10دسامبر2017

22 شهریور 1396 نوشته شده توسط 

ای برادر صبر کن بر درد نیش

راز ماندگاری تتو
به بهانه جشنواره تتو در مونترال
مریم ایرانی
50-danesh-tatto-september-8
یکی بود، یکی نبود. روزی روزگاری، وقتی‌که هنوز ماهواره و اینترنت نمی‌توانست وقت مردم را تا این حد پر کند، تفریحات دیگری وجود داشت. یکی از آن‌ها معرکه‌گرفتنِ تعدادی به‌اصطلاح پهلوان در محله‌های شهر بود. وقتی پنج‌ساله بودم، دست در دست مادربزرگم، یکی‌شان را دیدم. پهلوان، مردی بود میانسال که روی بازویش شکل قفل و کلیدی را کشیده بود. نقاشی کج‌ومعوج سیاهی که برای من خیلی عجیب بود. وقتی از مادربزرگم درباره‌اش پرسیدم گفت: «بهش می‌گن خال‌کوبی، آدم درست حسابی‌ها خال‌کوبی نمی‌کنن.» این باور که خال‌کوبی (خیلی بعدترها فهمیدم، تتو) را آدم‌های درست‌وحسابی انجام نمی‌دهند، خیلی از ایرانی‌ها دارند. هرچند تتو در ایران قدمتی طولانی دارد و تتوکاران را با نام «کبودی‌زن» می‌شناخته‌اند.
داستان معروف مولانا از «شیر بی یال و دم و اِشکم» را شاید خیلی‌ها شنیده باشند. حکایت مردی که برای خال‌کوبی طاقت ندارد و آنقدر از طرح خود کم می‌کند که دیگر چیزی از طرح شیر برای تتوکردن باقی نمی‌مانَد.
به‌هرحال چه دوست داشته باشیم و چه نه، تتو این روزها در دنیا خیلی محبوب است. در سال 2010 آماری اعلام شد که نشان می‌داد 40درصد آمریکایی‌های بین 18 تا 29 سال حداقل یک تتو روی بدن خود دارند.
8 تا 11 سپتامبر در مونترال جشنواره تتو برگزار شد. به همین بهانه برایتان از تتو خواهم گفت.

راز ماندگاری تتو
سوزن‌های تتوزدن طوری طراحی شده‌اند که جوهر تتو را به عمق لایه دوم پوست و درست زیرِ «اِپی‌درم» می‌برند، پوست آسیب جدی می‌بیند. به همین دلیل گلبول‌های سفید اعلام وضعیت خطر می‌کنند و در نتیجه تلاشی جدی را برای جذب و حذف این عوامل مزاحم شروع می‌کنند؛ ولی ازآنجایی‌که رنگ‌دانه‌ها ذرات بسیار بزرگی هستند، گلبول‌های سفید از پس آن‌ها برنمی‌آیند و در نتیجه رنگ‌دانه‌های جوهر تتو جا خوش می‌کنند!
البته دوام رنگ‌های تتو شاید اولش جالب به نظر برسد ولی بعداً ممکن است دردسرساز شود. مثلاً وقتی‌که شما اسم دوست‌پسرتان را روی دستتان تتو کنید و ناگهان همه چیز تمام شود باید تا آخر عمر این اسم را با خودتان این ور و آن ور بکشید! سنتان هم که بالاتر برود، چون سلول‌های پوست پیرتر می‌شوند، رنگ‌دانه‌های تتو حرکت می‌کنند و تغییر شکل می‌دهند و کم‌کم منظره‌ای ناخوشایند روی سطح بدن ایجاد می‌شود. جالب است بدانید پشیمان‌شدن از تتو در زنان بیشتر از مردان و، در بیشتر موارد، طی کمتر از یک سال از عمر تتو اتفاق می‌افتد.

