را که میان هم‌زبانان افغان و ایرانی کشیده شده باشد از میان بردارند. من خواهران و برادران دیگر افغان در صورت توافق (مدرسه شنبه) حاضریم به زبان دری اطفال جذب‌شدهٔ افغان را تدریس نماییم. زیرا در هر دو زبان دری فارسی تفاوت‌های اندکی است که باید اطفال دچار سردرگمی نشوند. به امید موفقیت‌های هرچه بیشتر همه.
اهمیت زبان مادری
جمیله هاشمی
از آنجائی که قدسیت و قداست زبان مادری عمر طویل و دیرینه‌ای دارد قابل یاددانی می‌باشد که در کنار آموزش زبان‌های مروج دیگر آموزش زبان مادری شرط اساسی و بنیادین آموزش ما ایرانی‌ها و افغان‌های مقیم کانادا قرار گیرد. هریک ما مسئولیت خود بدانیم که در تعلیم و تعلم زبان دری یا فارسی برای اطفال عزیز ما که آینده‌سازان‌اند جدوجهد می‌نماییم. زیرا زبان دری یا فارسی نیز یک زبان است که بایدوشاید آن را قدر کرد و اهمیت داد. ما و شما در میهن آبایی خویش ریشه و رشته‌ای عمیق و انکارناپذیری داریم که نمی‌شود از آن گذشت و یا تعلقات ما از آن گسسته شود. ما به‌نوعی به ممالک اصلی خود گره‌خورده‌ایم و با آن‌ها تماس داریم، زبان ما قابل اهمیت فراوان است که نباید از آن سطحی بگذریم. فرهنگ ما توسط همین زبان معرفی می‌شود و معرفت فرهنگ هم جز هویت ماست. مثل همه جوامع انسانی زبان رسمی برای همین دو سرزمین نام‌آور (ایران و افغانستان) نیز ارزشمندی خاص خودش را دارد. شاید همه مردم دنیا علاقه بگیرند و فرهنگ ما را بشنوند و یا توجهی سطحی نمایند ولی برای خود ما بهترین گویای فرهنگ همین زبان است که باید آموزش داده شود. زیرا به قول بزرگان «هر زبانی، فرهنگی را در دورن خود حفظ می‌کند. گوشه‌هایی از این فرهنگ، می‌تواند برای زندگی همه انسان‌ها مفید و درسی از گذشتگان برای نسل‌های بعدی باشد».
سازمان ملل نیز به اهمیت زبان مادری پی برده است؛ به‌طوری‌که از سال 2000، روز 21 فوریه (فبروری) را به‌عنوان روز جهانی زبان مادری اعلام و به کشورهای مختلف توصیه کرده تا سیستم آموزشی خود را به‌گونه‌ای طراحی کنند که زبان مادری حفظ شود و در معرفت فرهنگ‌ها مددکار خوبی باشد.
حق تکلم و تحصیل به زبان مادری نه‌تنها یک حق طبیعی و انسانی است، بلکه در جهان امروز به‌عنوان یک حق سیاسی و اجتماعی نیز پذیرفته‌شده است و بر اساس مانیفست یونسکو دولت‌ها موظف هستند که این میراث گران‌بهای فرهنگی را پاسداری نمایند.
طوری که همه می‌دانیم زبان علاوه بر اینکه وسیله‌ای افهام و تفهیم است، زبان موجودی زنده بوده و به‌طور منطقی زبان گویایی حالات و روش‌های ما در زندگی نیز است و در موفقیت و معرفت آموزش عمومی و شغلی نیز رول بسزایی دارد.
کودکی که زبان مادری خود را به‌درستی آموخته باشد به‌طور منطقی می‌تواند بهتر از دیگر کودکان خود را بشناسد و نیز حل مطلب نموده توان زیادی برای بیان خود داشته باشد. زبان یک جامعه ابزاری برای به هم پیوستن افراد آن جامعه است و نمادی برای ارزش‌های مشترک آن جامعه که از انزوای انسان‌ها جلوگیر می‌نماید. اکثر اطفال و نوجوانان ما از جمع دیگران گریز نموده با تکنالوژی هر جل و مختلف پناه برده‌اند زیرا از فهم کلام دیگران عاجز بوده حرف آن‌ها را نمی‌فهمند که نشستن در جمع برایشان خسته کن است. همان است که فرار را بر قرار ترجیح داده، ناگزیر از همه داشته‌های فرهنگی و اجتماعی صرف‌نظر می‌نمایند و از مزیت‌های آن بی‌نصیب می‌شوند. زیرا زبان به‌طورکلی یکی از مهم‌ترین وسایل ارتباطی بین افراد جامعه بشری است. علمایی روانشناسی به این نتیجه رسیده‌اند که آموزش زبان مادری مهم‌ترین عنصر یادگیری و آموزش بخصوص در دوران کودکی می‌باشد. انسان در سنین کودکی استعداد رشد و یادگیری بیشتری دارند. گویند زبان مادری با شیر مادر وارد ارگانیسم کودک شده باعث رشد فکری وی می‌گردد. پدر و مادر بدون آنکه نیروی بیشتری برای آموزش زبان برای کودک نوزاد خود بگذارند، تنها شرایطی را فراهم می‌آورند که کودک از روابط درون خانواده مفاهیم را بقاپد و همه‌روزه به گنجینه لغات خود چیزی بیفزاید. کودکی که بدین شکل زبان مادری را یاد می‌گیرد، تحت هیچ شرایطی آن را فراموش نمی‌کند.
ناگفته پیداست که کودکی که در یک فضای سالم زبان مادری خود را یاد می‌گیرد، تمرکز حواس بیشتری دارد، احساس نشاط و افتخار می‌کند که به‌سرعت کلمات تازه‌ای یاد می‌گیرد، احساس شخصیت می‌کند و درعین‌حال فرصت پیدا می‌کند که پیشرفت بیشتری داشته باشد و حتی برای یادگیری زبان‌های دیگر استعداد بیشتری از خود نشان دهد.
به یاد می‌آورم روزی را که خانم تنهای افغان از اثر حادثه‌ای ترافیکی به شفاخانه رفت و ما مسئولیت گرفتیم که طفل او را نگهداری نمایم. طفل به زبان مادری‌اش بلد نبود و ما زبان نو او را که فرانسوی بود نمی‌فهمیدیم. ساعت‌ها می‌گریست و ما حرف دل او را نمی‌فهمیدیم، حتی خود ما دل‌خون می‌شدیم و گریه‌ ما می‌برامد. پس وای به حال پدر کلان‌ها و مادر کلان‌های که نواسه‌ها جان ایشان است و زبانش را نمی‌دانند.
زبان یار من ترکی است و من ترکی نمی‌دانم!!
پس لازم به تذکر دوباره می‌افتد که والدین محترم در کنار مسئولیت‌های پرورش و آموزش اطفالشان به زبان مادری توجه نموده و خود را مکلف بدانند که آموزش زبان مادری را از یاد نبرده و در گسترش آن بی‌توجه نباشند. زیرا در آینده جوابگو بوده به فرهنگی ملی خودشان ضربه وارد می‌کنند.