جوهرهای تتو دقیقاً چه هستند؟
حتماً توقع ندارید که شرکت‌های سازنده این جوهرها فرمول‌های شیمیایی ساختشان را دقیقاً لو بدهند! بنابراین نمی‌توان با اطمینان گفت که جوهرهای تتو از چه چیزی تشکیل شده‌اند. تتوکاران حرفه‌ای خودشان می‌دانند که چه مقدار از رنگ‌دانه‌های جوهرهای مخصوص تتو را با نسبت‌هایی که بر اثر تجربه حرفه‌ای به دست آورده‌اند با هم مخلوط کنند؛ اما آن‌ها هم هیچ‌وقت راجع به این فوت‌های کوزه‌گری‌شان به ما نخواهند گفت؛ بنابراین زیاد دنبال جوابش نباشید. البته امیدوارم از آن‌هایی هم نباشید که گول تبلیغات رنگ‌های گیاهی در تتو را می‌خورند. برای اینکه این‌ها همه ترفندهای تبلیغاتی است. رنگ‌دانه‌ها در واقع متشکل از نوعی نمک هستند. البته نه نمک طعام که در غذایمان می‌ریزیم. نمک‌های فلزات. یکی از خواص فلزات در علم شیمی، رنگ دادن به ترکیباتی است که در آن‌ها هستند. مثلاً اگر یادتان باشد در مدرسه بلورهای سولفات مس (کات کبود) درست می‌کردیم و رنگشان آبی بود. همین نمک‌های فلزات هستند که به‌عنوان رنگ‌دانه‌های موجود در جوهرهای تتو کاربرد دارند. البته نکته خیلی مهم ماجرا در این است که مخلوط‌های حاوی رنگ‌دانه چون می‌خواهند به زیر پوست تزریق شوند، باید حتماً ضدعفونی شده باشند.

آیا جوهرهای تتو برای سلامتی ضرر دارند؟
ازآنجایی‌که جوهرها، یک سری ترکیبات شیمیایی هستند، توجه به ریسک استفاده از این جوهرها خیلی اهمیت دارد. بزرگ‌ترین خطرِ بیخ گوشمان در تتوکردن، سمی‌بودن مواد استفاده‌شده در جوهر و روش‌های ساخت غیراستاندارد و آلوده است.
سازمان‌های بهداشتی و داروسازی آمریکا می‌گویند که بیشتر این جوهرها جزو مواد شناخته‌شده‌ی آن‌ها نیستند. البته تمام جوهرهای تتو باید با روش‌های استاندارد شیمیایی، از نظر شناخت ترکیبات و میزان سمیت، کاملاً آزمایش شوند تا مجوز استفاده بگیرند.
پهلوان اصلی قصه کودکی من را که یادتان هست؟ تتو روی دستش سیاه بود. رنگ سیاه یکی از قدیمی‌ترین رنگ‌های تتو در سراسر دنیا است که دلیل اش هم رنگ دانه کلاسیکی است که قبل‌ترها مورد استفاده بوده. کربن سیاه یا همان زغال خودمان؛ اما امروزه که علم پیشرفت کرده، رنگ‌دانه‌های جدید شیمیایی به بازار می‌آیند و همان‌طور که گفتم بعضی وقت‌ها ادعایشان می‌شود که گیاهی هم هستند! به همین دلیل هم هست که استفاده از این جوهرهای رنگی ممکن است باعث ایجاد علایم آلرژیکِ خارش و سوزش شوند مخصوصاً وقتی در معرض نور آفتاب قرار گیرند. رنگ‌هایی که اصطلاحاً پلاستیکی نامیده می‌شوند بیش از سایر رنگ‌ها ایجاد حساسیت می‌کنند. رنگ‌دانه‌هایی هم که با استفاده از نور فرابنفش ساخته شده باشند خیلی خطرناک هستند. برای اینکه ممکن است ترکیبات رادیواکتیو درونشان ایجاد شود.

برخی از مهم‌ترین رنگ‌دانه‌هایی که در جوهرهای تتو کاربرد دارند، عبارت‌اند از:
رنگ سیاه حاوی ترکیبات اکسیدآهن، کربن و عصاره‌ای گیاهی به نام لاگ‌وود؛
رنگ قهوه‌ای حاوی ترکیبی به نام اوچرِس که مخلوطی از اکسید آهن و گِل است؛
رنگ قرمز حاوی ترکیبی از نمک‌های فلز کادمیوم و آهن؛
رنگ نارنجی حاوی ترکیباتی شیمیایی به نام آزو؛
رنگ زرد حاوی ترکیباتی سولفات کادمیوم، اوچرِس و سرب؛
رنگ سبز حاوی ترکیبات فلز کروم، مس و سرب؛
رنگ بنفش حاوی ترکیبات منگنز، نمک‌های آلومینیوم؛
رنگ سفید حاوی ترکیبات سرب سفید، تیتانیوم، باریوم و روی.
 
51-Tatto